O’zbekistonda rus tili: “da” yoki “net”?

Posted August 18th, 2014 at 4:35 pm (UTC+0)
Leave a comment

TIVO’zbekiston Tashqi ishlar vazirligi “Facebook” ijtimoiy tarmog’ida o’z sahifasini ochdi. Quvonarli holmi? Albatta! Lekin sahifa, uning boshi (banneri) rus tilida! Nimaga deysizmi? Bilmayman. Men ham shunday savol berdim. Nahotki butun bir boshli vazirlikda, xodimlari chet tillarini mukammal bilishi kerak bo’lgan idorada bitta sahifani davlat tilida yuritadigan odam topilmagan bo’lsa? O’zbek, rus va ingliz tillarida bo’lsa ham mayli. Yo’q, faqat rus tilida!

Bu voqea uch oydan beri o’zimga berayotgan savolni bugun siz, gapdoshlarimga tashlashga majbur qildi. Hammasi yoz boshlarida Toshkentda shakar atrofida bo’lgan… Hmm, nima desam ekan? Sovet davrini eslatadigan taqchillik (defitsit), shov-shuv va janjaldan boshlandi. Yo’q, men shakar masalasiga to’xtalmoqchi emasman. Gap rus tilida. O’shanda Toshkent bozorlarida olingan suratlar internet orqali tarqab ketdi. Bozorlarda yuzlab odamlar navbatda turibdi. Rasmlarda esa faqat rus tilidagi yozuvlar: “Sahr net. Ochirt ne delat” kabi gaplar. Xatolarga to’la so’z va iboralar. Rus tilida. O’zbekistonda.

Bundan qariyb 10-15 yil oldin bir bozorda “samiy slatki sahr” deb yozilganiga ko’zim tushgani yaxshi esimda. Xatoli yozuvlar odamni hayron qoldirmay qo’ygan desam ham bo’ladi. Qolaversa, internetda ham bunday rasmlar ko’p. Ammo men aytayotgan paytda Toshkent bozorlaridagi ahvol boshqacha edi. Shakar olaman deb turgan odamlarning deyarli hammasi o’zbek. Sotuvchilar o’zbek. Defitsitmi, boshqami, mana 23 yildan buyon mustaqil bo’lib kelayotgan O’zbekiston respublikasidagi ahvol. Xo’sh, nima sababdan rus tilida yozish kerak?

Mening rus tiliga hech qanday qarshiligim yo’q. O’zim rus tilini mukammal bilaman, rus adabiyotini sevib o’qiyman, ruslar orasida do’stlarim ko’p. O’zbekistondagi millatlararo totuvlik haqida ham fikrim baland. Bag’rikeng o’zbegimni hurmat qilaman. Ammo…

O’zbeklar, har holda Toshkentdagi o’zbeklar so’nggi paytlarda farzandlarini yana rus maktablariga beryapti, deyishadi. Buning sababi nimada? Tanishlarimdan so’radim. Rus maktablarida yaxshiroq bilim beradi, dedi ba’zilar. Boshqalar “o’zbek tilini shundoq ham biladi bolam. Uyda o’zbekcha gaplashamiz. Maktabda hech bo’lmasa rus tilini o’rgansin, ingliz tilini o’zimiz repetitor yollab o’rgatamiz”, dedi. Yana ayrimlar “ha endi, kelajakda hammasi Rossiyaga  mardikorlikka ketadi-da, rus tilini yoshligidan o’rganaversin”, dedi kesatib. Bu gaplarning barida jon bor.

Lekin yozuvlarning hamon rus tilida yozilayotganining sababi nima?  Nafaqat e’lonlar, balki va ayniqsa buyruq va ko’rsatmalar rus tilida yoziladi. Ularni yozadiganlar o’zbeklar rus tilida ko’rsatma olsa tezroq bajaradi, yaxshiroq bo’ysunadi, dermikin? Biz o’zbeklar uchun rus tili sobiq “buyuk og’a” tililigicha qolyaptimi? O’zbek boshliq o’zbek xodimiga rus tilida do’q qilsa, natijaga tezroq erishadimi?

O’zbekiston Tashqi ishlar vazirligining “Facebook”dagi sahifasining ochilganiga bir haftadan oshdi. 11-avgust kuni ochilgan rus tilidagi bu sahifa.

Maqolamni yozishdan oldin yana bir bor tekshirdim. “Facebook”ning “SEARCH” degan joyida lotinchada “O’zbekiston Tashqi ishlar vazirligi” deb yozib ko’rdim. “Facebook” menga “No results found for your query” deb javob berdi. Kirilchada izladim. O’zbekiston Xotin-qizlar qo’mitasining sahifasi chiqib keldi. Tashqi ishlar vazirliginiki yo’q.

Bundan 21 yil avval davlat tili, deb o’zimiz maqom berib qo’ygan bo’lsak-da, davlat idoralari ishni hamon hech qanday maqomga ega bo’lmagan rus tilida yuritsa? Boshqa qaysi respublikada shunday vaziyat kuzatilyapti?

O’zimizni, o’z tilimizni hurmat qilmasak, boshqalardan hurmatni qanday talab qilamiz?

Siz nima deysiz, aziz gapdoshim?

Gaplashamiz.

Islom Karimov dardini rus televideniyesiga aytdi

Posted June 23rd, 2014 at 4:02 am (UTC+0)
Leave a comment

21-iyun kuni O’zbekiston prezidentining to’ng’ich nevarasi Islom Karimov o’zining birinchi intervyusini berdi. Britaniyaning nufuzli Oksford universitetida tahsil olayotgani aytilgan 21 yoshli yigit onasi Gulnora Karimovaning hozirgi ahvoli haqida gapirish uchun Rossiyaning Ren-TV telekanalini tanladi. Ha, intervyu muallifiga ko’ra, tashabbus bilan yosh Islom Karimovning o’zi chiqqan.

Onasi Gulnorani yanvar oxiridan buyon ko’rmaganini aytar ekan Islom Karimov singlisi taqdiridan ham xavotir bildiradi. Intervyudan aniq bo’lishicha, Karimovning ikkinchi nevarasi, 16 yoshli Imon yurak xastaligiga chalingan va doimiy ravishda shifokor ko’rigidan o’tib turishi kerak. Ammo qiz onasi bilan hozir “norasmiy uy qamog’ida” (yosh Islom Karimov iborasi) va shu bois Britaniyaga o’qishga qaytmagan.

Buvasi haqida gapirar ekan, Islom Karimov prezident boshqa odamlar qo’lida o’yinchoq bo’lgani va shu sababli qizi ve nevaralariga munosabatini keskin o’zgartirganini aytadi. Har bir so’zni ehtiyotkorlik bilan, xuddi oldindan yaxshigina tayyorgarlikdan o’tgandek gapirar ekan, yosh Islom Karimov O’zbekiston prezidenti oilasidagi so’nggi nizolar ortida “juda katta qudratga ega odam” turganini ta’kidlaydi. Ammo bu odam kimligi haqida lom-lim demaydi. Rossiya jurnalisti ham bu haqida savol bermaydi.

Prezidentni saroy ichidagi o’yinlar qurboni sifatida tasvirlashga urinayotgan yosh Islom Karimov buvasini odatda har yili 22-dekabr kuni, o’zining tug’ilgan kunida ko’rishga odatlangani, ammo o’tgan dekabrda uni ko’rolmaganini aytadi. U, shuningdek, buvasi uning tarbiyasida katta rol o’ynaganini tilga oladi.

Ren-TV telekanali tomonidan “Osiyo shahzodasi” deb atalgan yosh Islom Karimovning birinchi intervyusi darhol ijtimoiy tarmoqlarda muhokama qilina boshladi. Bu tabiiy.

Bildirilgan firklarning asosiylari quyidagicha:

Birinchidan, “Facebook” va “Twitter”dan tortib Markaziy Osiyoni yoritib boradigan  vebsaytlargacha – turli-tuman forumlarda sharh qoldirilganlar orasida bu yigitga zarracha ham achinish yo’q. “Ha endi, bu yosh yigitda nima ayb”, degan fikr o’qimadim. Aksincha, odamlar “intervyu Gulnora Karimovaning piar (PR) kampaniyasi”, dedi. Ko’plar yigitning ko’rinishida to’xtaldi – uning vaznidan tortib buvasiga o’xshashigacha. O’zbekcha gapirmasligi va hatto fikrlamasligiga toshlar otildi. Yigitning o’z otasi Mansur Maqsudiyning ismi va familiyasidan voz kechgani va buvasining familiyasi va otasining ismini olgani haqida gapirganiga salbiy munsosabat bildirildi. Bundan bir xulosa qilish mumkin: xalq orasida prezident oila a’zolariga nisbatan g’azab kuchli.

Ikkinchidan, yigitning ayrim gaplari ko’plarni ranjitdi. Xususan, uning “Men hech qachon oltin yoshlar guruhiga mansub bo’lmaganman. Qator-qator mashinalarim ham bo’lmagan… Onam menga pul sov’ga qilgan, Britaniyada xarajatlarim katta emas, faqat yashash va o’qishga pul sarflayman”, degan gapidan so’ng rossiyalik jurnalist yosh Islom Karimov doim tan soqchilari bilan yurishini aytdi. Bir sharhda aytilishicha, Londonda tan soqchisi oyiga kamida 3000 funt sterling maosh olar ekan.

Uchinchidan, ayrimlar yosh Islom Karimov endi Britaniyada siyosiy boshpana so’rasa kerak, deb taxmin qildi. Buni vaqt ko’rsatadi.

Boshqa gaplar ham bo’ldi. Uning “Osiyo shahzodasi” deb atalgani ham ayrimlarning ensasini qotirdi.

Va nihoyat, mening shaxsiy fikrim. Qaysi yoshda bo’lmaylik, onaga muhtojmiz. Onasini ko’rolmasa, buvasi bilan diydor ko’risholmay, unga xorijiy davlat televideniyesi orqali murojaat qilishga majbur bo’lgan odam haqida nima deyish mumkin?! Siz yana boshqa bir shunday odam haqida hech eshitganmisiz? Mashhur asardagi iqtibosni biroz o’zgartirib aytadigan bo’lsak, Karimovlar oilasida hamma narsa o’stin-ustin bo’lib ketibdi. Boshqa davlat rahbari oilasida va xonadoni haqida shuncha salbiy ma’lumot tarqalganmi hech?

Darvoqe, shu o’rinda yana rossiyalik jurnalistning naqadar noprofessisonal ravishda intervyu o’tkazganini aytmoqchi edim (so’rash kerak bo’lgan shuncha savollar chetda qolib ketgan), ha, qo’y, dedim o’zimga. Rossiyada jurnalistika bor ekanmi?! Faqat targ’ibot va reklama.

O’zbekiston haqida fikr bildirganimda, hammasini qora bo’yoq bilan bo’yamay, deyman o’zimga. Ijobiy jihat qidiraman. Odatda topaman. Xalq haqida gapirsam, topish oson. Rahbarlar haqida gapirsam, qiynalaman. Bu gal topdim. Rasmlar yoqdi menga. O’zbekiston prezidentining hech hali chop etilmagan oilaviy suratlari. Nabiralari bilan uyida tushgan suratlari. Prezidentning nevaralari Islom va Imon bilan jilmayib tushganini ko’rib, boshqalardan hech farq qilmaydigan, baxtli onlarni kechirayotgan oila, deysiz. Lekin ular ko’p yillar oldin olingan suratlar edi…

Siz nima deysiz, aziz gapdoshim?

Gaplashamiz.

Bergdal ishi nega muhim?

Posted June 11th, 2014 at 4:18 pm (UTC+0)
Leave a comment

 

Bergdahl 2

Bu satrlarni yozayotganimda AQSh mudofaa vaziri Chak Xeygl Bo Bergdal ishi bo’yicha Kongressda ko’rsatma berayotgan edi.

Ha, aziz gapdoshim, bugun men mana shu siyosiy mavzuda mulohaza yuritmoqchiman.

Amerika armiyasi serjanti, besh yil oldin toliblar qo’liga tushgan Bo Bergdal ishi haqida “Amerika ovozi” sahifalarida ko’p yozildi. Ma’naviy axloqi xususida sobiq safdoshlari yakdil bo’lmagan bu yigitning Tolibon harakatining besh nafar yuqori martabali vakiliga almashtirilishi Vashingtonda qiz’gin muhokama qilinishda davom etmoqda.

Men esa bu masalada quyidagi fikrlarni bildirmoqchiman.

Avvalambor, AQSh hukumatining asirlikda qolayotgan yagona harbiyni ozod etish haqdagi qarori to’g’ri deb hisoblayman. Yigitning ilgarigi xatti-harakatlari qanday bo’lganini chetga sursak, Oq uyning uni vataniga qaytarish qarori ulkan ma’naviy va mafkuraviy ahamiyatga egaligini tushunamiz. Chunki bu bilan rasmiy Vashington hozirda AQSh armiyasi saflarida urush zonalarida xizmat qilayotgan, shuningdek, kelajakda Amerika harbiy formasini kiyishi mumkin bo’lgan har bir yigit va qizga “biz sizni tashlab qo’ymaymiz”, dedi. Bu juda katta ramziy ahamiyatga ega qadam.

Biz, sobiq Sovet Ittifoqidan chiqqan odamlar Stalin rejimi nemis fashistlari konsentratsion lagerlariga asir tushgan odamlarni to’g’ridan- to’g’ri SSSRning GULAG lagerlariga yuborganini, ularni avtomatik ravishda vatan xoinlari deya tamg’alaganini yaxshi eslaymiz. Vaholanki, ular orasida vatanga xiyonat qilgan odamlar haqiqatan bo’lgan yoki bo’lmaganligini hech kim o’rganishga harakat qilmagan, buni ham yaxshi bilamiz.

Shuni o’ylasam, men hech bir o’g’lonini dushmanga tashlab qo’ymaydigan davlatga tasannolar aytgim keladi.

Ikkinchi masala. AQSh qonunlariga ko’ra, Oq uy asirlikdagi askarni ozod etish haqdagi rejasidan Kongressni kamida 30 kun oldin xabardor qilishi kerak. Bergdal ishida bu qoidaga rioya qilinmagan. Obama ma’muriyati rasmiylariga ko’ra, buning uchun yetarli vaqt bo’lmagan. Asirni ozod etish uchun vaqt ziq bo’lgan va askar xavfsizligi shuni taqozo etgan, demoqda rasmiylar.

Bu masalaning boshqa tafsilotlari yana ma’lum qilinar va Oq uy qarori ortidagi sabablar yana oydinlashar.

Ammo qonun haqida gapiradigan bo’lsak, unga rioya qilish kerak. Biz sobiq Sovet Ittifoqi hududida qator avtoritar davlatlar vujudga kelganiga guvoh bo’lganmiz. O’sha mamlakatlarda qabul qilingan qonunlar ko’pgina hollarda demokartik va adolatli bo’lsa-da, amal qilinmay, faqat qog’ozda qolib ketishini bilamiz. Hokimiyatdagi bir shaxs yoki guruh qonunlarni oyog’osti qilib, faqat o’z shaxsiy manfaatlari va foydasi yo’lida harakat qiladi. Bunga ham har kuni guvoh bo’lamiz. Shu sababdan siz bilan men qonun ustivorligi naqadar muhimligini tushunamiz. Qonunga barcha bo’ysunishi kerak, davlat rahbari bo’ladimi yoki fuqaromi,  qonunlarning amal qilishidan aslida har bir odam foyda ko’radi.

Uchinchisi.  Masala yuzasidan bildirilayotgan yana bir xavotir – Bergdal evaziga ozod etilgan toliblarning yana qurol olishi va AQShga qarshi kurashni davom ettirishi. Xavotir asossiz emas, albatta, vaholanki, ma’lumotlarga ko’ra, ozod etilgan beshovlon bunday niyati borligi haqida allaqachon ma’lum qilgan.

Obama tanqidchilari  ayirboshlash oqibatida AQSh kattaroq xavfga uchrashi mumkinligidan ogohlantirishga shoshildi.

Nazarimda, Vashington rasmiylari besh nafar tolibning qo’liga qayta qurol olishi ehtimolini yaxshi tushungan. Ozod etishga rozi bo’ldimi, demak, ular tug’diradigan xavf hozirgidan ko’p karra katta bo’lmasligini bilgan. Aks holda, besh kishini bir askarga ayirboshlamas edi. Amerikalik mutaxassislarni sodda demasak kerak, har holda, to’g’rimi?

Masala atrofidagi qiz’gin mubohasalar davom etar ekan, yangi tafsilotlar ma’lum bo’lishi ehtimoli katta. Balki mavzuga yana qaytarmiz.

Siz nima deysiz, aziz gapdoshim.

Gapashamiz.

“Kelin kerakmi, aylanay?”

Posted May 2nd, 2014 at 3:51 am (UTC+0)
Leave a comment

O'zbek kelin

O’zbek kelin

To’ylar mavsumi boshlandi. O’zbek uchun to’ydan muhimroq tadbir bormi? Yo’q!

Lekin xonadoningizdan karnay-surnay ovozi eshitilgunicha nima qilish kerak? Sarpo yig’ishmi? To’g’ri. Yana nima? Qizingizning bo’yi yetib qolgan bo’lsa, sovchi kutasiz. O’g’il uylantirmoqchi bo’lsangiz, kelin qidiradsiz.

Toshkentdagi bir tanishim ham kelin qidiryapti. Qanday qidirayotganini men sizga hozir aytib beraman.

***

Yonida kuyovlikka tayyor turgan o’g’li bilan ona Toshkentdagi nufuzli oliygohlardan birining hududiga kirib boradi va dekanat qayerdaligini so’raydi. So’ngra manzilga yetgunicha oldidan o’tayotgan gala-gala qizlarni zimdan kuzatib ketadi. Vaqti-vaqti bilan o’g’lining biqiniga turtib yoki qo’lini chimchilab qo’yadi.

Dekanatga yetgach, eshikni ochishi bilan yosh xushbichim erkak salom berib, onani kutib oladi-da, jilmayib “Kelin kerakmi?” deb so’raydi. O’zini biroz noqulay sezayotgan ona darrov tetiklashadi va “ha, qiz qidiryapmiz”, deydi.

Onaga stol yonidagi stulga ishora qilar ekan, dekan “Nozimaxon”, deydi.

Qo’shni xonadan “Chaqirdizmi?” degan tovush eshitiladiyu, qoshlari chimirilgan, lablari esa olchadek qip-qizil qiz eshikdan mo’ralaydi.

“Bularga kelin kerak ekan”, – deydi dekan, xuddi dars jadvali kerak ekan, degandek.

Kotiba qiz bir zumga g’oyib bo’ladi-da keyin yana xonaga qaytadi. Qo’lida papka. Ona papkaning ustida katta xarflar bilan “KELINLAR” deb yozilganini ko’radi.

“Ishni puxta qilarkansiz”, – deydi  ishi oson ko’chishini tushungan ayol.

“Siz bugunning o’zida uchunchisiz”, – javob qaytaradi dekan.

Papkadagi ro’yxatni ko’zdan kechirar ekan ona “voy, bularni qachooon ko’chirib ulguraman. Kseroksinglar yo’qmi?” – deydi.

“Kseroksni nima qilasiz, opaginam. Fleshka opkemadinglarmi? Fleshkami, diskmi? Kompyuterdan shundoq tashlab berardik fleshkangizga. Hozir hamma shunday qiladi-ku. Birma-bir sovchilikka boraverasiz keyin. Yoqmaganlarini ro’yxatdan o’chirib tashlayverasiz. Yoki o’zingizga ma’qul kelmasa-da tanishlaringizga mos keladigan qiz bo’lsa, ma’lumotni tanishingizning elektron pochtasiga yuborsagniz bo’ldi”, – tushuntiradi dekan.

Ona tashqarida qolgan o’g’liga telefon qilib, “fleshkang bormi?” deb so’rayotganida xonaga bir ayol kirib keladi.

Apil-tapil salom-alik qilar ekan, onaga “Anavi yerda turgan yigit sizning o’g’lingizmi?” deb so’raydi. “Ha” javobini eshitgach, “asal bolayakan-da o’ziyam, bo’ylarini aytmaysizmi”, deydi-da, dekanga qarab “Falonchi Fistonchiyevich, siz bularga obshiy spiskani beryapsizmi? Yo’g’e. Otdelniysini bering. Juda chiroyli yigit ekan. A bularni qarang. Shundoq fayzli ayol ekanlari bilinib turibdi-yu”, deydi va dekan javobini kutib o’tirmay onaga tushuntira ketadi.

“Qizlar 3-kursga bormay qolmayapti. Yaxshi oiladan, o’zi ham tuzukkina bo’lsa, o’qishga kirishi bilanoq ilib ketishadi, aylanay. Kantrakt-pantrakt ham deyishmayapti. To’g’ri-da. Bir umrga oilaviy do’xtir olasiz-ku, pulni qizg’anasizmi?!”

Shu paytgacha “yosh kelin olsam qanday qilib o’qitaman, yaxshisi 6-7 kursdagi qizni olaqolaman” deb yurgan ona bu gaplarni eshitgach gangib qoladi.

Shu damda xonaga fleshka ko’tarib o’g’il kirib keladi. Dekan “choy opkeling” deyishi bilanoq g’oyib bo’lgan Nozimaxon yana paydo bo’ladi va yigitga qaraydi-da kipriklarini qoqadi. Nozlanib uni kompyuter yoniga taklif etadi.

Ayol esa onaga uqtirishda davom etadi.

“Qizga sovchilikka borsangiz-u yoqmasa, spiskadan o’chirib tashlamang. Hammasini ko’rib chiqqaningizdan keyin, “E, o’sha joy yaxshi edi”, deb yana qaytib borishingiz mumkin-da. Bunaqa hollar juda ko’p uchraydi. Mana mening ovusinim, ikki yil oldin borgan joyiga qaytib borib, o’sha qizga unashdi jiyanimni. Yaxshiyam qizni hali uzatib yuborishmagan ekan. Boshqa 1-2 joyda shunaqasi ham bo’lgan”.

Bu gaplarni eshitar ekan, ona oldidagi yo’l uzun va hatto mashaqqatli bo’lishi mumkinligini asta-sekin tushuna boshlaydi.

***

Juda oshirib yubordingiz deysizmi, aziz gapdoshim? Demak, Toshkentda qiz qidirib ko’rmagan ekansiz. Hammasi rost. Siz keliningizni qanday topgansiz? O’rtoqlashing. Biz ham eshitaylik.

Gaplashamiz. Kelin topib olaylik, to’y haqida ham gaplashamiz.

Amerikadagi o’zbeklar o’zbekligini saqlab qolishi kerakmi?

Posted April 14th, 2014 at 6:20 am (UTC+0)
Leave a comment

uzbekistanSarlavhaga chiqarilgan savolga javob bitta bo’lishi mumkin, deb hisoblayman: ha, o’zbeklar qayerda bo’lmasin, o’zbekligini saqlab qolishi kerak.

Masala o’zbeklarning yangi jamiyatga qanchalik aralashishi va bu madaniyatni qanchalik o’ziga olishida deb o’ylayman.

Amerika, ayniqsa, Nyu-York vaqir-vuqir qaynab turgan katta qozonga o’xshaydi. Qozonga turli-tuman masalliq solinganidek, bu yerga ham doim yangi odamlar kelib qo’shiladi. So’nggi yillarda ular orasida o’zbeklar ko’paygan. Nyu-Yorkning Brayton Bich mahallasida yangi “kichik O’zbekiston” vujudga kelgani haqida siz uchun reportajlar tayyorlagan edik, aziz gapdoshim.

Vatandoshlarimiz alohida jamiyat tashkil etgani haqida ham hikoya qilgan edik. Ular Navro’z kabi bayramlar-u to’ylarni birga nishonlayotgani haqida ham ma’lumot berganmiz.

Albatta, AQShning boshqa shaharlarida ham o’zbekistonliklar ko’paymoqda. Amerikalik “yangi o’zbeklar” orasida yoshlar ham bor, qariyalar ham. AQShda tug’ilgan bolalar ham bor.

O’zbekiston mustaqil bo’lmay turib Amerikaga kelgan, ba’zilar ta’biri bilan aytganda, “eski o’zbeklar” ham talay. Ular Turkiya yoki, aytaylik, Afg’onistondan kelgan. Bu yerda tug’ilib ulg’aygan, so’ngra o’zbek yoki boshqa millat vakili bilan turmush qurib, farzandli bo’lganlar ham kam emas. “Eski o’zbeklar”ning aksariyati O’zbekistonda hech qachon yashamagan. Ba’zilari u yerga hatto bormagan ham.

Izoh: Shu yerda bir narsani aytib o’tishim joiz. “Eski” va “yangi” so’zlari menga ma’qul emas. Boshqalar ham ularni shartli ravishda, AQShgdagi o’zbek muhojirlarining turli “to’lqinlari” haqida gapirganda qo’llaydi.

Xo’sh, o’zbeklar AQShga kelgach, o’zbekligini qanchalik saqlab qolishi kerak? Amerika madaniyatiga qanchalik singishi to’g’ri? Men bu savollarni yuqorida aytganim “eski” hamda “yangi” o’zbeklar vakillariga berdim.

Birinchi suhbatdoshim – Turon Ayoz, ko’p yillar davomida Turkiston-Amerika uyushmasida faol ishtirok etib kelgan, o’zbeklar orasida obro’ qozongan odam.

“Biz birinchi navbatda turkistonlikmiz, – deydi Turon Ayoz. – Kelib chiqishimiz O’zbekistondanmi, Qirg’iziston yoki Qozog’istondanmi, biz bir-birimiz bilan mustahkam rishtalarni rivojlantirishimiz zarur”.

“Amerikada menga savol berishganida, faxrlanib, o’zbekligimni aytaman”, – deydi suhbatdoshim va bu o’zlikni o’zbeklar saqlab qolishi kerakligiga urg’u beradi.

Darhaqiqat, men yaqinda Nyu-Jersida Turkiston-Amerika uyushmasi tashkil etgan Navro’z bayramiga bordim va bir keksa ayol bilan tanishib qoldim. Dasturxon yozilganida bir stolda o’tirib qolibmiz.

O’g’limga o’zbekcha gapirayotganimni eshitib, “Toshkentdanmisiz?” deb so’radilar onaxon. “Ha”, deb javob bersam, “men ham Toshkentdanman”, dedilar.

Qarangki, bu kishi hech qachon Toshkentda bo’lmagan ekan. “Sovetlar O’zbekistonda hokimiyat qurganida, ota-onam Afg’onistonga chiqib ketgan. U yerga ham o’rislar kelganida, Afg’onistondan ham bosh olib chiqib ketishimizga to’g’ri keldi. Amerikada qo’nim topdik”, – dedi u.

Hech qachon O’zbekistonda bo’lmagan va keksaligi sababli ona yerini ziyorat qilishga umid qilmayotgan bu onaxon O’zbekistonni vatanim, deb biladi. “Eski o’zbeklar” orasida bundaylar kam emas.

“Hayron qolmang, biz qayerda bo’lmaylik, doim o’zbekligimizni bot-bot gapirib kelganmiz. Madaniyatimizni, urf-odatlarimizni asrab-avaylaganmiz, tilimizni saqlab qolishga harakat qilganmiz,” – deydi Turon Ayoz.

"Vatandosh" gazetasi noshiri Farhod Sulton

“Vatandosh” gazetasi noshiri Farhod Sulton

AQShga so’nggi yillarda kelgan o’zbeklarga kelsak, mavzuimiz yuzasidan fikr bildirishni Farhod Sultondan so’radik. AQShda o’zbek tilidagi birinchi gazeta – “Vatandosh”ni chiqara boshlagan bu yigit 2013-yilda tuzilgan “Vatandosh” O‘zbek-Amerika jamiyatida ham faol.

“O’zbekligimizning bebaho jihatlari bor. Shularni saqlab qolaylik. Ayni vaqtda amerikaliklarning eng foydali tajribalaridan saboq olaylik, o’rganaylik, hayotda qo’llaylik”, – deydi Farhod Sulton.
Bunga misol sifatida o’zbek oilalarida bolalarning kattalarga, ayol kishining turmush o’rtog’iga bo’lgan hurmatini tilga oladi.

“Amerikaliklardan ham ayrim qadriyatlarni o’rgansak yomon bo’lmasdi, – deya fikrida davom etadi suhbatdoshim. – Masalan, bu jamiyatda haqiqatparvarlik kuchli. Yolg’on gapirish nihoyatda yomon hisoblanadi, rost gapirish odatga aylangan. Mana shu biz uchun muhim.”

Turon Ayoz va Farhod Sulton bilan suhbatimiz uzoqqa cho’zildi. Bitta maqolada barcha bildirilgan fikrlarni aks ettirish qiyin. Men gapning uchini chiqardim, xolos. Qolganini sizdan so’ramoqchiman, aziz gapdoshim.

Bola tarbiyasi masalasi alohida suhbatga loyiq. Juda katta va murakkab mavzu. O’zbek bolalarini Amerikada tarbiyalash va katta qilish mavzui ham bizga o’xshagan amerikalik o’zbek ota-onalar uchun nihoyatda dolzarb. Bu mavzuni boshqa safar muhokama qilsak.

O’zbekligimizni saqlab qolishimiz va ayni vaqtda Amerika jamiyatiga to’laqonli a’zo sifatida qo’shilishimiz va muvaffaqiyatga erishishimiz uchun nima qilishimiz kerak? Siz nima deysiz?

Gaplashamiz.

AQSh haqida nimani bilishni istaysiz?

Posted March 25th, 2014 at 4:51 am (UTC+0)
Leave a comment

A fan of the U.S. dressed in a costume in the colours of their national flag gestures ahead of their women's ice hockey gold medal game against Canada at the Sochi 2014 Winter Olympic Games February 20, 2014.

“Meni AQSh universitetiga o’qishga kirish qiziqtiradi”, deb qoldi Toshkentda yashaydigan bir tanishim.

“Universitetlar dekanlari va professorlari bilan intervyu bo’lsa, jon deb o’qirdim. O’qishga kirishning sirlari qanday? Ular bu haqida nima deya oladi? Application to’ldirishga oid tavsiyalari, o’zbekistonlik talabalar haqdagi fikri ham qiziqtiradi”, dedi yosh yigit.

Bu meni o’ylantirdi. “Amerika Ovozi”da biz AQShga oid turli-tuman mavzularni yoritamiz. Xo’sh, yana qanday mavzularga talab bor? O’zbekistonda, boshqa mamlakatlarda yashayotganlar AQSh haqida nimani bilgisi keladi?

O’tgan dam olish kunlari telefonimni qo’limga olib, Viber va WhatsApp-lar orqali bu savolni bir necha tanishimga berdim.

Aksariyat bildirgan istak: Amerikada ish topish imkoniyatlari haqida ma’lumot bering. U yerga borsa, tilni qanchada o’rganadi? Tilni bilmay turib, ishlasa bo’ladimi? AQShning qaysi shaharlariga borish ma’qul?

Va shu kabi ko’plab savollar.

Bundan tashqari, bir tanishim AQShda yashaydigan o’zbeklar bilan qiziqdi.

Yoshi 45 kirgan bu oliy ma’lumotli odamning menga yozgani:

“AQShda “eski” o’zbeklar bor, deb eshitganman. Ular qachon Amerikaga borib qolgan? Qatag’on yillaridami? Yoki (bolsheviklar) inqilobi sabablimi? Ularning turmush tarzi qanday? Ota-onalaridan O’zbekiston haqida nimalarni eshitishgan? Bugungi O’zbekiston haqida nima biladi? Menimcha, mana shu ko’plarga qiziq bo’lsa kerak. Shuncha yil darbadar bo’lgan bu odamlarning milliy urf-odatlarimizni, tilimizni saqlab qolgani, hatto milliy kiyimimizga e’tibori hayratga soladi”.

Shu blog bahona, men Sizga ham murojaat qilmoqchiman, aziz gapdoshim. Sizni AQSh haqida nimalar qiziqtiradi? Yuqorida aytilgan mavzulardan tashqari yana nima haqida ma’lumot olishni istardingiz? Menga yozib yuboring. Fikringizni shu yerda qoldirishingiz yoki uzbek@voanews.com elektron pochta manziliga sarlavhasida InterGap deb yozib yuborishingiz mumkin.

Oldindan katta rahmat.
Gaplashamiz.

Amerikadagi o’zbeklar orasida turmush qurish va ajralish haqida

Posted February 28th, 2014 at 4:56 am (UTC+0)
2 comments

AQShning Texas shtatida turmush qurgan o'zbeklar. Bu maqolada tilga olingan yoshlar bular emas.

Bugungi mavzuga ikki hodisa sabab bo’ldi. Birinchisi – yaqinda Nyu-Yorkda bo’lib o’tgan o’zbekona to’y. Ikkinchisi – “green card” olib, Nyu-Yorkka bola-chaqasi bilan ko’chib kelgan er-xotinning ajralishi.

Nyu-Yorkda o’zbeklar ko’p. To’ylar ham bo’lib turadi. Afsuski, ajralishlar ham kam emas.

Turmush qurgan yoshlar qayerda yashamasin – o’z vatani O’zbekistondami, Amerikadami – yangi hayotida qiyinchiliklar bo’lishi tabiiy.

Ajralish hollari hozir O’zbekistonda ham juda ko’p, deyishingiz mumkin. Haqsiz. Ba’zida hayratga soladigan darajada ko’payib ketgandek tuyuladi menga ham.

Oilaning parchalanishi doim fojea. Ne-ne umidlar bilan bir yostiqqa bosh qo’ygan er-xotin uchun ham, orzu-havas bilan qizini uzatib, o’g’lini uylantirgan ota-ona uchun ham. Va ayniqsa bolalar uchun.

Rus adibi Lev Tolstoy yozganidek, “baxtli oilalarning hammasi bir-biriga o’xshaydi, baxtsiz oilalarning har biri o’zicha baxtsizdir”.

Har bir ajralishning ham o’ziga xos sabablari bo’ladi. Lekin umumiy jihatlari ham bor. Ayniqsa, musofirchilikda yashayotgan oilalar orasida. Mening kuzatuvlarimga ko’ra, O’zbekistonda turmush qurib Amerikada ajraganlarning ko’pchiligida bunga yangi jamiyat, yangi madaniyat va dunyoqarashga o’rgana olmaganlik sabab bo’lmoqda. Aniqrog’i, er-xotinning biri tezroq o’rganadi, moslashadi, ikkinchisi sekinroq.

Albatta, menda bu taxminni tasdiqlaydigan ijtimoiy so’rov yoki jiddiy ilmiy tadqiqot natijalari yo’q. Shunchaki, shaxsiy kuzatuv, xolos.

O’sha gapimning boshida aytganim oilani olaylik. AQShga ko’chib kelgach ayol darhol ish topgan. Erkak esa uyda o’tirib, bolalarga qaragan. Vaholanki, O’zbekistonda teskarisi bo’lgan.

Ingliz tilini bilmagan bu er-xotin eng oddiy, qora mehnat bilan shug’ullanishga majbur bo’lgan. Lekin yurtdoshlarimizning aksariyatiga o’xshab, bular ham tirishqoqligi, mehnatsevarligi bois tilni o’rgangan, ayol o’qishga kirib, yangi kasb egallagan. Ko’p o’tmay er ham ish topgan. Eng qizig’i qiyinchilik davrida ular orasida bir-birini qo’llash kuchli bo’lgan. Ikkovlon pul topib, bemalol yashay boshlaganida esa muammolar boshlangan.

Men ayol bilan suhbatlashganimda, “erim icha boshladi, yurib ketdi, meni ura boshladi”, deb aytdi. Uning sobiq turmush o’rtog’ini tanimayman, u bilan gaplashish imkoni ham bo’lmadi. Bilamiz, har bir tarafning o’z “haqiqati” bo’ladi. Gap bunda emas. Gap shundaki, oradagi hamjihatlik yo’qolgan. “Turmushimizni qayta tiklab bo’lmaydi. Bu ko’zaga darz ketdi emas, u chil-chil sindi”, dedi menga ayol.

O’shandan beri ayolni, oradagi uch bolani o’ylayman.

Shu o’rinda mendan aqlli gap – jiddiy xulosa, chuqur mulohaza yoki yaxshigina maslahat kutayotgan bo’lsangiz kerak. Gap shundaki, bunday oilalarga nima maslahat berishni bilmayman. Yangi maslahat demoqchiman. Sabr-toqatli bo’lish, bir-biri uchun suyanchiq bo’lib, og’ir kunda ham, xursandchilikda ham qo’llab-quvvatlashni, farzandlar kelajagini o’ylash kerakligini hammamiz yaxshi bilamiz. Ajrayotganlar ham bu gaplarni mendan yaxshi biladi.

Men sizning fikringinzi so’ramoqchiman, aziz gapdoshim. Siz nima deysiz? AQSh yoki boshqa mamlakatga ko’chib borgandan keyin o’zbeklar nima qilsinki, oilasi buzilmasin? Ularni qanday qiyinchiliklardan ogohlantirish kerak? Minglab o’zbeklar chet ellarda yashayotgan ekan, umumiy maslahatlar ham topilar.

Maqolaga to’y ham sabab bo’ldi, dedim boshida, yodingizdami?

O’sha to’yda olib boruvchi mehmonlarning biridan “kelin-kuyovga qanday maslahat berasiz”, dedi. Mehmon biroz tortinib, o’sha yuqorida tilga olingan gaplarni gapirdi. Juda to’g’ri gapirdi.

Lekin men o’ylanib qoldim. Haqiqatan ham, yangi mamlakatda yangi hayotga qadam qo’yayotgan ikki yoshga nima maslahat berish mumkin? Ikki o’zbek yoshga?

O’sha mehmon o’rnida men bo’lsam-da, to’y boshlovchisi mikrofonni menga tutqazsa, men nima derdim?

Kuyovga “amerikalik erkaklarga o’xshab, ayolni o’zing bilan tengdek qabul qil, unga ko’proq yordam ber, uy ishlarini faqat ayol kishi qilishi kerak, demasdan, iloji boricha yordamlash, kerak bo’lsa ovqat pishir, bolalarga qara”, desammikin?

Kelinga esa “amerikalik ayollardek bo’lma, eringni doim qo’lingni ko’ksingga qo’yib, boshingni egib, kutib ol, “yaxshi keldingizmi, charchamadingizmi”, deb, darrov oldiga issiq ovqat qo’y, choy ber. Tilingni shirin qil”, desammikin?

Balki shunda ikki qutb – G’arb va Sharq – kichik bir oila doirasida birlashar?

Siz nima deysiz?

Gaplashamiz.

Olimpiadada omad, O’zbekiston!

Posted February 8th, 2014 at 9:11 pm (UTC+0)
Leave a comment

blog OLy

Olimpiya o’yinlarining ochilish marosimida Rossiya sport sharhlovchisi Dmitriy Guberniyev O’zbekiston jamoasini Tojikiston deb tanishtirdi.

Fikrimcha, Guberniyev uchun bu tasodifan yo’l qo’yilgan xato, uning ortida siyosiy sabab yoki g’araz bo’lmagan. Shunga qaramay bu xato internetda nihoyatda kuchli norozilikka sabab bo’ldi.

“Facebook” ijtimoiy tarmog’i va boshqa vositalar orqali mavzuga bag’ishlangan suratlar tarqatildi, uning ishini qoralovchi gaplar yozildi.

Norozilik shu qadar shiddatli tus oldiki, shanba kuni sharhlovchi uzr so’rashga majbur bo’ldi. Bundan buyon diqqatliroq bo’lishini aytib, Olimpiadada qatnashayotgan O’zbekiston sportchilariga omad tiladi.

Bu borada gap ochganimning sababi – o’zbeklar va o’zbekistonliklar namoyish qilgan birdamlik va hamjihatlik. Misli ko’rilmagan darajada. Bu meni quvontirdi, albatta. Doimo shunday bo’laylik. Bir-birimizni qo’llab-quvvatlaylik. Xalq bu har bir fuqaro, uning faol pozitsiyasi va fikridir.

O’zbekiston jamoasiga esa g’alabalar tilab qolaman.

Gaplashamiz.

Sochi Olimpiadasi ortida G’ofur Rahimov turibdimi?

Posted January 31st, 2014 at 5:07 pm (UTC+0)
Leave a comment

1_Gafur RakhimovAQShning Ey-Bi-Si (ABC) telekanali 2014-yilgi Olimpiadaning Sochida o’tkazilishi haqdagi qarorning qabul qilinishida asl o’zbekistonlik G’ofur Rahimov katta rol o’ynagani haqida xabar berdi.

Telekanalning maxsus izlanish o’tkazgan muxbirining aniqlashicha, O’yinlarga tayyorgarlik paytida poraxo’rlik va korrupsiya cho’qqiga chiqqan va Olimpiada Rossiyaga nihoyatda qimmatga tushgan. Moskva va Sochi rasmiylari iddaolarni, tabiiyki, inkor etmoqda.

Sochi musobaqalari Olimpiya o’yinlari tarixiga eng qimmatlaridan biri sifatida kirishi mumkin.

Ey-Bi-Si telekanali bundan yetti yil oldin 2014-yilgi qishki Olimpiadaning aynan Sochida o’tkazilishiga o’zbekistonlik G’ofur Rahimov sababchi bo’lgan deya ma’lum qilar ekan, Rahimovning o’zi tarjimoni orqali telekanal muxbiriga yuqoridagi iddaolarni inkor etib, “bunga hojat bo’lmagan” deb aytgan.

G’ofur Rahimov ko’p yillardan beri O’zbekiston ichi va tashqarisida “mafiya”, ya’ni uyushgan jinoiy guruhlar rahbari, deb ko’riladi. “G’ofur” yoki “G’ofur aka” haqida eshitmagan o’zbekistonlik bo’lmasa kerak.

SOC_Olympic logoRGBRasmiy ma’lumotlarda uning o’zbekistonlik tadbirkor ekani aytiladi. U, shuningdek, sobiq sportchi. 2001 va 2005- yillarda O’zbekiston Milliy Olimpiya qo’mitasining vitse-prezidenti etib saylangan. Shu tariqa Xalqaro Olimpiya Qo’mitasi yig’inlarida ham qatnashgan. (2012-yilda u bu lavozimdan bo’shatiladi. Bunga sabab etib uning fuqaroligini o’zgartirgani ko’rsatilgan edi).

Ayrim manbalarda uning narkotraffikka aralashgani aytiladi.Ey-Bi-Si telekanaliga intervyu bergan Kreyg Myurrey, Britaniyaning O’zbekistondagi sobiq elchisi va O’zbekiston hukumatining tanqidchisi, Rahimovni geroinning xalqaro savdosini boshqaradigan 4-5 eng qudratli odamdan biri ekanini aytadi va uni “nihoyatda yirik va xavfli gangster”, deb ataydi.

O’xshash iddaolar ilgari ham yangragan. 2012-yilda AQSh Davlat departamenti boshqa bir necha shaxs qatorida G’ofur Rahimovga nisbatan moliyaviy sanksiyalar joriy etgan edi. 2000-yilda Avstraliya hukumati Sidney Olimpiya o’yinlarida qatnashmoqchi bo’lgan Rahimovni mamlakatga kiritmagan.

Rahimovning Sochi Olimpiadasidagi roli haqidagi iddaolar yangrar ekan, men masalaning boshqa jihatlariga e’tibor qaratmoqchiman.

Birinchidan, Xalqaro Olimpiya Qo’mitasining korrupsiyalashgani haqida ma’lumotlar ilgaridan bor.

Ikkinchidan, Olimpiya o’yinlarining qayerda o’tkazilishi nihoyatda jiddiy qaror. Nafaqat sportga oid, balki siyosiy va iqtisodiy masala ham. Qanchalik nufuzli va qudratli bo’lmasin, hech qaysi bir shaxs ushbu masalani yakka o’zi hal qilmolmaydi.

Bundan yetti yil oldin Olimpiadaning aynan Rossiya shahrida o’tkazilishiga qator siyosiy va iqtisodiy sabablar turtki bo’lgan edi. U davrda neftning jahon bozorlaridagi narxlari juda baland, Rossiya iqtisodi jadal sur’atlar bilan o’sayotgan, Yevropaning Rossiya gaziga qaramligi esa kuchli ekani ayon bo’lgan edi. Putinning inson huquqlari borasidagi obro’si hozirgidek yomon emasdi. 2014-yilda qishki Olimpiya o’yinlari Sochida o’tkazilishini qo’llab-quvvatlaganlar Xalqaro Olimpiya Qo’mitasiga a’zo bir necha kishi emas, balki ko’pgina davlatlar bo’ldi. O’sha qaror G’arbning Putinga ko’rsatgan takallufi edi, desam adashmasam kerak.

Musobaqalar boshlanmay turib, o’sha taraflar qaroridan pushaymon bo’layotgandir. Chunki Sochi Olimpiadasiga tayyorgarlik juda xunuk tus oldi. Bunga dalil – ajtarilgan byudjetning musodara qilinishidan tortib to gomoseksual sportchilarga qarshi davlat darajasidagi targ’ibot. Bularning bari yetti yil avval Sochi nomzodini qo’llab-quvvatlagan taraflarni uyaltirayotgan bo’lsin.

Birinchi Olimpiya o’yinlari miloddan oldingi 776-yilda Yunonistonda o’tkazilgan. Insonning jismoniy va ma’naviy qudrati va mahorati siymosi bo’lgan. Shuningdek, tinchlik o’rnatish va Qadimgi Yunonistonda joylashgan shaharlar orasida do’stona munosabatlar va savdo-sotiqni rivojlantirishga qaratilgan. XXI asrga kelib ham o’sha ezgu maqsadlar o’zgarmay qolsin.

Siz nima deysiz?

Gaplashamiz.

O’zbeklik va o’zlik

Posted December 1st, 2013 at 6:40 pm (UTC+0)
3 comments

Uzbek identity

Nyu-Yorkda o’zbeklar juda ko’p. Shu qadar ko’pki, bir-birini ko’rganida ilgarigidek so’rashib, tanishish o’rniga o’zini ko’rmaganga oladigan, bir-birini begona odamdek qabul qiladigan bo’lgan. Bu tabiiy, chunki vatandoshlar bir-biri bilan tanishgani sari ayrim hollarda o’zbek bo’lishdan boshqa umumiy jihat yoki qiziqish yo’qligini ham tushunadi odam. Lekin muloqot doim bir xil.

-      Amerikaga kelganingizga qancha bo’lgan?

-      “Green card” mi yoki boshqa…?

-      Qayerda turasiz?

Har bir suhbatda beriladigan asosiy savol: “Asli qayerliksiz? O’zbekistonning qayeridan?”

Masalan, toshkentliklar bilan samarqandliklar bir-birini ajratadi. Boshqa yerdan kelganlar ham birinchi navbatda kelgan viloyati yoki shahrini aytadi. Bu ham tabiiy hol. Aytaylik, chet elda bir-birini uchratgan amerikaliklar ham odatda asli qaysi shahar yoki shtatdan ekanini aytadi. Bu haqida gaplashadi. Madaniy ma’noda, masalan, mamlakat sharqi va g’arbi bir-biridan ancha farq qilishini AQShda yashagan odam yaxshi tushunadi. Lekin biz o’zimizni boshqacha tanishtirishimiz. Bu yerda gap “identity” yoki o’zbek tilida “o’zlik” haqida ketyapti.

Amerikalik yoki fransuz xorijga chiqqanidagina emas, vatanda ham birinchi navbatda amerikalik va fransuz. Biz uchun o’zbek bo’lishdan avval vodiylik, xorazmlik yoki toshkentlik ekanimiz muhim. Chetda yurganimizda ham bu birlamchi omil.

Buning tarixiy sabablari bor. Hozirgi O’zbekiston chegarasi 1920-yillarda sovet boshqaruvi tomonidan belgilangan. O’zbek SSR hududiga Buxoro amirligi, Qo’qon va Xiva xonliklariga tegishli yerlar kirgan, vaholanki u yerda yashagan elatlar o’zini umumiy o’zbek deya ta’riflamagan. Nafaqat urf-odatlar, balki tilda ham jiddiy farqlar bo’lgan.

Sovet davrida O’zbekiston aholisi orasida o’zlik haqida gap ketganida bir-birini ajratish davom etgan. Masalan, poytaxt Toshkentga turli viloyatlardan kelgan talabalardan tortib to davlat idoralarida ishlovchi odamlargacha o’zini kelib chiqishga qarab tanishtirgan. SurQash (Surxandaryo va Qashqadaryo) yoki FAN (Farg’ona, Andijon, Namangan) degan norasmiy tushunchalar ishlatilgan.

Lenin va Stalinning millat haqidagi nazariyalarini olg’a surgan olimlar Sovet Ittifoqi parchalanmay yana 20-30 yil turganida o’zbeklar ham o’zini farg’onalik yoki samarqandlik demay, o’zbek deya boshlagan bo’lardi, deb biz, talabalarga, tushuntirgani yodimda. Bu taxmin to’g’rimi yoki yo’q, endi hech kim aytolmaydi. Ahamiyati ham yo’q.

O’zbekiston mustaqil bo’lganiga, yangi davlat sifatida dunyo siyosiy xaritasida o’z o’rnini topganiga mana 22 yil bo’ldi. Lekin o’zbeklar hanuz yagona o’zlikka ega emas. (Qo’shni mamlakatlar hududida azaldan yashab kelgan o’zbeklar haqida gapirmayman. Bu alohida mavzu).

O’zbekistonliklar birinchi navbatda bir-birini toshkentlik yoki samarqandlik ekanini payqaydi. Bir-birimizni shunga qarab qabul qilamiz, shunga qarab xulosa chiqaramiz.  Ayrimlarimiz bir-birimizga insoniy fazilatlar emas, kelib chiqishimizga qarab ijobiy yoki salbiy baho beramiz.

Men bu yerda millat deganida nima tushunilishi haqida gapirmayman. Yoki G’arb ijtimoiy va siyosiy fanlarida katta ahamiyatga egaligi sababli chuqur o’rganiladigan “identity” masalasini ham ko’tarmayman. Bu haqda Wikipedia dan tortib jiddiyroq manbalarda ham o’qishingiz mumkin.

Nyu-York ko’chalarida bir-birimizni ko’rib, tanishganimizda “O’zbekmisiz? O’zbekistonning qayeridansiz?” deb qiziqqanimizda, shu insonga munosabatimizni uning javobi belgilamaydigan vaqt qachon kelarkin, deya o’ylanayapman. Toki o’sha savollar ham, javoblar ham inglizchada aytganda, “small talk” bo’lib qolsin.

Siz nima deysiz?

Gaplashamiz.

 

  • Page 1 of 2
  • 1
  • 2
  • >

Inter-Gap haqida

Gap, gap, gap… Biz, o’zbeklar uchun gap – ijtimoiy tadbir. Erkak va ayollar alohida yoki birgalikda juda bo’lmaganda oyiga bir marta yig’ilib, “gap o’ynaydi”. Gapga qo’shilgan odamlar bir-birining uyi yoki restoranda mehmon bo’lishadi. Xarajatini ham ko’tarishadi. Mezbonga berilgan pul nafaqat dasturxon xarajatlarini qoplashi shart, balki qo’shimcha daromad ham bo’lishi lozim. Gapdan maqsad aynan shu. Moliyaviy maqsad. Ijtimoiy jihatiga kelsak… Ha, miriqib gaplashish, muloqot qilish, u yoq, bu yoqdan eshitilgan xabarlar bilan o’rtoqlashish, fikr almashish. Ha, bunisi tushunarli, Inter-i nimasi, dedingizmi? Internet davrida yashayapmiz. Pichoqqa ilinadigan har bir gap internetga chiqadi. Biz ham “Amerika Ovozi” da siz bilan gap o’ynashga qaror qildik. Qo’lda bir piyola choy bilan gapdan olamiz. Men mezbon ekanman, gapni boshlab beraman. Siz qo’shiling, fikr-mulohaza bildiring. Xarajati yo’q. Tez ishlab turgan internetingiz bo’lsa bas. Sizga katta rahmat va Inter-GAPga marhamat.

TV dasturlar