O`zbeklar turk bo`lmasa, turklar kim?

Posted May 28th, 2015 at 8:15 pm (UTC-4)
Leave a comment

Akademik Ahmadali Asqarov o`zbek millatining kelib chiqish tarixiga oid yangi tadqiqotida shundoq ham unutilgan, uloqtirilgan Turkiston darzlarini yana kengaytirishga harakat qiladi. Unda o`zbeklarning kelib chiqishi turkiylardan yiroqlashtirilgan bir shaklda taqdim etilgan.

Hozirgacha O`zbekiston Turkistonning madaniy, ma`naviy, huquqiy vorisi ekanligi hech kimda shubha uyg`otmagan.

Bunday shubha o`zbekistonlik akademik tomonidan bildirilayotganining o`zi ancha  g`alati, ziddiyatli.

“O`zbeklarning kelib chiqish tarixi” deb nomlangan bu kitob ancha salobatli. Tadqiqotda O`zbekiston xalqi emas, aynan o`zbeklarning kelib chiqishi o`rganilgan.

Bu ilmiy ish buyurtma qilinganmi, muallifning shaxsiy izlanishlarimi, aniq bir narsa deyish qiyin. Mohiyat o`zbeklarning kelib chiqishi turklarga bo`gliq emasligi haqidagi taxmin.

Agar o`zbeklar turk bo`lmasa, turklar kim? Bu mantiqdan kelib chiqsak, O`zbekiston hududidan hozirgi Turkiyaga ko`chib ketgan tukrlar ham turk emas, unda kimlar turk?

Albatta, akademik ilmiy taxmin surmoqda, ammo taniqli  tarixchilarning muallifga e`tirozlari ancha jiddiy.

Professor Goga Hidoyatov muallifni ongli ravishda qo`pol xatoga qo`l urganlikda, Turkiston tarixini buzib ko`rsatishda  ayblaydi.

Bugun shundoq ham Turkiston birligi haqida gapirish har qachongidan ko`ra nursizlashib qolgan. Ayniqsa, Turkiston hududlari yana Rusiya ixtiyoriga qaytayotgan bir sharoitda.

Sobiq ittifoqda mustaqillik yurishi boshlanar ekan, tarix g`ildiragi qachon, qanday vaziyatda mintaqa ziyolilari asr davomida kutgan Turkiston birligi manfaatiga teskari yo`ldan ketdi, izohlash  qiyin.

Turkiston g’oyasi uloqtirilib, mustaqillik shiori ostida o`tgan 25 yil esa mintadada chuqur yaralar qoldirdi, bu jarohatlar hamon bitishga ulgurmadi, bunga harakat ham qilinayotgani yo`q.

Uch asr naridagi tarix qisqa bir o`n yillikda qayta takrorlanayotgandek – avval  qozoqlar, qirg`izlar, keyin tojiklar, turkmanlar, so`ngida o`zbeklar ham Rusiya himoyasisiz yashay olmasliklarini izhor etishlari mumkindek…

Agar  bugun Afg`onistondagi vaziyat bo`lmaganda edi, bunday himoyaga ehtiyoj o`zaro ziddiyatlardan, o`zbeklarni tojiklarga, qirg`izlarga yoki aksincha kuzatilgan zulmlardan topilardi, har holda tariximiz shubhalarga o`rin qoldirmaydi.

Rusiyaning yangi tarixi sahifalariga bu hodisa imperiyadan uzoqlashgan Turkiston xalqlarining uchinchi ixtiyoriy vassalligi, deb kiritilishi ehtimoli katta.

Amalga oshishga shaylanayotgan bu tarix qarshisida Karimov rahbarligida o`zbek diplomatiyasi erishayotgan “mislsiz muvaffaqiyatlar” ham, Nazarboyev erishgan   iqtisodiy farovonlik ham, geosiyosiy maydondagi tirmanishlar ham o`ta g`arib, qashshoq ko`rinadi.

Turkiston, ijtimoiy voqelikka aylanmas ekan, uyg`onmaydi, deb takrorlardi marhum shoir Rauf Parfi. Turkistonning uyg`onishi esa aynan O`zbekistondan boshlanadi, deb aytardi u.

Albatta, Ahmadali Asqarovning tadqiqoqti bu ilmiy faraz va bu taxmin Turkiston g`oyasi uchun qatl qilingan o`zbek ziyolilari xotirasi qarshisida ham biror bir ahamiyatga ega emas.

Malik Mansur

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

BLOG HAQIDA

“Yoshlariston” blogi haqida

Ushbu blog – ijodkor, shijoatli va qiziquvchan yoshlar uchun o’zlari yashayotgan jamiyatda ro’y berayotgan muhim voqealar, qolaversa dunyodagi o’zgarishlar haqida fikr va mulohaza bildirish maydoni. Qay yurtda yashamang, bu yerda eksklyuziv surat va videolar ulashib, ularni tomosha qilishingiz mumkin.

Bu sahifani “Yoshlariston” deb bejiz atamadik. Markaziy Osiyoning besh davlati hamda Afg’onistonda aholining aksar qismi yoshlardir. Zamonamiz muammolari va yutuqlarini ular boshqalardan ko’ra yaxshiroq biladi.

Blog rang-barang mavzular uchun ochiq. Siyosatdan tortib, iqtisod va madaniyatgacha… Istagan masalani yoriting, muhokama qiling. Yagona iltimosimiz – bir-birimizni hurmat qilaylik va fikr bildirganda qo’pol so’zlar ishlatmaylik, toki bu maydon hammamizga ma’naviy ozuqa bersin.

Surat, video yoki boshqa turdagi material va xabarlar bo’lsa, biz bilan bog’laning. Siz bilan hamkorlik qilishdan bag’oyat mamnun bo’lamiz. Manzilimiz: uzbek@voanews.com

“Yoshlariston” – yoshlar maydoni. Blogimiz sizga muntazir.

Bo’limlar

Taqvim

May 2015
M T W T F S S
« Apr   Jun »
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031