Koronavirus va sport: universitetlar millionlab dollar yo’qotmoqda

Posted August 5th, 2020 at 2:43 pm (UTC-5)
Leave a comment

AQShdagi ko’plab kollej va universitetlar koronavirus pandemiyasi tufayli bekor qilingan sport tadbirlaridan millionlab dollar daromad yo’qotmoqda.

Milliy kollejlar sport assotsiatsiyasi (NCAA) ma’lumotiga ko’ra, har yili universitetlar sport o’yinlariga chiptalar sotish va aksiyalar o’tkazishdan bir milliard dollarga yaqin daromad qiladi. Basketbol, ​​futbol va beysboldan tushadigan pul o’quv yurtlari amaliy byudjetining yarmidan ko’prog’ini tashkil qiladi.

“Kollej sporti uchun pandemiyadan yomonroq davr bo’lmagan, chunki u basketbol bo’yicha erkaklar musobaqasi boshlanishi arafasida yuz berdi. Bu musobaqa assotsiatsiya uchun eng katta daromad manbaidir”, – deydi  kollej sporti bo’yicha mutaxassis Kristi Dosh.

“Bu yil basketbol bo’yicha erkaklar musobaqasining o’tkazilmasligi kollej sporti uchun katta yo’qotish. Agar kuzda futbol ham ham qoldirilsa, vaziyat yanada yomonlashadi”, – deya qo’shimcha qiladi u.

Sportdan tushgan pullarning bir qismi moliyaviy yordam orqali talabalar uchun ishlatiladi. Shunday grantlar asosida 20 000 dan ortiq xalqaro sportchi talaba o’quv yurtlariga qabul qilingan. Kollejlar har yili bunday talabalarga 2,9 milliard dollardan ortiq stipendiya to’laydi.

“Men mavsum davomida sport musobaqalarida ko’rsatgan natijalarim evaziga o’qishga kirish uchun stipendiya olishga ishonchim komil edi”, – deydi ogayolik yuqori sinf o’quvchisi Ira Grem.

“Ammo mavsum yakunlanmaganligi sababli bu amalga oshmadi. Hanuz grant olishdan va kollej darajasida musobaqalarda qatnashishdan umidimni uzganim yo’q” – deya qo’shimcha qiladi u.

Ba’zi kollejlar kuzgi futbol mavsumini davom ettirishni rejalamoqda. Ammo sog’liqni saqlash mutaxassislari bu sportchilar sog’ligini xavf ostiga qo’yishi haqida ogohlantirmoqda.

Klinik laboratoriyalar va diagnostik testlar bo’yicha ekspert Tomas Xuard shu yozda kollej va universitetlarga nafaqat sportchilar uchun, balki barcha talabalar uchun test sinovlarini o’tkazish qobiliyatini oshirishga yordam beruvchi “Campus Health” loyihasini boshladi.

“Test o’tkazish bo’yicha ularda zarur resurslar mavjud emas. Bu xavotirli, chunki koronavirus aniqlanmagan birorta futbol jamoasini bilmayman”, – deydi u.

Kollejlar futbol mavsumini o’tkazishi sog’lik uchun xavflarni oshirishiga qaramay, o’zi ham sobiq futbolchi Xuard mavsumni bekor qilish o’quv yurtlari uchun katta moliyaviy qiyinchiliklarni keltirishini tushunadi.

“Siz tasavvur qilganingizdek, universitetlarga iqtisodiy ta’siri juda katta. Menimcha, futboldan tushadigan daromad Texas uchun 500 million dollarga teng”, – deydi u.

“Chiptalar egalarini nima qilasiz? Siz allaqachon chipta sotib olgan odamlarga nima deysiz? Siz bu pullarning hammasini qaytarib bera olasizmi yoki uni boshqa joyga sarflab bo’ldingizmi?” – deya so’raydi u.

Ko’plab nufuzli universitetlar kuzgi sport o’yinlarini bekor qildi. Boshqalari esa hali bir qarorga kelgani yo’q.

Koronavirus davrida ta’lim: xalqaro talabalarni oldinda nimalar kutyapti?

Posted July 16th, 2020 at 5:13 pm (UTC-5)
Leave a comment

Ko’pchilik koronavirus pandemiyasi 2020-yil yoziga borib sekinlashi yoki to’xtashini umid qilgan edi. Ammo unday bo’lib chiqmadi.

Virus kuchaygandan kuchayib bormoqda. AQShda prel o’rtalarida pandemiya cho’qqisiga chiqqani taxmin qilingan edi. Ammo iyul oyiga kelib ham aprel-may oylariga qaraganda har kuni ikki barobar ko’proq odam kasallanishda davom etyapti. O’zbekiston kabi ba’zi davlatlarda esa pandemiya endi boshlangandek.

Xitoy, Yaponiya, Janubiy Koreya va Yevropaning ba’zi mamlakatlari pandemiya ustidan nazorat o’rnata oldi. Ammo ularda ham hayot o’z iziga tushdi, deyishga hali erta. Ehtiyotkorlik va cheklov choralari hanuz mavjud.

Avgust-sentabr oylaridan boshlab dunyodagi barcha maktab va oliy o’quv yurtlarida navbatdagi o’quv yili boshlanishi kerak. Bu yil darslar qanday bo’ladi?

Darslar odatdagi tartibga qaytadimi?

Ko’p ehtimol bilan o’quv yurtlarida  kuzgi semestrlar yana onlayn tartibda o’tadi. AQShning ko’plab universitetlari shunday yo’l tutishini allaqachon e’lon qildi. Boshqa davlatlar ham shu yo’ldan boryapti.

AQSh Immigratsiya va chegara nazorati agentligi 6-iyul kuni ta’lim to’liq onlayn bo’ladigan universitetlarda xalqaro talabalarning AQShdan turib o’qishini taqiqlovchi qaror chiqarishi jamoatchilik orasida keskin noroziliklarga sabab bo’ldi. Natijada oradan bir hafta o’tib hukumat bu qaroridan voz kechishga to’g’ri keldi. Ya’ni, o’quv yurtlarida darslar to’liq onlayn rejimda o’tsa ham, xalqaro talabalar AQShga kelishi yoki allaqachon AQShda bo’lsa, shu yerda turib o’qishini davom ettirishi mumkin.

Universitetlarga qabul qanday bo’ladi?

Qabul bo’yicha tartib o’zgargani yo’q. Zotan, shu paytgacha ham talabalik uchun hujjatlar deyarli hamma joylarda onlayn tartibga ko’chgan, ya’ni internet orqali qabul qilinadi. Demak, o’qish uchun hujjatlarni topshirish odatdagidek tartib va muddatlarda bo’lib o’tadi, ammo viza olish va o’qishingiz joylashgan mamlakatga sayohat qilish amaldagi cheklovlar qanchalik yumshashiga bog’liq.

Masalan, siz o’qishga qabul qilingan taqdiringizda ham, viza olishingiz uchun siz yashab turgan mamlakatdagi elchixonalar fuqarolarni qabul qilayotgan bo’lishi kerak. AQSh Davlat departamenti tarqatgan ma’lumotga ko’ra, 15-iyuldan boshlab xorijdagi AQSh konsulliklari o’z faoliyatini boshlashi ko’zda tutilgan. Ammo bu mahalliy sharoitga bog’liq ekani ham qayd etilgan. Ya’ni, masalan, O’zbekistonda karantin choralari kuchaytirilib, aholi va idoralar faoliyatiga cheklov qo’yilgan bo’lsa, AQSh elchixonasi ham shu tartibga rioya qiladi. Demak, bunday holatda, viza olish imkoniyatingiz kechikishi mumkin.

Pandemiya davrida o’qish uchun sayohat qilish mumkinmi?

Viza olgan taqdiringizda ham, o’qishingiz joylashgan mamlakatga sayohat qila olishingiz uchun o’sha davlatga havo qatnovi bo’lishi kerak. O’zbekistonda iyun oyidan havo qatnovlari qayta tiklanishni boshlagan edi, ammo mamlakatda pandemiya bilan bog’liq vaziyat og’irlashgani bois qatnlovlar yana kamaytirilmoqda. Demak, hozirgi sharoitda mamlakatdan chiqa olishingiz ehtimoli kam. Mamlakatdan xorijga qatnovlar mavjud bo’lgan taqdirda ham, sizni o’qishga borishingiz lozim bo’lgan mamlakat qabul qila olishi ham alohida masala. Chunki ba’zi davlatlar koronavirus keng tarqalgan mamlakatlardan bo’lgan fuqarolarni kiritish bo’yicha cheklovlar o’rnatgan. Demak, siz safarni rejalashdan oldin shu ma’lumotlarni ham o’rganishingiz kerak.

Qachon hammasi avvalgi normal holatga qaytadi?

Bu narsa pandemiyaning tugashi bilan bog’liq. Ekspertlarning aytishicha, koronavirusga vaksina topilmaguncha amaldagi cheklovlar turli darajada butun dunyoda amal qiladi. Yuzlab vaksinalar ustida hozir sinovlar davom etyapti. Ular keyingi yilning boshlarida tayyor bo’lishi umid qilinmoqda. Vaksina chiqqan taqdirda ham, uni yetarli miqdorda tayyorlab, butun dunyoga tarqatish va pandemiyani to’liq to’xtatish uchun kamida 1-2 yil vaqt kerak.

Demak, 2021-yil oxirigacha dunyo pandemiya bilan bog’liq cheklovlardan to’la xoli bo’lmasligi aniq.

Men nima qilay?

Siz hozir qilayotgan ishingizni to’xtatmang. Ya’ni, o’qishni, imtihonlarga tayyorlanishni davom ettiring. Ingliz tilingiz ustida ishlang, universitet va grantlarga hujjat topshirishni rejalagan bo’lsang, rejangizni davom ettiring. Barcha davlatlarda va universitetlarda hoir ham qabullar davom etyapti. Ammo viza olishingiz yoki safar qilib, o’qishingiz joylashgan mamlakatga bu yil bora olishingiz savol ostida.

Juda bo’lmaganda, birinchi yil ta’limini o’z vataningizda turib onlayn amalga oshirasiz. Keyingi yil yo’llar ochilganda universitetga borib qo’shilishingiz mumkin. Yoki qabul qilinsangiz, o’qishni boshlashni bir yil keyinga qoldirishni universitetingizdan so’rashingiz mumkin. Odatda, ayniqsa, hozirgi pandemiya bilan bog’liq sharoitda ko’plab oliy o’quv yurtlari xalqaro talabalarga yengilliklar yaratib bermoqda.

AQShda bir yil malaka oshirishni istaysizmi?

Posted June 17th, 2020 at 10:03 am (UTC-5)
Leave a comment

Fulbrayt ta’lim almashinuv dasturlari doirasiga kiruvchi Hyubert Hamfri (Hubert Humphrey) dasturi o‘zbekistonlik mutaxassislarga AQShda o‘n oy davomida ilmiy unvonsiz magistratura darajasida tahsil olish va o‘z mutaxassisliklari bo‘yicha malaka oshirish imkonini beradi.

Qatnashchilar Amerika universitetida bir yil davomida o‘zlarining kasbiy qiziqishlariga mos keluvchi magistratura kursida tahsil oladi, lekin magistrlik unvoni berilmaydi.

Kim uchun?

Dastur davlat va jamoat tashkilotlari yoki xususiy sektorda ishlaydigan, boshqaruv qobiliyatiga ega, faol jamoatchi mutaxassislar uchun mo’ljallangan.

Grant miqdori

O’qish, yashash va safar xarajatlari to’liq qoplanadi. Oylik stipendiya va tibbiy sug’urta bilan ta’minlanadi.

Talablar

  • O‘zbekiston fuqarosi yoki O‘zbekiston tomonidan beriladigan amaldagi pasport olish huquqiga ega doimiy rezident bo‘lish hamda ariza topshirish va saralash jarayonining to‘liq muddati davomida shu mamlakatda muqim istiqomat qilish;
  • Bakalavr darajasiga ega bo‘lish;
  • O’qishni bitirgandan keyin kamida besh yillik kasbiy mehnat stajiga ega bo‘lish.
  • Ingliz tilini bilish (TOEFL yoki IELTS shart emas)
  • AQShda oxirgi yetti yil ichida magistratura o’qigan yoki oxirgi besh yil ichida olti oydan uzoqroq muddat istiqomat qilgan shaxslar ushbu dasturda ishtirok eta olmaydi.

Hujjat topshirish mumkin bo’lgan yo’nalishlar (ingliz tilida)

  • Agricultural and Rural Development
  • Economic Development/Banking and Finance
  • Natural Resources, Environmental and Climate Change
  • Urban and Regional Planning
  • Communications/Journalism
  • Law and Human Rights
  • International Religions Freedom
  • Public Policy Analysis and Public Administration
  • Trafficking in Persons Policy and Prevention
  • Technology Policy and Management
  • Human Resource Management
  • Education Administration, Planning, and Policy
  • Higher Education Administration
  • Teaching of English as a Foreign Language
  • Public Health Policy and Management
  • HIV/AIDS Policy and Prevention
  • Substance Abuse Education, Prevention, and Treatment
  • Contagious and Infectious Diseases

Hujjat topshirish tartibi

Onlayn anketa SHU YERDAN topshirilishi kerak. Arizaga ikkita tavsiyanoma va ingliz tilini qanchalik bilishingiz haqidagi formani ilova qilishingiz kerak. Tavsiyanomalarni onlayn anketa orqali kiritish mumkin. Agar buning iloji bo’lmasa, tavsiyanoma formasini SHU YERDAN yuklab olib, tavsiyanoma yozib beruvchiga jo’nating. Tavsiyanomani to’ldirgan odam uni  TashkentFulbright@state.gov manziliga jo’natishi kerak.

Saralash jarayoni

Hujjatlari ma’qul topilgan nomzodlar AQSh elchixonasida bo‘lib o‘tadigan suhbatga taklif qilinadi. Suhbatdan so‘ng eng yaxshi nomzodlardan TOEFL testi olinadi. Test xarajatlari elchixona tomonidan qoplanadi. Tanlovning so’nggi natijalari keyingi yil boshlarida e’lon qilinadi. Qabul qilinganlar 2021-yilning kuz oylarida AQShga jo‘nab ketadi.

Oliy o‘quv yurtini yaqinda bitirgan nomzodlar topshirgan hujjatlar ko‘rib chiqilmaydi (kamida besh yillik ish staji kerak).

Hujjat topshirish muhlati: 2020-yil, 5-iyul

To’liq ma’lumot bilan SHU YERDA tanishing. Dastur bo’yicha savollaringiz bo’lsa, ularni TashkentFulbright@state.gov elektron pochta manziliga yuboring. Sarlavhaga “Humphrey Fellowship Program” deb yozishni unutmang. (+99871) 140-2434 va (+99871) 120-5450 raqamlariga ham qo‘ng‘iroq qilishingiz mumkin.

Koronavirus tufayli AQSh universitetlarida baholash tizimi o’zgaryapti

Posted April 23rd, 2020 at 5:25 pm (UTC-5)
Leave a comment

Koronavirus pandemiyasi tufayli AQSh oliy o’quv yurtlarida barcha kurslar onlayn shaklga o’tgach, bu an’anaviy ta’lim olishga o’rgangan talabalar uchun turli qiyinchiliklarni tug’dirmoqda. Natijada mamlakatdagi 190 dan ortiq kolleji talabalarning akademik ko’rsatkichlari yomonlashishiga yo’l qo’ymaslik uchun alternativ baholash usullarini taklif qilmoqda.

Ko’plab universitetlar kurslar uchun beriladigan turli balli baholash mezonlarini “o’tdi/o’tmadi” deb nomlanadigan ikki xil baholash turiga o’zgartirdi, ya’ni kurs bo’yicha minimum talablarni bajargan barcha talabalarga bir xil baho qo’yiladi. Bu narsa “GPA” tizimi bo’yicha eng yuqori ball olish uchun qattiq harakat qiladigan talabalarni ortiqcha mashaqqatdan saqlashi aytilmoqda.

Shu yil boshida kollejlar va universitetlar yopilib, onlayn kurslarga o’tilganida, bir qator talabalar tashkilotlari o’zlarining universitetlaridan imtihonlardagi baholash mezonlarini o’zgartirishni so’rab murojaat qildi.

An’anaviy ta’lim tizimiga o’rgangan ba’zi talabalar yangi tartibda o’qish qiyin bo’layotganini aytadi.

“Men internetda o’qishga o’rganmaganman”, – deydi Virjiniya shtatining Feyrfaks shahridagi Jorj Meyson universiteti talabasi Sara Kurian.

Ko’plab universitet talabalari global pandemiya paytida baholar “o’tdi/o’tmadi” shakli bilan cheklanishi tarafdori ekanliklarini bildirishdi.

“Biz xohlagan narsa – bu tanlov. Bizning baho darajalarimizga va “GPA”ga zararli bo’lishi mumkin bo’lgan tizimni majburan ishlatmang. “O’tdi/o’tmadi” tizimi va balli baholash tizimi orasidan qaysi birini tanashni o’zimizga qoldiring”, – deydi Markaziy Arkanzas universiteti talabasi Emma Davenport.

“Bugun tok o’chgani uchun o’z mashinamda kompyuterim bilan o’tirishga majbur bo’ldim. Telefonim zaryadlangan, muhim topshiriqni bajarish uchun telefon internetidan foydalandim. Lekin hamma ham bunchalik omadli emas. Oddiy qilib aytganda, “O’tdi/o’tmadi” baholash tizimini qo’llash juda muhim”, – deydi texaslik yana bir talaba

“Imtihonlar uchun “O’tdi/o’tmadi” tizimi kerak, chunki hamma har xil vaziyatda, – dedi Jorj Meyson universiteti talabasi Youjin Cho. – Dastlab, men kurslarimni harfli baholash tizimi bilan yopishni rejalayotgan edim, ammo so’nggi daqiqada Koreyaga qaytib ketishga qaror qildim, chunki COVID-19 AQShda yomonlashayotgan edi. Shunday qilib, harfli baholash yoki “o’tdi/o’tmadi” tizimidan birini tanlash imkoniyatining borligi meni xotirjam qildi”.

Ba’zi universitetlar talabalarga tanlov berishning o’rniga semestr uchun “o’tdi/o’tmadi” baholash tizimini barcha uchun majburiy qildi.

Hozirga qadar nufuzli to’rt universitet – Yel, Garvard, Kolumbiya va Dartmut shu yo’ldan bormoqda. Kolumbiya, Garvard va Stenford singari AQShning eng mashhur huquqshunoslik maktablari ham kurslar uchun “o’tdi/o’tmadi” tizimini barchaga birdek majburiy qildi.

Ba’zi talabalar bundan norozi.

“O’tdi/o’tmadi” tizimi “A” bahosini olish uchun ko’p mehnat qilgan talabalar uchun sharmandalik. Bu mening eng yaxshi semestrim va yangi baholash tizimi men yig’adigan “GPA” ballarini yo’qqa chiqaradi. Stajirovka va boshqa imkoniyatlar uchun bu ballar zarur”, – deydi Alabama shtatidagi Taskigi universiteti talabasi Jasmin Makkollum.

Koronavirus tufayli Pitsburgdagi universitetlar yopildi

Posted March 12th, 2020 at 3:30 pm (UTC-5)
Leave a comment

Pensilvaniya shtatining Pitsburg shahrida joylashgan barcha universitetlar COVID-19 pandemiyasining izchil tarqalib borayotgani bois talaba yoshlar hamda oʻquv yurtlari oʻqituvchi xodimlarining xavfsizligini taʼminlash maqsadida onlayn taʼlim uslubiga oʻtish haqida qaror qabul qildi. Ayni koʻrinishdagi rasmiy bayonot shaharda mavjud boʻlgan barcha universitetlar saytlarida eʼlon qilindi. Ayni qaror ortidan aksar universitetlar ishchi xodimlari va oʻqituvchilari zimmasiga bahorgi taʼtildan keyingi oʻquv jarayonlarini onlayn uslubga oʻtkazish uchun barcha chora-tadbirlarni koʻrish va taʼtil oldidan oʻquvchi talabalarni bu haqda ogohlantirib, tushuntirish ishlari olib borish majburiyati yuklatildi. Ayrim universitetlar esa kelayotgan haftadan eʼtiboran onlayn taʼlim uslubiga oʻtishi haqda maʼlum qildi.

“Pitsburgdagi kampuslarimiz uchun 16-17-mart kunlaridagi darslar bekor qilinadi, bu universitet xodimlari oʻqituvchilarining alternativ oʻquv uslubiga oʻtish borasidagi tayyorgarlik ishlarini yakunlab olishlari uchun imkoniyat oʻlaroq koʻrilayotgan choradir. 18-martdan eʼtiboran jamiki taʼlim jarayoni alternativ oʻquv uslubiga oʻtkaziladi. Karnegi-Mellon jamoasi semestr yakuniga qadar masofadan taʼlim berish, yaʼni onlayn taʼlim uslubida oʻz ishini davom ettiradi. Biz joriy qilinayotgan bu choralar qachongacha davom etishi yoki qachondan toʻxtatilishi haqda muntazam xabar berib borishni oʻz zimmamizga olamiz”, deyiladi Pitsburgdagi nufuzli Karnegi Mellon (Carnegie Mellon) universiteti prezidenti Farnam Jaxanyan tomonidan eʼlon qilingan murojaatda.

Dyukeyn (Duquesne) universiteti maʼmuriyati nomidan eʼlon qilingan murojaatda ham kelasi haftaning dushanba va seshanba kunlari darslar boʻlmasligi va bu chora oʻqituvchi xodimlarning muqobil oʻquv uslubiga oʻtish ishlarini yakunlab olishlari uchun imkoniyat sifatida joriy etilayotgani va 18-martdan eʼtiboran barcha taʼlim jarayonlari onlayn uslubiga oʻtishi taʼkidlanadi.

Bundan tashqari universitet maʼmuriyati xorijdagi ishchi xodimlar, ilmiy izlanishlar olib borayotgan talabalarni zudlikda ortga qaytishga, AQSh hukumati va xususan Pensilvaniya mulozimlari tarafidan joriy etilgan ehtiyot choralaridan oʻtishga chaqirgan. Shu bilan birga Dyukeyn universiteti xuddi Karnegi-Mellon universiteti kabi xorijiy davlatlardagi boʻlimlari faoliyatini toʻxtatganini maʼlum qilgan.

Karlou (Carlow) universiteti prezidenti Syuzanna K. Mellon tomonidan tarqatilgan murojaatda universitet kelasi hafta uchun belgilangan barcha oʻquv dasturlarini butkul toʻxtatgani maʼlum qilinadi. Unga koʻra, oʻquv jarayoni 23-martda yangi uslubda qayta tiklanadi va yangi uslub sifatida onlayn taʼlim uslubi tanlangani urgʻulanadi.

“Ayni damlarda onlayn uslubda taʼlim olayotgan talabalar kelasi haftaning 16-martidan oʻz o’quv mashgʻulotlarini davom ettiradilar. Ammo yuzma-yuz oʻquv mashgʻulotlariga qatnovchi talabalar uchun bu tarzdagi mashgʻulotlar toʻxtatilganini maʼlum qilaman. Hozircha yotoqxonalar va sport zallari oʻz ishini davom ettiradi, ammo ularning ish kunlari universitet sogʻliqni saqlash va muhofaza qilish boshqarmasi jiddiy nazorati ostida qoladi. Qadimdan universitet har qanday musibat oldida oʻzining bukilmas matonatini namoyish etib kelgan, bundan keyin ham shunday boʻlib qoladi. Biz oʻz jamoamiz sogʻligi va xavfsizligini taʼminlash borasidagi barcha urinishlarimizni davom ettiramiz”, – deyiladi Karlou universiteti prezidenti murojaatida.

Ayni paytda shahardagi barcha boʻgʻinlardagi maktablar, yaʼni boshlangʻich taʼlim, oʻrta taʼlim va yuqori taʼlim maktablari hamda kollejlar oʻz faoliyatini davom ettirishi maʼlum qilindi. Mazkur oʻquv muassasalari maʼmuriyatlariga koʻra, hozirda keskin choralar koʻrish uchun hech qanday asos mavjud emas, zero hanuzgacha Pitsburgda bu virus bilan bogʻliq birorta holat aniqlangani yoʻq.

Shahar maʼmurlari ham “COVID-19” pandemiyasi xavfi tufayli tegishli choralar koʻrishni boshladi. Jumladan, har yili keng tarzda nishonlanuvchi Avliyo Patrik kuni paradi bekor qilingani maʼlum qilindi, shu bilan birga shaharda belgilangan bahorgi marafonni ham oʻtkazish yoki oʻtkazmaslik masalasi jiddiy muhokama qilinayotgani aytilmoqda. Shu oʻrinda eslatib oʻtish joiz, koronavirusga oid holat hozircha Pensilvaniyaning sharqiy qismida qayd etilgan xolos. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, virus hozircha 16 kishida aniqlangan. Shahar maʼmurlariga koʻra, garchi parad bekor qilinsa-da, odamlar uchun odatiy boʻlgan kafe va barlarda bayram qilishlariga hech qanday toʻsqinlik qilinmaydi, ammo ayrim hollarda odamlar sonining koʻpayib ketmasligi choralari koʻrilishi mumkin.

Husniddin Qutbiddinov

 

2019-yilda 36 million amerikalik o’qishni bitira olmagan

Posted February 26th, 2020 at 2:55 pm (UTC-5)
Leave a comment

Talabalarning o’qishni tashlab ketishi kelajakda ularning pul topish salohiyatiga ham salbiy ta’sir ko’rsatadi. Talabalar kliring-tadqiqot markazi raqamlariga ko’ra, AQShda o’tgan yili 36 million kishi o’qishni bitira olmagan. Yevropa Ittifoqiga a’zo davlatlarda esa 2016-yilda uch million odam o’qishni keyinga surgan. 

Jahon Banki tashkiloti ma’lumotlariga ko’ra, 2017-yilda Janubiy Amerika mamlakatlarida 25-29 yoshdagilarning deyarli yarmi o’qishni tamomlay olmagan. Janubiy Afrikada ham shunga yaqin raqamlar.

AQShdagi “Strada” nodavlat tashkiloti xodimi Nikol Torpey-Seyboning aytishicha, talabalarning o’qishni tashlashi sabablari turlicha. Bunda oliy ta’lim dasturining qiyinligi asosiy omil emas.

Tashkilot “Gallup” jamoatchilik fikrini o’rganish markazi bilan hamkorlikda o’qishni tashlagan 42 ming amerikalik bilan gaplashib shuni aniqlaganki, aksariyat yoshlar ham o’qib, ham ishlashga qiynalgani uchun birini, ya’ni ishni tanlashga majbur bo’lgan.  Oliy ta’lim qimmatligi va olinayotgan bilim ish topish uchun asqatishiga ishonchsizlik ham sabablar sirasiga kiradi. Universitet yoki kollejni tashlaganlarning juda ozchiligi o’qishini qayta tiklaydi.

“Ko’pchilik o’zini o’qishdan “chiqib ketgan” hisoblaydi yoki o’qishni tiklasa baribir yana xuddi shu muammolarga duch kelib, o’qishni takror tashlashga majbur bo’lishdan qo’rqadi”, – deydi Nikol Torpey-Seybo.

Tadqoqotchining fikricha, asosiy muammo nafaqat talabalarning yaxshi haq to’lanadigan ish topa olmasligida, balki ta’lim kreditini to’lashga yetadigan pul topa olmasligidadir.

Florida universitetida professor yordamchisi Jastin Ortagusning aytishicha, kam daromadli oiladan bo’lgan talabalar bir vaqtning o’zida ham o’qib, ham ishlashga majbur bo’ladi. Bu esa o’qish chala qolishiga sabab bo’ladi.

Jamoat kollejlarida ko’p hollarda kam daromadli oila farzandlari tahsil oladi. Aksariyati ishlaydi. Hukumatning hisobotlariga qaraganda, bunday kollejlarda tahsil oluvchi yoshlarning atigi 30 foizigina o’qishni tamomlay oladi.

Florida universiteti talabalarni o’qishga qaytarish mavzusida yaqinda bir tajriba o’tkazdi. Ortagusning aytishicha, o’qishni tashlagan 27 ming sobiq talabaga universitet o’qishni tiklashlari mumkinligi haqida xabarnoma yuborgan. O’qishni tiklaganlarga birinchi dars bepul o’tilgan. Shundan so’ng, o’qishni tiklaganlar soni 21 foizga oshgan. Xulosa shuki, hattoki ozgina moliyaviy yordam ham ijobiy natija beradi.

Nikol Torpey-Seybo fikricha, bunday tajribalar yaxshi, lekin Amerikada ta’lim tizimi katta islohotlarga muhtoj. Uning aytishicha, onlayn ta’limga yoziluvchilarning soni bejiz oshayotgani yo’q. Ish soatidan tashqari vaqtda olib boriluvchi kurslarni ko’paytirish kerak. Shu bilan birga, ta’lim muassasalariga ko’proq mablag’ ajratish kerak, toki ular ham yordamga muhtoj talabalarga imtiyoz bera olish imkoniyatiga ega bo’lsin.

Yoshlar uchun imkoniyat: AQSh universitetlariga sayohat qiling

Posted February 6th, 2020 at 1:55 pm (UTC-5)
Leave a comment

AQShda o’qishni xohlaysizmi? Buning uchun ishni nimadan boshlashni, anketa va hujjatlarni qanday tayyorlashni, qaysi universitetni tanlashni bilmayapsizmi?

Mana shu ishlarning hammasiga yordamni AQShning o’ziga borib olish imkoniyati bor. Ya’ni, AQShda bir oygacha vaqt o’tkazib, Amerika universitetlariga tashrif buyurib, talaba bo’lish yo’l-yo’riqlarini amerikaliklarning o’zidan o’rganib kelish imkoniyati mavjud. Bularning barchasi mutlaqo bepul amalga oshiriladi. Samolyot biletidan tortib, borish-kelish va Amerikada yashash xarajatlarigacha to’loq qoplanadi.

Albatta, kim ham buni xohlamaydi, deysiz. Keling, endi shu dasturda qatnashish shartlari bilan tanishamiz.

“EducationUSA Academy” dasturi Amerika universitetlarida ikki haftadan to’rt haftagacha vaqt o’tkazish imkoniyatini beradigan dastur bo’lib, ingliz tilini o’rtacha yoki yuqori darajada biladigan 15 va 17 yosh orasidagi O’zbekiston fuqarolariga mo’ljallangan. Demak, bu dasturda qatnasha olishingiz uchun yoshingiz 15 va 17 orasida bo’lishi va ingliz tilini kamida o’rtacha, ya’ni muloqot qila oladigan darajada bilishingiz kerak.

Dasturga qabul qilinganlar, asosan, bitta universitetda vaqt o’tkazadi, lekin unga yaqin bo’lgan boshqa universitet va kollejlarga ham olib boriladi.

Quyidagi universitetlar 2020-yil uchun dastur ishtirokchilarini qabul qiladi:

Dasturga qabul qilinsangiz, tepadagi universitetlardan birida bir oygacha vaqt o’tkazasiz. U yerda yashaysiz; xalqaro talabalar bilan ishlaydigan universitet xodimlari sizga hujjatlarni qanday topshirish, o’qish uchun moliyaviy yordamni qanday topish kabi mavzularda ma’lumot beradi. U yerda talabalar bilan ham uchrashib, yangi do’stlar orttirish, Amerika hayoti bilan yaqindan tanishish va ingliz tilida muloqot qilish malakangizni oshirish imkoniyatiga ham ega bo’lasiz.

Dasturda qatnashish mutlaqo bepulmi?

AQShga borish-kelish va u yerda yashash xarajatlari to’liq qoplanadi. Qo’shimcha kundalik xarajatlar uchun qo’lingizga pul ham beriladi. Ehtimoliy xastaliklar uchun tibbiy sug’urta bilan ham ta’minlanasiz. Xullas, Amerikaga borishni xohlaydigan yoshlar uchun juda zo’r imkoniyat.

Dastur ishtirokchilariga qo’yiladigan talablar

Agar dasturda ishtirok etishni xohlasangiz, quyidagi talablarga javob berishingiz kerak:

  • O’zbekiston fuqarosi bo’lish;
  • 15 va 17 yosh orasida bo’lish;
  • Maktab yoki kollej/litseyning yuqori sinflarida o’qiyotgan bo’lish;
  • Ingliz tilini muloqot qila oladigan darajada bilish;
  • AQSh universitetlarida o’qish niyatiga ega bo’lish;
  • Dasturni bitirib qaytganingizdan keyin O’zbekistondagi maktab yoki litseyingizda kamida yana bir semestr yoki chorak o’qishingiz kerak; ya’ni maktab yoki litsey/kollejni bitirganlar topshira olmaydi;
  • O’qishdagi baholaringiz yaxshi bo’lishi;
  • AQShga ilgari bormagan bo’lishingiz;
  • Mustaqil, mas’uliyatli, o’ziga ishonadigan, maqsadlaringiz jiddiy bo’lishi;
  • Universitet yotoqxonasida yashashga tayyor va boshqalarning madaniy-ijtimoiy farqli qarashlarini hurmat qiladigan bo’lishingiz lozim.

 

Eslatma: 2020-yil 1-iyunda 15 yoshdan kichik bo’lsangiz yoki 17 yoshdan o’tib ketsangiz, bu dasturga topshira olmaysiz.

Dasturda qatnashish uchun quyidagi hujjatlarni topshirish kerak:

  • To’ldirilgan anketa (DOC 78 KB)
  • Maktab baholari varaqasining ingliz tiliga tarjima qilingan va maktab (yoki kollej, litsey) muhri bilan tasdiqlangan nusxasi (so’nggi chorak va o’tgan yilning baholarini topshirish kerak)
  • Pasport nusxasi.

Qayerga topshirish kerak?

Yuqoridagi hujjatlar elektron pochta orqali Tashkent-Advising@state.gov manziliga 2020-yil 20-fevral mahaliy vaqt bilan 18:00 gacha yuborilishi kerak. Email sarlavhasiga “EducationUSA Academy” deb yozishni unutmang.

Hujjatlar faqat email orqali olinadi. Ularni ko’tarib elchixonaga borib yurmang.

Ish topish uchun amaliyot qanchalik muhim?

Posted January 1st, 2020 at 11:59 am (UTC-5)
Leave a comment

Talabalar kelajakda qanday sohada ishlashi, nima ish qilishi haqida o’qish paytidayoq jiddiy o’ylashi kerak.

Nyu-York shtatidagi Klarkson universiteti rasmiysi Margo Jenkinsning aytishicha, ko’plab talabalar kelajakda qanday ish xohlashlari haqida aniq tasavvurga ega emas.

U talabalarga o’qish paytidayoq tajriba oshirishni tavsiya qiladi.

“Nimaga qiziqasiz? Hozirdan shuning ortidan borishingiz kerak. Biz talabalarni to’g’ri yo’lga yo’naltirish uchun shu yerdamiz”, – deydi Jenkins.

AQShda ko’plab universitetlarning karyera markazlari bor. Yangi talabalar o’qishga kirishi bilan shunday markazlarga bog’lab qo’yiladi. Qanday ish xohlashlari haqida aniq tasavvurga ega bo’lmaganlarga markazda alohida maslahat va tavsiyalar beriladi.

Talabalar bu yerda qanday ish topish, rezyume yozish, intervyuga tayyorlanish kabi mavzularda treningdan o’tadi.

Universitetlar mamlakat bo’ylab ko’plab ish beruvchilar bilan yaqin aloqada bo’ladi. Shuningdek, bitirib ketgan sobiq talabalar ham ba’zan universitetga kelib yoki masofadan turib ish topish bo’yicha maslahat berib turadi.

Mutaxassislarga ko’ra, o’qish paytida amaliyot (internship) o’tagan talabalarning bitirgandan so’ng ish topish imkoniyati ancha yuqori bo’ladi.

Illinois Department of Revenue employment recruiters speak to students looking for a full time jobs or an internship during The…
Illinoys universitetida o’tkazilgan ish yarmarkasi, 2014-yil, 25-sentabr

 

Amaliyot davrida talabalar ish joyi bilan yaqin aloqa o’rnatadi va ko’pincha, bitirgandan so’ng shu talabalarga amaliyot o’tagan joyidan ish taklifi beriladi. Ish beruvchi uchun ham amaliyot davri xodimning imkoniyatlarini o’rganish uchun yaxshi imkoniyat hisoblanadi. Agar talaba o’zini yaxshi ko’rsatsa, ishga qabul qilinish ehtimoli yuqori bo’ladi.

Ba’zi amaliyotlar yil bo’yi davom etishi mumkin, lekin ko’pincha ular yozgi ta’til davomida bo’ladi. Ba’zi amaliyotlar hech qanday to’lovsiz bo’lsa, boshqalari talabaga ish haqi to’lashi mumkin.

Jenkinsning aytishicha, Klarkson universitetida talabalarning 90 foizi o’qish paytida amaliyot o’taydi.

“Amaliyot talabalar uchun hech qanday xatarsiz 2-3 oy biror ishda o’zlarini sinab ko’rish uchun hayotlaridagi yagona imkoniyatdir”, – deya qo’shimcha qiladi u.

Qaysi universitetlar bitiruvchilarga eng ko’p daromad keltiradi?

Posted December 9th, 2019 at 2:24 pm (UTC-5)
Leave a comment

Ko’plab talabalar va ularning ota-onalari o’qish uchun kollej yoki universitet tanlashda, avvalo, o’quv yurtining reytingiga qaraydi.

Jorjtaun universiteti yaqinda oliy o’quv yurtlarining reytinini belgilashda yangi o’lchov mezonlarini joriy qildi. Unda talabalar oladigan baho, qabul darajasi va imtihonlarga qarab emas, balki o’qish uchun sarflanadigan sarmoya qanchalik o’zini oqlashiga e’tibor berilgan.

Bakalavr darajasini beruvchi to’rt yillik xususiy kollejlar nafaqat o’qishni bitirish bilan, balki oradan 40 yil o’tib ham sarmoyani eng yaxshi oqlaydigan o’quv yurtlari ekani aniqlangan.

“Masalan, Massachusetsdagi xususiy Bebson kolleji 10 yillik qiymati bo’yicha 304-o’rinda, lekin 40 yilda keltiradigan foydasi bo’yicha 7-o’rinda”, – deyiladi Jorj Vashington universiteti e’lon qilgan hisobotda.

Universitet 2500 oliy o’quv yurtiga aynan o’qish uchun sarflangan mablag’ qanchalik o’zini oqlashi mezonidan kelib chiqib baho bergan.

Ro’yxatning boshida Olbani Farmasevtika va tibbiy fanlar kolleji turibdi. Bu yerda yillik o’qish narxi 50 ming dollar atrofida. Uni bitirganlar 10 yilda 385 ming, 20 yilda 1,3 million, 40 yilda esa 2,72 million dollar topadi.

Reytingda mashhur Stenford universiteti 5-o’rinni egallagan. Bu xususiy notijorat o’quv yurti bitiruvchilarga  10 yilda 307 ming, 20 yilda 1,013 million, 40 yilda esa 2,068 millilon dollar qaytarishi aniqlangan.

“Hamma kollejga shuncha pul sarflash o’zini oqlaydimi deb so’raydi. Biz shunga javob topishga urindik. Xarajatlar va foydalar haqidagi bunday ma’lumot nafaqat talabalarga foydali, balki u institutlar mas’uliyatini ham oshiradi”, – deydi Jorj Vashington universitetida shu loyihaga rahbarlik qilgan Antoni Karnival.

Ro’yxatning eng tepasidan qaysi universitetlar o’rin olgan. “Top 20″talikka kirgan o’quv yurtlari ro’yxatiga nazar tashlaymiz. Ularning ba’zilari ko’pchilik uchun notanish va ko’plab reytinglarda ko’rinmaydi.

Albany College of Pharmacy and Health Sciences (N.Y.)
St. Louis College of Pharmacy (Mo.)
Massachusetts College of Pharmacy and Health Sciences (Mass.)
Massachusetts Institute of Technology (Mass.)
Stanford University (Calif.)
Maine Maritime Academy (Maine)
Babson College (Mass.)
Harvard University (Mass.)
Georgetown University (D.C.)
U.S. Merchant Marine Academy (N.Y.)
University of the Sciences (Pa.)
St Paul’s School of Nursing-Queens (N.Y.)
Massachusetts Maritime Academy (Mass.)
Harvey Mudd College (Calif.)
Stevens Institute of Technology (N.J.)
University of Pennsylvania (Pa.)
California State University Maritime Academy (Calif.)
California Institute of Technology (Calif.)
Colorado School of Mines (Colo.)
Bentley University (Mass.)

Ro’yxat boshidagi uchlikni farmasevtika va tibbiyot yo’nalishidagi kollejlar egallagan. Tijoriy foyda olishni ko’zlovchi universitetlar ro’yxatning quyi o’rinlarini band etgan.

So’rov: AQSh oliy ta’limi qanday muammolar bilan yuzlashmoqda?

Posted November 18th, 2019 at 1:57 pm (UTC-5)
Leave a comment

AQSh duyoning eng kuchli oliy ta’lim tizimiga ega mamlakat hisoblanadi. Ammo so’nggi yillarda Amerika bu maqomni boy berish xavfi bilan yuzlashmoqda.

Universitetlar raqobat va talabalarning ehtiyojlari o’zgarayotganidan xavotirda. Ekspertlar esa oliy o’quv yurtlarini o’zgarayotgan talablarga mos ravishda yangi uslublarni qo’llashga undamoqda.

Oktabr oyida Ta’lim bo’yicha Amerika kengashi reytingi eng baland 500 ta to’rt yillik kollej va universitetlar o’rtasida so’rov o’tkazdi.

O’quv yurti rasmiylaridan kelasi besh yilda ular yuzlashadigan eng katta muammolar nima bo’lishi mumkinligi haqida so’raldi. Ularga, shuningdek, ta’lim dargohlari bu muammolarni hal qilish uchun qanchalik tayyorligi haqida savol berildi.

So’rov natijasida AQSh oliy o’quv yurtlari eng ko’p yuzlashishi mumkin bo’lgan oltita masala aniqlandi. Ro’yxatning boshidan boshqa oliygohlar bilan raqobat masalasi o’rin oldi. Keyingi o’rinda talaba yoshidagi aholi soni (18 dan 24 gacha bo’lganlar) kamayib borayotgani qayd etilgan.

Ovoz berganlarning 39 foizi noan’anaviy talabalar, ya’ni to’liq ishlab o’qiydigan katta yoshlilar ko’payayotganini alohida tilga olgan. Davlat va shtatdan moliyaviy yordamning kamayayotgani hamda oliy ta’limga xalq ishonchi pasayib borayotgani ham muammolar sifatida tilga olingan. Siyosiy o’zgarishlarning chetdan kelayotgan xalqaro talabalarga salbiy ta’sir ko’rsatayotgani ham xavotirli masala sifatida ko’tarilgan.

Ayni paytda ko’plab universitetlar bu kabi sinovlarga tayyorgarlik ko’rayotgani ham aniqlangan. Masalan, so’rovda qatnashganlarning 89 foizi ishlab o’qiydigan talabalar ehtiyojlariga mos ta’lim dasturlari yaratayotganini ma’lum qilgan.

Ta’lim bo’yicha ekspert Piter Stoukesning aytishicha, kollej va universitetlar bunday o’zgarishlar bilan yuzlashishi tabiiy hol.

Uning qo’shimcha qilishicha, Ikkinchi jahon urushidan so’ng AQShda tug’ilish soni oshgan va bu talabalarning ko’payishiga hissa qo’shgan. 2008-yilgi moliyaviy inqiroz ortidan esa tug’ilish darajasi pasaygan. Ayni paytda shu davrdan boshlab ham ishlab, ham universitetga boradiganlar soni orta boshlagan.

Stroukes fikricha, vaqt o’tib talabalar soni yana oshadi. Ungacha esa universitetlar hozirgi sharoitga moslashishi kerak. Noan’anaviy usullar bilan oliy ta’limni yo’lga qo’yish, masalan, internet orqali o’qitish yoki qisqa muddatli dasturlarni taklif qilish bu kabi muammolar uchun yechim bo’lishi mumkin.

So’rovda aniqlangan boshqa muammolar bo’yicha esa hali aniq yechimlar mavjud emas. Ularni hal qilishga ishonchi komil bo’lgan oliy o’quv yurtlari soni faqat yettitani tashkil etgan.

Ta’lim bo’yicha Amerika kengashi vakili Luis Suaresning aytishicha, odamlar tobora oliy ta’limga xalqqa xizmat emas, balki tirikchilik manbai sifatida qaramoqda.

Chunki, deydi u, ta’lim olish borgan sari qimmatlashib bormoqda. Natijada talabalar moddiy manfaatdorlikni, qarzlarni ertaroq uzishni birinchi o’ringa qo’ymoqda.

Oliy ta’limdagi raqobat ham jiddiy masala. “Amazon” va “Google’ kabi kompaniyalar o’z ta’lim dasturlarini yo’lga qo’yayotgan bo’lsa, Fransiya, Kanada va Avstraliya kabi mamlakatlar xalqaro talabalarni AQShdan tortib olish harakatida.

Natijada AQShning ba’zi oliy o’quv yurtlari hatto yopilishga yuz tutmoqda. AQSh Ta’lim departamenti ma’lumotiga ko’ra, mamlakatda oliy o’quv yurtlari soni o’tgan yili 1998-yildan beri eng quyi nuqtaga tushgan.

Agar universitetlar birgalikda ishlasa, yashab qolish imkoniyatlari yuqoriroq bo’ladi, deydi Suares. Masalan, Jorjiya Texnologiya instituti yangi dasturlar va uslublar bo’yicha o’z g’oyalarini boshqa 50 oliy o’quv yurti bilan baham ko’rmoqda.

Amerika Kollej va universitetlari assotsiatsiyasi prezienti Lin Paskarellaning aytishicha, oliy ta’limga jamoatchilik ishonchini va davlat yordamini oshirish ustida ishlash kerak va bu ikki masala bir-biri bilan bog’liq.

Universitetlar o’zlarining jamiyatdagi muhim ahamiyatini ko’rsatib berishni yaxshi udadlay olmadi, deydi Paskarella. Unga ko’ra, ko’pchilik bugun oliy o’quv yurtlarini talabalar vaqtini behuda o’tkazadigan maskan sifatida ko’radi.

Mutaxassis fikricha, agar amerikaliklar oliy ta’lim haqida ijobiy fikrga ega bo’lsa, shtatlar va federal hukumat yana kollej va universitetlarni qo’llab-quvvatlashni boshlaydi.

Muallif haqida


Behzod AQShning Shimoliy Karolina universitetida jurnalistika bo'yicha tahsil olgan. Ijtimoiy-madaniy va ma’rifiy mavzularda yuzlab maqolalari matbuotda e’lon qilingan. “Talabalar shaharchasi” sahifasining muallifi va bosh muharriri.

Talabalar shaharchasi haqida


Amerikada o'qishni xohlaysizmi? O'qish uchun grantlarni qanday topish yoki viza olish yo'l-yo'riqlari haqida ma'lumot qidirayotgandirsiz? Balki Amerikadagi vatandoshlarimiz hayoti, ular erishgan muvaffaqiyatlar haqida o'qishni istarsiz? Shu va yana boshqa ko'plab mavzular haqida "Amerika Ovozi" barcha sobiq, hozirgi va bo'lajak talabalarni Talabalar shaharchasiga muloqot uchun taklif etadi.
Talabalar shaharchasi - Sizning minbaringiz. Bu yerda Siz o'z tajribalaringizni boshqalar bilan baham ko'rishingiz, ijodiy ishlaringiz va fikr-mulohazalaringiz bilan blogimizda muntazam ishtirok etishingiz mumkin. Ijodiy hamkorlik uchun uzbek@voanews.com elektron manzili orqali bizga bog'lanishingizni so'raymiz.