O`zbek xalqi yana bir fidoyi farzandidan ayrildi

Posted April 19th, 2014 at 2:05 am (UTC+0)
1 comment

Zohir A'lam

Zohir A’lam

Taniqli yozuvchi Zohir A’lam 71 yoshida vatanida tuproqqa qo`yildi. Uni so`nggi yo`lga kuzatgan va kuzata olmagan do`stlarning barchasi uchun bu bu katta qayg’u bo’lgani shubhasiz.

Zohir A`lam taqdiri o`zbek shaxsiyatini ulug` bilgan millat ziyolisining murakkab va achchiq bir hayot yo`lini ko`rsatadi.

Yozuvchining o`limidan keyin ham adabiy jamoatchilikdagi mavjud sukut o`z vatani, millati taqdiri haqida hamisha to`g`ri so`zni ayta olgan adibni xotirlash hamon xatarli ekanidan dalolat beradi.

Zohir A’lamni avvaldan yaxshi bilardim, lekin so`nggi yillarda uni bevosita tanish imkoniyatiga ega bo’lgandim. Toshkentda ba`zan ish yuzasidan, ba`zan esa do`stlar davrasida gurunglashish uchunu bilan uchrashib turardik.

Xotirada uning bosiq, biroz kinoyali tabassumi qalqiydi.

O`sha paytlar zamondan,  atrofdagi jamoatchilikdan hafsalasi pir bo`lgan yozuvchi millat shaxsiyatini qadimiy bitiklardan izlayotgan edi. Turklar haqidagi eng qadimgi, birlamchi manbalarni qidirib, topganlarini o`zbekchaga o`girayotgan yozuvchi uchun bu izlanish uni atrofdagi majruhlikdan chalg`ituvchi bir qanoat ham edi.

Zohir A`lam o`zbek xalqining qat’iyatli vakillaridan edi, uning qat`iyati bosiqlikda ko`rinardi. O`zbek tiliga davlat maqomi berilishidagi xizmati katta bo`lgan yozuvchining millatga, tilga hurmati chuqur, sobit edi.

Poytaxtdagi martabali va nufuzli ziyolilar ham Toshkent shevasiga o`tib ketayotgan bir davrda, asli toshkentlik adibning o`zbek adabiy tilida jonli, tabiiy gapirishi yuksak madaniyat va ehtiromdan darak berardi.

Zohir A`lam o`zidagi tuyg`ularni, vatan va millat haqidagi taassurotlarini yoshlarga, o`quvchilariga yetkaza olmadi. Nazarimda, bu borada uning izlanishlari ham, aytadigan gaplari ham ko`p edi. Adib nashriyotlardan ham, jamoatchilikdan ham chetga surildi. Jamiyat hayotini o`z taqdiri bilan bog`lagan yozuvchi uchun bu juda og`ir edi.

Zoh`ir A`lam odamlar soyasidan ham qo`rqayotgan bir muhitda nafaqat haq so`zni ayta olgan, balki o`z taqdirini, hayotini shu haqiqat uchun tikkan kam sonli adiblardan edi. Shu ma`noda yozuvchining uzlatga chekinish qarori uning sukunatdagi isyoniga o`xshardi.

Nazarimda Zohir A`lam nafaqat ijodi, balki shaxsiyati, irodasi bilan ham o`zbek adabiyotida, jamiyatida o`ziga xos iz qoldirdi.

Asarlari darsliklardan olib tashlanishi, uzlatga ketishni ixtiyor qilishi Zohir A`lamni millat xarakteri va iztiroblarini o`ziga singdirgan yorqin shaxsiyatga aylantiradi.

Yurt mustaqilligi uchun kurashda oldingi safda turgan Zohir A`lam o’zi umid qilgan istiqbolni ko`rmadi, uning tasavvuridagi erksevar avlod yetishadimi, yo`qmi, bu ham noma`lum.

Har holda bunday yoshlarga o`rnak bo`luvchi Zohir A`lam doxil avlod chig`iriqdan o`tkazildi, kimlarningfir ruhi sindirildi, kimlardir sotib olindi. Ruhi bukilmaganlar zulm ostida qoldi, qamoqqa tashlandi, quvg`inga solindi, tarqoqlantirildi, begona qilindi.

Vatanda bu avlod vakillarini bir davraga yig`ish, o`zaro gina-kuduratlardan xoli bo`lish, ular ruhiyatini singdrish niyati bor edi, ammo afsus bu niyat amalga oshmadi.

Erk, vatan qadri uchun kurashish, yashash timsolini bergan bu avlod vakillari esa jimgina birin-ketin oramizdan ketmoqda.

Biz bu avlod qudratidan nisbat ola bilamizmi, yo`qmi, bunisi noaniq, ayniqsa yolg`onga cho`ktirilgan bugungi avlod qarshisida bu narsa yanada  umidsizdek ko`rinadi…

Malik Mansur

One Response to “O`zbek xalqi yana bir fidoyi farzandidan ayrildi”

Leave a Reply

Muallif haqida:

Malik Mansur Toshkent Davlat Universitetini (hozirda O'zbekiston Milliy Universiteti) bitirgan. Professional jurnalist. Bu sohada 1990-yilardan beri ishlab keladi. O'zbekistonda qator nashrlarda faoliyat yuritgan. "Amerika Ovozi" bilan 2002-yildan buyon hamkorlik qilib keladi. Vatandagi siyosat, iqtisod va ijtimoiy hayotni yoritadi. Malik Mansur tanqidiy maqolalari uchun 2010-yilda davlat organlariga tuhmat qilganlik, haqoratlaganlik va jamoat xavfsizligiga tahdid solganlik aybi bilan Toshkentda sudga tortilgan. Jurnalist va uning reportajlarini efirga uzatgan "Amerika Ovozi" bu ayblovlarni asossiz deb hisoblab, sud ishini so'z va matbuot erkinligini cheklash uchun qilingan qadam deb atagan. Bafurja ma’lumotlar...

Ushbu blog haqida:

O'zbekiston va butun Markaziy Osiyodagi bugungi ahvol, siyosat, iqtisod, jamiyat... Yurtdoshlar nima fikrda? Ularni qanday masalalar qiynamoqda? Marhamat, shu sahifada munozara yuriting. Bu blog siz uchun ochiq. Vatandagi bugungi manzara sizga qanday ko'rinayotganini izohlab berishingiz mumkin.