Tojikiston o’zbeklari shoir va jurnalist Alijon Yo’ldoshevni xotirlamoqda

Posted June 20th, 2016 at 4:04 pm (UTC+0)
Leave a comment

Tojikiston o’zbeklari keyingi yillarda o’z milliy qadriyatlari ma’naviyat va ma’rifatini yuksak ko’tarish harakatidalar.

Baland tog’lar bilan janub va shimolga bo’lingan respublikada ikki milliondan ortiq o’zbeklar istiqomat qilishadi. Geografik bo’linish tabiiyki, mamlakat iktisodiy-ijtimoiy va madaniy hayotida o’z aksini ko’rsatib kelmoqda, jumladan o’zbeklar hayotida ham.

Mustaqillik yillarida janub va shimolni boglovchi doimiy yo’l ochilgan bo’lsada, iqtisodiy etishmovchilk hali ham ikki mintaqa o’zbeklarini ajratib turibdi. Nisbatan rivojlangan Sug’d viloyati o’zbeklari uyushganroq ko’rinadi.

Yaqinda Sug’ddagi Jabbor Rasulov nohiyasining Yantoqzor qishlog’ida, Hamid Olimjon nomli 32-maktabda hayotdan barvaqt ko’z yumgan oz’bek shoiri Alijon Yo’ldoshevning yangi kitobi taqdimoti va xotira marosimi o’tkazildi.

Shoir ijodi va uning hayoti haqidagi xotiralar jamlangan yangi kitob nashrini tashkil etgan o’zbek shoiri Sharif Nuriddin ta’kidlaydiki, shogirdlar oldida Alijonning boshqa to’plamlarini ham chop etish vazifasi turibdi.

– Alijon Yoldoshev ijodi yoshlarimizga o’rnak bo’ladigan, ular tarbiyasiga ijobiy ta’sir etadigan asarlardan iborat. Uning hayot yo’li o’zi o’rnak bo’ladigan darajada. Marhum do’stimizning xotirasini saqlash, kitobini chop etib, uning ijodini avlodlarga etkazish bugungi sharoitda oson bo’lmadi. Hamkurslar, do’stlar, ijod ahli mahalliy hukumat bilan kelishgan holda bu ishni uddaladik, navbat yoshlarniki, – deydi keksa shoir, hoji Sharif Nuriddin.

Shoirning shogirdi Dilrabo Rahmatulloeva aytadki, Alijon Yo’ldoshev nohiya gazetasiga sarvarlik qilgan yillarida sobiq Proletar, hozirgi Jabbor Rasulov nohiyasiga Toshkentdan taniqli o’zbek shoir va yozuvchilari tez-tez tashrif buyrishgan.

– Aynan ustoz Alijon aka tufayli qishlog’imizga Mirmuhsin, Rauf Parfi, Muhammad Solih kabi taniqli ijodkorlar mehmon bo’lishgan, adabiy maxfillar tashkil etilgan. O’zbekistonday ulkan ijod va ma’rifat dargohidan sun’iy to’siqlar bilan ajralib qolgan bir vaqtimizda shunday insonlar ruhi bizga madad bo’ladi, -deydi Dilrabo.

Hozirgi kunda Yantoqzor qishlog’ida, shoir yashab o’tgan hovlida uning uy mezeyi tashkil etilgan, u erdan maktab o’quvchilari, shogirdlarning oyog’i uzilmaydi.

Tojikistonlik o’zbek shoiri Alijon Yo’ldoshev o’qib, ulg’aygan 32-maktab ma’muriyati dars jarayonlarida shoir ijodidan keng foydalanishadi. Shoirning vatanga muhabbat, sadoqat va do’stlarga mehr ruhida yaratilgan she’r va dostonlari hozir ham aktualligini yo’qotmagan.

Oliy o’quv yurtida marhum shoir bilan birga ta’lim olgan To’xtajon Sultonova tadbirda so’zga chiqar ekan, milliyat sh’ani va ma’rifatini saqlashni yoshlar Alijonning ijodidan, hayot yo’llaridan, bosgan izlaridan o’rhanishlari kerak deb aytadi.

– Biz Tojikistonni bir vatan sifatida sevib, ardoqlar ekanmiz, bugungi kunda kimlargadir ortiqchadek ko’rinayotgan milliy huvviyatimizni yo’qotmasligimiz zarur, yomonimizni to’g’rilab, yaxshilarimizni targ’ib etishimiz shartki, ertaga farzandlarimiz tariximizdan o’rnak ola bilsinlar. Ana o’sha o’rnakchilar safida Alijon Yo’ldoshevning ham nomi bor, – deydi To’xtajon.

Ijodi O’zbekistonda ham qadrlanib, o’z o’rnini topgan shoir Dilmurod Hojimurodov marhum ijodkor do’sti haqidagi yorqin xotiralarni so’zlar ekan, Su’g’d ziyolilarini yangi kitob bilan tabrikladi.

– Hademay mahalliy hukumat nohiya maktablaridan biriga uning nomini berish haqidagi qarorini chiqaradi, Lekin, Alijon do’stimning 70 yoshlik yubiliy sanasiga mo’ljallab chop etlgan bu kitob unga qo’yilgan haykaldek, Tojikistonda o’zbeklar ziyosi, ma’rifati, ma’naviyati mana shunday o’lmas. Buni yoshlarimiz qalbiga singdira olayotganimiz ulug ish, – deydi shoir Dilmurod.

Tojikitonda hozir jumhuriyat miqyosida tanilgan o’nlab o’zbek qalamkashlari, san’at namoyondalari ijod etmoqda. Sug’dlik qo’shiqchilar Abdurauf Olimov, Qodir Mirashurov, marhum so’z ustasi Hojiboy Tojiboyev nomlarini nafaqat respublika, balki butun mintaqada tanishadi, sevib tinglashadi.

Ravshan Shams

Tojikiston

Xotira marosimi suratlarda…

Shoir o’qigan maktabda mehmonlar kutib olinmoqda

Shoirning nevaralari

Bolalar shoiri Sultonmurod Hojimurodov

Hoji Jamoliddin Saidov

Marhum shoirning jiyani, shoira Muslima O’lmaszoda

Alijon Yoldoshev ijodidan qo’shiq

Shoirning hamkursi To’xtajon Sultonova

Ishtirokchilarga yangi kitob tarqatilmoqda

Shoir Sharif Nuriddin marhum ijodkor kitobi chopini tashkil etgan

10 Ijodkornng oramizda yo'qligi alamli, ko'zga yosh unadi   16 Tadbir mana shunda quvonchli bo'ldi

17 Ishtirokchilar

18 Tadbirni texnik jihtdan ta'minlagan qishloq yoshlari

19 Yangi avlod etishmoqda

20 O'quvchilar tadbirg tayorgarlik oldidan

21 Shoirning do'stlari uning qlamkash nevarasi bilan

24 O'quvchilar shoir ijodiga qiziqishadi

25 Shoirning rafiqasi va do'sti mehmonlar bilan xayrlashmoqda

26 Xayrlashuv oldidan

3 Mehmonlar tashrifi

6 Alijon Yoldosehv yubileyiga bag'ishlab chop etilgan yangi kitob

2 Shoirning rafiqasi mehmonlarga peshvoz

 

27 Xayrlashuv og'ir, ammo hayot davom etadi, har kim o'z qishlog'iga yo'l oladi

23 Shoir oq'igan eski maktab hovlisi

Tojik cho’ponlar va o’zbek dehqonlar orasida janjal

Posted May 17th, 2016 at 7:15 pm (UTC+0)
Leave a comment

Shu kunlarda Tojikiston shimolidagi Spitamen nohiyasida tog’li tojik cho’ponlar va o’zbek dehqonlar orasida katta janjal ro’y berdi.

Ravshan Shams, Tojikiston

Bir o’zbek Spitamen markaziy kasalxonasida og’ir ahvolda yotibdi. Tojik podachilaridan biri va yana ikki o’zbek dehqon ham shu yerda. Bir necha kishi jarohatlangan, har ikki tomondan.

Yuzlab qo’yni soy oralab, yaylovga haydab ketayotgan cho’ponlarning moli Spitamen nohiyasining Qo’shtegirmon qishlog’ida o’zbek dehqonlarining paxta maydoniga kirib ketgan.

O’zini jabrdiyda hisoblovchi tojik cho’pon Boqijon Boqiyevning aytishicha, masala uzoq tarixga ega.

“Birodari aziz, bu bir-ikki yillik ish emas, bir necha yillik ish. Biz biror yerga zarar yetkazganimiz yo’q. Bular jamoa bo’lib yashashadi. Qarangki, bir kechada 19 kishi yig’lib olishdi, har xil yomon ihlarni qilishadi. Ukam Abdumutalibni urishibdi, o’ldi deyishdi. Mening yoqamdan olib bo’g’ishdi, tosh bilan jag’imga urishdi, behush yotganimda cho’ntagimdan 2300 somondan ortiqroq pulimni shilib ketishibdi”, – deydi Boqijon.

36 yoshli Davron Umrzoqov

Davron Umrzoqov

Jabrdiyda Do'stmat Umrzoqov

Do’stmat Umrzoqov

Jarohat izlari

Davron Umrzoqov olgan jarohatlar

Ktaklangan alDo'stmat Umrzoqov kasalxonada

Do’stmat Umrzoqov

Yelkasi, beli va qovurg’asi jarohatlanib, qo’li sindirilgan Davron Umrzoqov ham kasalxonada. Uning jiyani Do’stmat o’gir ahvolda. Davron deydiki, u tojik cho’ponlar bilan gaplashib turganida boshqalari kelib, tayoq bilan uni savalashgan.

“Janjal bo’lmasin deb bordik ajratishga, gaplashib turganimizda uchta yoshrog’i yugurib kelib, shu urgandan urdi… Hushimdan ketib yotib qolibman”, – deydi Davron.

Davronning onasi Karomat Usmonova fikricha, o’gli va jiyani podani ekin maydonidan qaytarishga harakat qilishgani uchun ham ayovsiz kaltaklangan.

“Biz dehqon xo’jaligimiz. Ular kelib bizning dehqonchiligimizga qo’y boqishi mumkinmi? Boqma deb aytishga haqqimiz bor-ku! Bizning mehnatimizga ularning zarar yetkazishga haqqi yo’q! Ular bultur ham paxta yrlarimizga kirgan, indamaganmiz. Bu bolalar kechasi dehqonchiligimizni mol bosmasin deb borgan. Uning urushini bilsa, bular ham qo’liga tayoq olardi, bir nima olardi. Buning orqasini bir ko’ring, turolmaydi o’rnidan, inson insonni shunday ursinmi? Yotsa yotolmaydi, o’tirsa turolmaydi”, – deydi jabrdiydaning onasi.

Cho’pon Boqijonning ukasi Abdumutalib hikoya qilishicha, tojik ham, o’zbek ham tapato’pda oyoq ostida qolib ketdi, militsiyaning aralashuvi ham janjalga barham bermadi.

“Militsiyaning kelganiga qaramasdan tepadan turib urushdi, 21 kishi edi. Akamni urib, jarohatlashdi, ko’prikning tepasidan turib toshbo’ron qilishdi, boshimni yorishdi”, – deydi Abdumutalib.

Kaltaklanib, boshi yorilgan suvchi Jo’rabek ishlayotgan dehqon xo’jaligi raisi To’faniso Qosimovaning aytishicha, jabrdiydani kasalxonaga qabul qilishlari ham qiyin bo’ldi.

“Mening suvchim u, dedim. Boshi yorilib yotibdi, ikkita chok tushgan desam, “bo’pti, ma!” deb menga daftarni otdi. Mana xotini ham bor, qog’ozni berdi. Biz borib keyin kasallik tarixini ochdirib keldik, keyin u bolani qabul qildi”,- deydi fermer ayol.

Suvchi Jo’rabek Rasulov paxtazorlarga kirayotgan qo’ylarni qaytarishga qo’shni qishloq odamlarini yordamga chaqirgan. Ularni ham urishdi, deydi u.

“Buning orasida Do’stmatni urib ag’darib tashladi, Boqi deganimni bilaman, qo’shtayoq bilan shunday kelib urib ag’darib tashladi. Keyin amallab qochib chiqib ketdimda, borib o’tni orasida yotdim. Chaylamga gandiraklab borsam, ikkita ena-bola to’rt qo’yimni qo’shib olib ketibdi”, – deydi Jo’rabek.

Hozir kasalxonada davolanayotgan Davron va Do’stmatning amakisi Baxtiyor shunday deydi:

“Hamma yog’ida, orqalarida tayoqning izi. Qo’yi kirgan ekan, bular qaytaramiz desa ular janjal qilgan. Uch gektar paxta yerini tamom poymol qilib tashlagan. Kelib akamga aytipti. U borsa, yana uribti”, – deydi Baxtiyor.

Jabrdiydalarning onasi Nasiba Abdusalomova urush bo’lgan joyga borgan ikki militsiya xodimini ham kaltaklashsa, ular mashina ichiga kirib ketgan, deydi.

“Militsiyaning qo’lidan hech narsa kelmagan. Lekin ular shu ishni ko’zlari bilan ko’ra turib, bu yerga kelib yana bularga zo’rlik qilishgan. Militsiya u yerga olib kelib, kaltak yegizgan, urgan. Sanlarning nimang bor, bularning dasturxoni bor debdi. Militsiyada shunday gap bo’lishi mumkinmi? Bu yerda – kasalxonada mana shu militsioneri lekin tojik tilida gapir deb manga o’dag’aylagani bir oshib tushdi. O’zbekzabon bo’lish… Tojikistonda man tug’ilganman, ota-bobom shu yerda tug’ilgan, faqat o’zbekzabonmiz xolos, millatchilik qiladi. Masalan, farzandingiz shu ahvolda, shokda turibsiz. Man tojik tilini tushunaman, lekin gap qaytarib berishga qiynalaman. Mana shu Nov (hozirgi Spitamen nohiyasi oldin Nov atalgan) rayonida nechta qishloq bo’lsa, hammasi o’zbek qishloq. Yoshligingizda maktabda o’qitgan bo’lsa til bilasiz, bizni vaqtimizda tojik tilini bir soat ham qo’ymaganku, u bizni aybimiz emasku! Mani bola much kun qon tashadi zardob bilan, haliyam uch qoshiq ovqatdan ortiq ovqat egn yo’q hozirgacha”,- deydi Nasiba Abdusalomova.

Vaziyatni chekkadan kuzatayotgan ba’zilarning fikricha, tafsilotlardan xabardor tibbiy xodimlar va militsiya munosabatida ayricha qarashlarni anglash mumkin.

Navoiy ijodi tojik va o’zbek xalqlarini birlashtirmoqda

Posted April 18th, 2016 at 10:12 pm (UTC+0)
Leave a comment

Tojikiston, O'zbekiston va Qirg'iziston adabiyotshunos olimlari va ijodkorlar

Tojikiston, O’zbekiston va Qirg’iziston adabiyotshunos olimlari va ijodkorlar

Markaziy Osiyo davlatlari o’rtasida birdamlik va hamjihatlikda ish tutish davr talabi.

O’tgan yillarda Tojikiston va O’zbekiston o’rtasida tijorat ancha ortgani kuzatiladi, shu bilan birga, madaniy almashinuvlar ham. Ziyolilar va ijodkorlar orasida hamkorlik mustahkamlanmoqda.

Joriy yilning 15-16-aprel kunlari Tojikistonning Xo’jand shahrida o’zbek adabiyotining asoschisi Alisher Navoiy tavalludining 575 yilligiga bag’ishlab o’tkazilgan xalqaro ilmiy-amaliy anjuman buning isbotidir.

Yig’in So’g’d viloyat o’zbeklar ma’naviyat va ma’rifat markazi, O’zbekistonning Dushanbedagi elchixonasi, Tojikiston xorijiy mamlakatlar bilan do’stlik va madaniy aloqalar jamiyatining So’g’d viloyat vakilligi bilan hamkorlikda o’tkazdi.

“Bugungi zamon Markaziy Osiyo davlatlarining integratsiyasini taqozo etadi. Bu o’rinda ziyolilar, ijodkorlarning hamkorligi harakatning negizi bo’lishi zarur”, – deydi qirg’izistonlik o’zbek shoiri Avliyoxon Eshon. Read the rest of this entry »

Muqaddas Sulaymon tog’ida bahor nashidasi

Posted March 18th, 2016 at 3:16 am (UTC+0)
Leave a comment

DSC04633

Qadim shaharning qoq o’rtasida yastanib yotgan va asrlar davomida qadamjo sifatida xizmat qilayotgan tog’ cho’qqilari sayyoramizda sanoqli bo’lsa kerak. Ulardan biri – Qirg’izistonning O’sh shahridagi Sulaymon to’gi. Odamlar muqaddas hisoblab kelgan ushbu tabiat tuhfasini, shuningdek, Taxti Sulaymon, ungacha esa Borakuh, deb ham atashgan.

Hozirgi Sulaymon tog’i va uning ustiyu-atrofida joylashgan obidalar hamda turli madaniy majmualar davlat tarixiy-arxeologik muzey-qo’riqxonasi tarkibiga kiradi.

Ushbu dargoh YUNESKO madaniy meroslar ro’yxatidan o’rin olgan.

Musulmon olamida ma’lum va mashhur bu manzil, ayniqsa, bahorda boshqacha tus oladi. Go’yo ko’zni qamashtirgan, ufurib turgan ulkan guldasta, deysiz. Mitti yovvoyi gullar yo’lingizga payondoz. Cho’qqilarga intilgan daraxtlar qiyg’os ochilgan. Havo sof va totli.

Ko’klam  kelishi bilan sayyohlar, ziroatchilar, dam oluvchilar ko’paygan. Tog’ atrofidagi xiyobonlar, qadim (XVI-XVII asrlarga oid) hamda yangi katta masjidlar, turli muzeylar doimo gavjum. Cho’qqilardan birida qad ko’tarib turgan (o’tgan asrning 90-yillarida qayta tiklangan) Bobur hujrasi mehmonlarni chorlaydi… Read the rest of this entry »

Navro’z ayyomiga hozirlik “Tozalash” operatsiyasi bilan boshlandi

Posted March 15th, 2016 at 2:37 pm (UTC+0)
Leave a comment

O`zbekistonda Navzro`z ayyomiga tayyorgarlik har doimigidek “Tozalash” operatsiyasi bilan boshlandi.

Ichki ishlar vazirligi “Tozalash” amaliyotini uyushqoqlik bilan o`tkazmoqda, deb xabar beradi “Kun.uz” mahalliy nashri.

Oddiy aholi, poytaxt ko`chalarida tirikchilik umidida yurgan sanoqsiz fuqarolar uchun sir emas bu amaliyotning maqsadi, kimni kimdan tozalashga qaratilgani…

“Tozalash” deganda ko’chalar, xiyobon, maydon va yodgorliklarni tozalash anglanganda chidash mumkin edi. Afsuski, bunday emas. Bayram arafasida poytaxt propiskasiz kelgindilardan, shubhali qashshoq va yupunlardan tozalanadi. Operatsiyaning nomiyoq inson qadrini tahqirlaydi.

Millionlab muhojirlar qabul qilayotgan, muhojirlar inqiroziga tutilgan Yevropada ham insonlarga nisbatan “tozalash” nomli operatsya o`tkazilishini tasavvur etib bo`lmaydi. Bu nafaqat irqchilik, balki inson sha`nini haqoratlash sifatida tushuniladi.

Albatta, mamlakat miqyosida shu mamlakatning tub aholisiga nisbatan qo`llanilayotgan “tozalash”ni  irqchilikka yo`yib bo`lmaydi. Ammo uzoq qishloqlardagi oddiy aholi uchun poytaxtga kelish, ishlash, propiskada bo`lish kabi huquqlar “vakolat”ga aylantirilayotgan bir sharoitda nomi yuqorida zikr etilgan amaliyot “oqlar”ni “qoralar”dan ayirishdek ko`rinadi.

Har holda Vazirlar Mahkamasining yaqinda qabul qilingan Qoraqalpog`iston Respublikasi va viloyatlardan kelganlarni maxsus ruxsatnomasiz Toshkentda ishlashini taqiqlash haqidagi qarorining ijrosi aynan shu “Tozalash” operatsiyasi jarayonida ta`minlanishiga shubha yo`q.

Bu qarorning mantiqsizligi, konstutsiyaviy huquqlarga zidligi haqida gapirish ortiqcha. Bosh qonunda har bir fuqaroning harakatlanish erkinligi, mamlakatning istalgan joyida yashash huquqi kafolatlangan.

O`zbekiston xaritasiga qaralsa, poytaxt mamlakatning eng chetida joylashgan bir nuqta.

So`nggi yillar davomida uzoq viloyatlardan poytaxt ko`rki uchun tashilgan zaxiralar, qahraton qishda ham chiroqsiz, gazsiz qoldirilgan tumanlar hisobiga orttirilgan shinamlik, qulayliklar bu nuqtani shubhasiz yuksaltirdi, uni butun mamlakat uchun haqiqatda moliyaviy, iqtisodiy, madaniy, ijtimoiy markazga aylantirdi.

Mamlakat shimolidan poytaxtga kelish salkam bir kunlik yo`l. O`zbekistonda yashab umrida poytaxtda bo`lmagan fuqarolar soni bunga muyassar bo`lganlardan ko`ra bir necha barobar ko`p.

Shunday ekan, zaxiralari yulib olingan olis viloyatlar va tumanlardagi aholining yashash uchun qulay va ish o`rinlari nisbatan yaratilgan yagona nuqta bo`lib qolayotgan Toshkentga intilayotgani mutlaqo tabiiy, bu haqda “shahar darvozalarini berkitish”dan avval o`ylash kerak edi.

Afsuski, poytaxt darvozalari faqat “ruxsatsiz” oddiy aholi uchun berkitilmoqda. Viloyatlardan oqib kelayotgan “oq oltin”, “qora oltin” yoki boshqa rangdagi boyliklar uchun emas.

Malik MANSUR

Mirabror Usmonovdan iste’fo talabi yoxud O’zbekiston futbolida kutilayotgan va kutilmayotgan islohotlar haqida

Posted January 18th, 2016 at 5:51 pm (UTC+0)
Leave a comment

O'zbekiston Futbol Federatsiyasi prezidenti Mirabror Usmanov

O’zbekiston Futbol Federatsiyasi prezidenti Mirabror Usmanov

Futbolchilarimizning oltinchi bor Olimpiada yo`llanmasini ko`kka sovurishgani nafaqat futbol nashrlarini, balki ijtimoiy tarmoqlarni ham larzaga keltirdi.

Muxlislar junbushda, rahbariyatdan iste`folar talab qilinmoqda. Bosh murabbiy Samvel Babayandan tortib, O`zbekiston Futbol Federatsiyasi (O’FF) prezidenti Mirabror Usmonovgacha. Ularning sabr kosasi to`lib bo`lgandek.

Jurnalistlarning achchiq tanqidi, muxlislarning hadsiz g`azabi 20 yildan buyon Olimpiada yo`llanmasi uchun besamar kurashib kelayotgan o`zbek futbolidagi navbatdagi inqiroz bilan bog`liq.  Read the rest of this entry »

Tojikistonda o’zbeklar markazi besh yoshda!

Posted January 1st, 2016 at 8:00 pm (UTC+0)
Leave a comment

So'g'd viloyati o'zbeklar ma'naviyat va ma'rifat markazi nishoni

So’g’d viloyati o’zbeklar ma’naviyat va ma’rifat markazi nishoni

Bundan besh yil oldin shimoliy Tojikiston  – So’g’d viloyat markazi, Xo’jand shahrida bir guruh  o’zbek ziyolilari pedagogika fanlari nomzodi, dotsent Ilhom Yusupov rahbarligida So’g’d viloyat o’zbeklari ma’naviyat va ma’rifat markazini tashkil etgandi.

O’tgan besh yil mobaynida bu o’zbek markazi nafaqat viloyat, balki butun respublikadagi o’zbek ijodkorlarini atrofiga birlashtirib, mustaqil ravishda “Ma’naviyat” gazetasi va “Sharqnoma” jurnallarini ommaviy nashr etishga erishdi. Bugungi kunda gazeta 1000, jurnal esa 4000 nusxada chop etilmoqda. Uning sahifalarida Markaziy Osiyo davlatlarining tadqiqotchi olimlari, ijod ahli ham o’z ilmiy-ommabop maqolalari va adabiy ijodlari bilan qatnashmoqda.

Bu markaz Tojikistonda mustaqillikning ilk yillarida tashkil etilgan, millat  haq-huquqlari uchun kurashuvchi o’zbeklarning ikkinchi milliy tashkilotidir.  Uning yuridik qayddan o’tkazilgan ustavida tashkilot vazifalaridan biri “milliy  ozodlik va huquq himoyasi uchun o’zbek aholisini birlashtirish” deb yozib qo’yilgan.

O’tgan yillar davomida markaz Tojikistondagi ilmiy tashkilotlar, oliy va o’rta-maxsus o’quv yurtlari, maktablar, jamoatchilik tashkilotlari bilan hamkorlikda Markaziy Osiyo va boshqa mamlakatlar vakillari ishtirokida anjumanlar o’tkazdi, xorijiy davlatlardagi ma’naviyat va ma’rifat muammolari bilan shug’ullanuvchi tashkilotlar bilan aloqalar o’rnatdi.

Markaz faoliyati bilan Buyuk Britaniya, AQSh, Fransiya, Rossiya, O’zbekiston, Qozog’iston va qirg’izistonlik olimlar qiziqib, uning iba’zi tadbirlarida xorijdan mehmonlar ham ishtirok etgan va o’z navbatida  vatanlariga ham taklif etishgan. Read the rest of this entry »

Juzjon universitetidan fotolavha

Posted December 28th, 2015 at 7:59 pm (UTC+0)
Leave a comment

Yoshlar – har bir o’lkaning kelajagi. Biroq Afg’onistonda ular e’tibordan chetda. Ishsizlik yuqori. O’qimishlilar vatanni tark etmoqda. Giyohvandlikka mukkasidan ketganlar ham ko’p.

Yoshlar nazarida davlat tinchlikni ta’minlab, ular uchun ish o’rinlari yaratib berishi kerak. Buning ustiga sifatli ta’lim olish uchun sharoit mavjud emas, deydi ular. 

Ammo yoshlarga umid beradigan yangiliklar ham yo’q emas. Masalan, Juzjon oliygohida talabalar uchun yangi binolar qurilmoqda, o’qish uchun sharoitlar yaxshilanmoqda. Bunday o’quv dargohlari mamlakat kelajagi uchun, yoshlar uchun katta ahamiyatga ega.

Quyida afg’onistonlik hamkorimiz Abdulbasir Ilg’or Juzjon oliygohidan jo’natgan suratlarni e’tiboringizga havola etamiz.

darslik sinif (1)Read the rest of this entry »

Varsiq – qadimiy Istravshanning o’zbeklar qishlog’i

Posted November 30th, 2015 at 10:55 pm (UTC+0)
Leave a comment

Qadimiy manbalarda hozirgi Tojikistonning Istravshan mavzesi haqida ko’plab ma’lumotlarni uchratish mumkin.  Istravshandagi O’ratepa shahri tarixi meloddan oldingi ming yilliklarga borib taqaladi, shahar Xitoy yilmomalarida ham tilga olingan.  Tojikiston hukumati Istravshanning 2500 yilligi tarixini rasman taqsdiqlagan,  bu qadimiy mavze  YUNESKO hujjatlarida ham qayd etilib, insoniyat tamaddunining asraluvchi meroslari ro’yxatiga kiritilgan.

Xitoy va sharqiy Turkistonni Xorazm va Yevropa bilan bog’lovchi Buyuk ipak yo’li ham Istravshandan o’tgan, mahalliy aholi xitoyliklar, mo’g’ullar tajovuzi, xonliklar orasidagi janglar, chor Rossiyasi bosqiniga guvoh bo’lgan, ularning istilolariga qarshi kurashgan.

O’ratepa shahri atrofidagi o’nlab katta-kichik qishloqlarning tub aholisi o’zbeklar bo’lib, bir vaqtlar  O’ratepa bekligi Qo’qon xonligiga jangovar otlar, qilichboz navkarlar yetkazib berishda xonning  tayanchi bo’lgan.

Bugungi Istravshan nohiyasining markazi – O’ratepa shahridan  mamlakat poytaxti Dushanbega olib boruvchi yo’ldan 4-5 kilometr yurmasdan  do’ngliklar orasida yastangan Varsiq qishlog’iga kirib borasiz.  Varsiq – Istravshanning faqat o’zbeklar yashaydigan tog’ oldi qishlog’i. Bu yerda o’zbekning kenagas, barlos, qipchoq urug’larining avlodlari yashashadi.

“Hukumat qarori bilan, o’zingiz bilasiz, vatanimizdagi  ko’plab qishloqlar nomi  tarixiy bo’lsa ham o’zbekchadan tojiklashtirildi, lekin Varsiq nomini biz saqlab qoldik. Bu shu yerlarda yashagan qadimiy xalq shevasida “yashillik”, “ko’klam”, “baxmal” ma’nosini anglatadi. Ko’klamda bu yerlar rostdan ham baxmal ko’rinishini oladi, qarab ko’zingiz quvnaydi”, – deydi Varsiq qishlogini o’z hududiga olgan Choqbog’ qishloq jamoati raisi Ra’noxon O’lmasova. Read the rest of this entry »

“Vazir otaning g`azabi”

Posted October 15th, 2015 at 5:09 pm (UTC+0)
Leave a comment

Bolalar mehnatidan voz kechilgan, biroq bu qarorning yuki hukumatga emas, oddiy odamlar boshiga qo'shimcha xarajat, mashaqqat bo'lib tushmoqda.

Terim frontidan kelayotgan so`nggi xabarlarga ko`ra, bolalar mehnatidan voz kechilgan paxta kampaniyasi tobora kattalar uchun surgunga aylanib bormoqda.

Futbolchilardan tortib, san`atkoru siyosatchi va amaldorlargacha dalada, ammo terim ular uchun bir kunlik yallo kayfiyat bo`lsa, oylab dalada ishlayotgan hasharchilar uchun haqiqiy azob, mashaqqat.

Uyg`un domlaning “Nazir otaning g`azabi” she’ri hali beri o`lmaydigan ko`rinadi. Ko`pchilik eslasa kerak, asar bir paytlar o`zbek adabiyoti darsligining “durdonalaridan” edi.

O`zbeklar peshonasiga bitgan bu asar umri ancha uzun ko`rinadi. Davr faqat qahramonlar ismini o`zgartirdi, o`zgartirganda ham, ayovsiz, sotsialistik realizm uslubida.

Nazarimda, Nazir ota obrazini bugun Bosh vazir Shavkat Mirziyoyev keragidan ortiq, Uyg`un domla xayoliga ham kelmagan tarzda ifodalamoqda. Qolaversa, bugun paxta parvarishidan manfaatdor bo`lgan brigadir ham, fermer ham yo`q, Bosh vazir timsolidagi hukumatdan boshqa.

Nazir otadan farqli ravishda Bosh vazir lirik emas, real qahramon. U havoga emas, qo`l yetadigan narsalarga musht tushiradi, uning g`azabi ham ancha qattiq. Bu g`azab tabiat, havo, bulutlar kabi mavhumlikka emas, aniq narsalar – odamlarga, fermer, terimchi, hasharchi, talabalarga qaratilgan.

Bu g`azabga chidolmagan fermerlar o`zlarini osib zulm, xo`rlikdan qutilayotgan bo`lsa, chidayotganlarning bosh ko`tarib o`ylashiga fursat qoldirilmagan; mamlakatda paxta kampaniyasi davom etmoqda.

Men terim davrida nobud bo`lganlar, hokimiyat zug`umiga chidolmasdan o`z joniga qasd qilgan fermerlar, paxta kampaniyasi deb atalgan jazo mashinasi qurbonlari statistikasi bilan shug`ullanish niyatida emasman.

Bunday ma`lumotlar aksariyati yopiqligicha qolib ketayotgan bo`lsa, ochiqlangani, eshitayotganimiz, o`qiyotganlarimizning o`zi ham xulosa qilish uchun yetarli.

Odatda, tuzumlar haqida saboq bergan sobiq SSSR darsliklarida mehnatkashlar ustida qamchisini o`ynatib turgan boylar feodallar sifatida gavdalantirilardi. Biz hozir nafaqat feodal davr, balki kommunistik tuzumni ham bosib o`tdik, rasman demokratik tuzumda to`xtaganmiz. Mehnatkashni, insonning erki, huquqini kafolatlovchi qator qonunlarni qabul qildik, Konstitutsiyaga egamiz.

Ammo, afsuski, yuz minglab odamlarni so`zsiz, so`roqsiz dalaga haydayotgan, butun dunyoga o`zbeklarni paxta dalasidagi qullar sifatida taqdim etayotgan terim kampaniyasi qarshisida bu qonunlar ham, Konstitutsiya ham o`ta ayanchli ko`rinadi.

Biz davlat sifatida ham, xalq sifatida uzoqqa ketmagandek, hamon qamchi o`ynatilayotgan feodal tuzumda yashayotgandekmiz. Vaholanki, e`lon qlinishicha, bozor iqtisodiga o`tganmiz, shunday ekan, bozorning oddiy qonuniga amal qilaylik, paxtani mafaatdor dehqon eksin, faqat uning mahsulotini bozor narxida sotib oling, majburan belgilangan arzimas summada emas.

Xullas, bu ketishda Uyg`un domlaning “Nazir otaning g`azabi” asari yana qayta o`zbek adabiyoti darsligidan joy olishi ehtimoldan xoli emas, faqat sotsialistik realizm talablaridan kelib chiqib, she`r “Vazir otaning  g`azabi” deb atalsa, to`g`riroq bo`lardi.

Malik Mansur

Muallif haqida:

Malik Mansur Toshkent Davlat Universitetini (hozirda O'zbekiston Milliy Universiteti) bitirgan. Professional jurnalist. Bu sohada 1990-yilardan beri ishlab keladi. O'zbekistonda qator nashrlarda faoliyat yuritgan. "Amerika Ovozi" bilan 2002-yildan buyon hamkorlik qilib keladi. Vatandagi siyosat, iqtisod va ijtimoiy hayotni yoritadi. Malik Mansur tanqidiy maqolalari uchun 2010-yilda davlat organlariga tuhmat qilganlik, haqoratlaganlik va jamoat xavfsizligiga tahdid solganlik aybi bilan Toshkentda sudga tortilgan. Jurnalist va uning reportajlarini efirga uzatgan "Amerika Ovozi" bu ayblovlarni asossiz deb hisoblab, sud ishini so'z va matbuot erkinligini cheklash uchun qilingan qadam deb atagan. Bafurja ma’lumotlar...

Ushbu blog haqida:

O'zbekiston va butun Markaziy Osiyodagi bugungi ahvol, siyosat, iqtisod, jamiyat... Yurtdoshlar nima fikrda? Ularni qanday masalalar qiynamoqda? Marhamat, shu sahifada munozara yuriting. Bu blog siz uchun ochiq. Vatandagi bugungi manzara sizga qanday ko'rinayotganini izohlab berishingiz mumkin.