Plastiğe Alternatif Geldi: Kitin

Posted May 13th, 2014 at 5:42 pm (UTC+0)
Leave a comment

Plastiğin çevreyi kirlettiğine, yüzyıllarca doğada kaldığına ve insan sağlığına da büyük zarar verdiğine şüphe yok! Uzmanlar şimdi birçok alanda çok yaygın şekilde kullanılan plastiğe nasıl alternatifler getirebileceklerini araştırıyor. Bu araştırmalardan biri sonuç verdi bile!

Kitinden elde edilen ürünler--yumurta kabı ve bardaklar

Kitinden elde edilen ürünler–yumurta kabı ve bardaklar

 

Kabuklu deniz canlılarının ve bazı böceklerin kabuklarında bulunan kitin maddesi, hem dünyanın dört bir yanında bol miktarda bulunan hem de plastiğe doğal bir alternatif olabilecek bir madde. Harvard Üniversitesi’ndeki Wyss Biyolojik Mühendislik Enstitüsü’nden uzmanlar, kabuklu canlıların kabuklarında bulunan bir polisakarin olan kitinin dayanıklı bir formu olan kitosanın, Dünya’da selülozdan sonra en bol bulunan organik madde olduğunu söylüyor.

Vietnam'da üretilen dev karidesler

Vietnam’da üretilen dev karidesler

Harvard’a bağlı Wyss Enstitüsü, geçtiğimiz Mart ayında, kitosan bazlı materyallerin geliştirilmesinde önemli atılım sağladıklarını bildirmişti. İşte bu açıklamanın üzerine çok sayıda firma ve girişimci, kitosanın ticari kullanımının hayata geçirilmesi için Wyss Enstitüsü’nün kapısını aşındırmaya başladı.

Küçük karidesler

Küçük karidesler

Örneğin küçük bir bardak yapmak için 200 gram kadar yani bir avuç dolusu karides kabuğu kullanmak yeterli. Plankton boyutlarındaki bir tür kabuklu olan kopepodlar ise her yıl milyarlarca ton ağırlığında kitin üretiyor. Bu da kopepodların bir yıl içinde ürettiği kitin miktarının, 2009 yılından bu yana tüm dünyada üretilen plastik miktarına eşit olduğu anlamına geliyor. Yani hammadde bulma sorunu yok!

Vietnam'da bir fabrikada işçiler karides kabuklarını ayıklıyor

Vietnam’da bir fabrikada işçiler karides kabuklarını ayıklıyor

Wyss Enstitüsü’ne göre insanoğlu her yıl 34 milyon ton plastik atık üretiyor. Bu atıkların yalnızda yüzde 7‘sinin geri dönüşümü sağlanıyor. Geriye kalan yüzde 93‘lük plastik atık ya okyanuslara dökülüyor ya da çöplüklere gömülüyor. Plastik atıkların doğada yok olmaları için en az bin yıl gerekiyor. 100 milyon ton plastiğinse okyanuslara atıldığı tahmin ediliyor.

Rio de Janeiro'da Guanabara Koyu'ndaki Fundao Plajı'nda plastik atıklar

Rio de Janeiro’da Guanabara Koyu’ndaki Fundao Plajı’nda plastik atıklar

Wyss Enstitüsü Direktörü Donald Ingner, birçok sanayi kolunun seri imalat için sürdürülebilir materyallere ihtiyacı olduğunun altını çiziyor ve hem halihazırda bol miktarda bulunan hem de ucuz olan kitosanın birçok sanayi kolunda plastiğin yerini tutabilecek alternarif bir biyoplastik olabileceğini söylüyor.

Endonezya'daki Çitarum Nehri plastik atıklarla dolu

Endonezya’daki Çitarum Nehri plastik atıklarla dolu

Aslında halihazırda bazı biyoplastikler sanayide kullanılıyor ancak bunların hemen hemen hepsi selüloz, yani bitki bazlı ve yalnızca gıda sektöründe kap-kacak olarak kullanılabiliyor. Selülozun geleneksel kalıp üretim teknikleri kullanılarak dayanıklı ürünlere çevrilmesiyse henüz mümkün olmadı.

Plastik atıklar sahillerden toplanıyor

Plastik atıklar sahillerden toplanıyor

Harvard’dan uzmanlar şimdiye kadar kitosandan tabak ve bardak üretti ancak amaç, alışveriş torbası, paketleme malzemesi, çöp kovası ve bebek bezi gibi hem atık haline geldiğinde bitkilere besin olabilecek hem de doğada kolaylıkla çözülebilecek ürünler elde etmek.

Pakistan'da bir kadın plastik torbaların üzerinde yürüyor

Pakistan’da bir kadın plastik torbaların üzerinde yürüyor

Vietnam, Hindistan ve Honduras gibi karides üreten ülkeler karides kabuklarını ekonomik şekilde elden çıkarmanın yollarını arıyor hep. İşte bu aşamada kitinin geri dönüşüm süreci devreye girebilir ve kitosan bazlı plastiklerin geniş çaptı üretimi başlayabilir. Şimdilik karides kabuklarının çoğu ya çöpe gidiyor ya da gübre, kozmetik sanayii ya da vitamin üretimine aktarılıyor.

Geri dönüşüme hazır plastik atıklar

Geri dönüşüme hazır plastik atıklar

Bu noktada şunu belirtmekte de yarar var, kimilerinin kabuklu deniz ürünlerine ciddi allerjisi olduğu ve bu allerjilerin anaflaktik şoka varan çok ciddi, hatta ölümcül sonuçlar doğurabildiği, bilinen bir gerçek. Ancak bu tip allerjileri olanların kaygılanmasına gerek yok çünkü plastiğe alternatif olması düşünülen kitin, allerjen içermiyor. Kabuklu deniz ürünlerinin yalnızca eti allerjik reaksiyona yol açıyor. Yani içiniz rahat etsin, allerjiniz olsa bile kabuklu canlılardan elde edilen tüketici ürünlerini rahatlıkla kullanabilirsiniz.

Lahor'da bir çocuk çöplerin arasından plastik atık topluyor

Lahor’da bir çocuk çöplerin arasından plastik atık topluyor

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

MODERN TEKNOLOJİ HAKKINDA

Burası Amerika, teknolojinin beşiği. İnovasyon, bilim, teknoloji adeta Amerika'yla eşanlamlı. Tıp, çevre, bilişim, uzay, dijital dünya ve daha birçok dalda en çok teknolojik gelişmenin olduğu yer, işte burası. Bu yeni blogda sizlerle Amerika'daki son teknolojik gelişmeleri paylaşacak, bu gelişmelerin hayatımızı nasıl etkileyeceğini anlamaya ve anlatmaya çalışacağım.

YAZAR HAKKINDA

2003‘ten beri Amerika’nın Sesi Türkçe Yayın Bölümü’nde görev yapan Devrim Moral, Bilkent Üniversitesi Amerikan Kültürü ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun olduktan sonra Ohio eyaletindeki Bowling Green State Üniversitesi’nden Amerikan Edebiyatı ve Kültürel Çalışmalar dallarında lisanüstü derecelerini aldı. Evli ve bir kız çocuk annesi olan Moral, 2000 yılından beri Washington DC’de yaşıyor.