Navoiy ijodi tojik va o’zbek xalqlarini birlashtirmoqda

Posted April 18th, 2016 at 10:12 pm (UTC+0)
Leave a comment

Tojikiston, O'zbekiston va Qirg'iziston adabiyotshunos olimlari va ijodkorlar

Tojikiston, O’zbekiston va Qirg’iziston adabiyotshunos olimlari va ijodkorlar

Markaziy Osiyo davlatlari o’rtasida birdamlik va hamjihatlikda ish tutish davr talabi.

O’tgan yillarda Tojikiston va O’zbekiston o’rtasida tijorat ancha ortgani kuzatiladi, shu bilan birga, madaniy almashinuvlar ham. Ziyolilar va ijodkorlar orasida hamkorlik mustahkamlanmoqda.

Joriy yilning 15-16-aprel kunlari Tojikistonning Xo’jand shahrida o’zbek adabiyotining asoschisi Alisher Navoiy tavalludining 575 yilligiga bag’ishlab o’tkazilgan xalqaro ilmiy-amaliy anjuman buning isbotidir.

Yig’in So’g’d viloyat o’zbeklar ma’naviyat va ma’rifat markazi, O’zbekistonning Dushanbedagi elchixonasi, Tojikiston xorijiy mamlakatlar bilan do’stlik va madaniy aloqalar jamiyatining So’g’d viloyat vakilligi bilan hamkorlikda o’tkazdi.

“Bugungi zamon Markaziy Osiyo davlatlarining integratsiyasini taqozo etadi. Bu o’rinda ziyolilar, ijodkorlarning hamkorligi harakatning negizi bo’lishi zarur”, – deydi qirg’izistonlik o’zbek shoiri Avliyoxon Eshon. Read the rest of this entry »

Muqaddas Sulaymon tog’ida bahor nashidasi

Posted March 18th, 2016 at 3:16 am (UTC+0)
Leave a comment

DSC04633

Qadim shaharning qoq o’rtasida yastanib yotgan va asrlar davomida qadamjo sifatida xizmat qilayotgan tog’ cho’qqilari sayyoramizda sanoqli bo’lsa kerak. Ulardan biri – Qirg’izistonning O’sh shahridagi Sulaymon to’gi. Odamlar muqaddas hisoblab kelgan ushbu tabiat tuhfasini, shuningdek, Taxti Sulaymon, ungacha esa Borakuh, deb ham atashgan.

Hozirgi Sulaymon tog’i va uning ustiyu-atrofida joylashgan obidalar hamda turli madaniy majmualar davlat tarixiy-arxeologik muzey-qo’riqxonasi tarkibiga kiradi.

Ushbu dargoh YUNESKO madaniy meroslar ro’yxatidan o’rin olgan.

Musulmon olamida ma’lum va mashhur bu manzil, ayniqsa, bahorda boshqacha tus oladi. Go’yo ko’zni qamashtirgan, ufurib turgan ulkan guldasta, deysiz. Mitti yovvoyi gullar yo’lingizga payondoz. Cho’qqilarga intilgan daraxtlar qiyg’os ochilgan. Havo sof va totli.

Ko’klam  kelishi bilan sayyohlar, ziroatchilar, dam oluvchilar ko’paygan. Tog’ atrofidagi xiyobonlar, qadim (XVI-XVII asrlarga oid) hamda yangi katta masjidlar, turli muzeylar doimo gavjum. Cho’qqilardan birida qad ko’tarib turgan (o’tgan asrning 90-yillarida qayta tiklangan) Bobur hujrasi mehmonlarni chorlaydi… Read the rest of this entry »

Navro’z ayyomiga hozirlik “Tozalash” operatsiyasi bilan boshlandi

Posted March 15th, 2016 at 2:37 pm (UTC+0)
Leave a comment

O`zbekistonda Navzro`z ayyomiga tayyorgarlik har doimigidek “Tozalash” operatsiyasi bilan boshlandi.

Ichki ishlar vazirligi “Tozalash” amaliyotini uyushqoqlik bilan o`tkazmoqda, deb xabar beradi “Kun.uz” mahalliy nashri.

Oddiy aholi, poytaxt ko`chalarida tirikchilik umidida yurgan sanoqsiz fuqarolar uchun sir emas bu amaliyotning maqsadi, kimni kimdan tozalashga qaratilgani…

“Tozalash” deganda ko’chalar, xiyobon, maydon va yodgorliklarni tozalash anglanganda chidash mumkin edi. Afsuski, bunday emas. Bayram arafasida poytaxt propiskasiz kelgindilardan, shubhali qashshoq va yupunlardan tozalanadi. Operatsiyaning nomiyoq inson qadrini tahqirlaydi.

Millionlab muhojirlar qabul qilayotgan, muhojirlar inqiroziga tutilgan Yevropada ham insonlarga nisbatan “tozalash” nomli operatsya o`tkazilishini tasavvur etib bo`lmaydi. Bu nafaqat irqchilik, balki inson sha`nini haqoratlash sifatida tushuniladi.

Albatta, mamlakat miqyosida shu mamlakatning tub aholisiga nisbatan qo`llanilayotgan “tozalash”ni  irqchilikka yo`yib bo`lmaydi. Ammo uzoq qishloqlardagi oddiy aholi uchun poytaxtga kelish, ishlash, propiskada bo`lish kabi huquqlar “vakolat”ga aylantirilayotgan bir sharoitda nomi yuqorida zikr etilgan amaliyot “oqlar”ni “qoralar”dan ayirishdek ko`rinadi.

Har holda Vazirlar Mahkamasining yaqinda qabul qilingan Qoraqalpog`iston Respublikasi va viloyatlardan kelganlarni maxsus ruxsatnomasiz Toshkentda ishlashini taqiqlash haqidagi qarorining ijrosi aynan shu “Tozalash” operatsiyasi jarayonida ta`minlanishiga shubha yo`q.

Bu qarorning mantiqsizligi, konstutsiyaviy huquqlarga zidligi haqida gapirish ortiqcha. Bosh qonunda har bir fuqaroning harakatlanish erkinligi, mamlakatning istalgan joyida yashash huquqi kafolatlangan.

O`zbekiston xaritasiga qaralsa, poytaxt mamlakatning eng chetida joylashgan bir nuqta.

So`nggi yillar davomida uzoq viloyatlardan poytaxt ko`rki uchun tashilgan zaxiralar, qahraton qishda ham chiroqsiz, gazsiz qoldirilgan tumanlar hisobiga orttirilgan shinamlik, qulayliklar bu nuqtani shubhasiz yuksaltirdi, uni butun mamlakat uchun haqiqatda moliyaviy, iqtisodiy, madaniy, ijtimoiy markazga aylantirdi.

Mamlakat shimolidan poytaxtga kelish salkam bir kunlik yo`l. O`zbekistonda yashab umrida poytaxtda bo`lmagan fuqarolar soni bunga muyassar bo`lganlardan ko`ra bir necha barobar ko`p.

Shunday ekan, zaxiralari yulib olingan olis viloyatlar va tumanlardagi aholining yashash uchun qulay va ish o`rinlari nisbatan yaratilgan yagona nuqta bo`lib qolayotgan Toshkentga intilayotgani mutlaqo tabiiy, bu haqda “shahar darvozalarini berkitish”dan avval o`ylash kerak edi.

Afsuski, poytaxt darvozalari faqat “ruxsatsiz” oddiy aholi uchun berkitilmoqda. Viloyatlardan oqib kelayotgan “oq oltin”, “qora oltin” yoki boshqa rangdagi boyliklar uchun emas.

Malik MANSUR

Mirabror Usmonovdan iste’fo talabi yoxud O’zbekiston futbolida kutilayotgan va kutilmayotgan islohotlar haqida

Posted January 18th, 2016 at 5:51 pm (UTC+0)
Leave a comment

O'zbekiston Futbol Federatsiyasi prezidenti Mirabror Usmanov

O’zbekiston Futbol Federatsiyasi prezidenti Mirabror Usmanov

Futbolchilarimizning oltinchi bor Olimpiada yo`llanmasini ko`kka sovurishgani nafaqat futbol nashrlarini, balki ijtimoiy tarmoqlarni ham larzaga keltirdi.

Muxlislar junbushda, rahbariyatdan iste`folar talab qilinmoqda. Bosh murabbiy Samvel Babayandan tortib, O`zbekiston Futbol Federatsiyasi (O’FF) prezidenti Mirabror Usmonovgacha. Ularning sabr kosasi to`lib bo`lgandek.

Jurnalistlarning achchiq tanqidi, muxlislarning hadsiz g`azabi 20 yildan buyon Olimpiada yo`llanmasi uchun besamar kurashib kelayotgan o`zbek futbolidagi navbatdagi inqiroz bilan bog`liq.  Read the rest of this entry »

Tojikistonda o’zbeklar markazi besh yoshda!

Posted January 1st, 2016 at 8:00 pm (UTC+0)
Leave a comment

So'g'd viloyati o'zbeklar ma'naviyat va ma'rifat markazi nishoni

So’g’d viloyati o’zbeklar ma’naviyat va ma’rifat markazi nishoni

Bundan besh yil oldin shimoliy Tojikiston  – So’g’d viloyat markazi, Xo’jand shahrida bir guruh  o’zbek ziyolilari pedagogika fanlari nomzodi, dotsent Ilhom Yusupov rahbarligida So’g’d viloyat o’zbeklari ma’naviyat va ma’rifat markazini tashkil etgandi.

O’tgan besh yil mobaynida bu o’zbek markazi nafaqat viloyat, balki butun respublikadagi o’zbek ijodkorlarini atrofiga birlashtirib, mustaqil ravishda “Ma’naviyat” gazetasi va “Sharqnoma” jurnallarini ommaviy nashr etishga erishdi. Bugungi kunda gazeta 1000, jurnal esa 4000 nusxada chop etilmoqda. Uning sahifalarida Markaziy Osiyo davlatlarining tadqiqotchi olimlari, ijod ahli ham o’z ilmiy-ommabop maqolalari va adabiy ijodlari bilan qatnashmoqda.

Bu markaz Tojikistonda mustaqillikning ilk yillarida tashkil etilgan, millat  haq-huquqlari uchun kurashuvchi o’zbeklarning ikkinchi milliy tashkilotidir.  Uning yuridik qayddan o’tkazilgan ustavida tashkilot vazifalaridan biri “milliy  ozodlik va huquq himoyasi uchun o’zbek aholisini birlashtirish” deb yozib qo’yilgan.

O’tgan yillar davomida markaz Tojikistondagi ilmiy tashkilotlar, oliy va o’rta-maxsus o’quv yurtlari, maktablar, jamoatchilik tashkilotlari bilan hamkorlikda Markaziy Osiyo va boshqa mamlakatlar vakillari ishtirokida anjumanlar o’tkazdi, xorijiy davlatlardagi ma’naviyat va ma’rifat muammolari bilan shug’ullanuvchi tashkilotlar bilan aloqalar o’rnatdi.

Markaz faoliyati bilan Buyuk Britaniya, AQSh, Fransiya, Rossiya, O’zbekiston, Qozog’iston va qirg’izistonlik olimlar qiziqib, uning iba’zi tadbirlarida xorijdan mehmonlar ham ishtirok etgan va o’z navbatida  vatanlariga ham taklif etishgan. Read the rest of this entry »

Juzjon universitetidan fotolavha

Posted December 28th, 2015 at 7:59 pm (UTC+0)
Leave a comment

Yoshlar – har bir o’lkaning kelajagi. Biroq Afg’onistonda ular e’tibordan chetda. Ishsizlik yuqori. O’qimishlilar vatanni tark etmoqda. Giyohvandlikka mukkasidan ketganlar ham ko’p.

Yoshlar nazarida davlat tinchlikni ta’minlab, ular uchun ish o’rinlari yaratib berishi kerak. Buning ustiga sifatli ta’lim olish uchun sharoit mavjud emas, deydi ular. 

Ammo yoshlarga umid beradigan yangiliklar ham yo’q emas. Masalan, Juzjon oliygohida talabalar uchun yangi binolar qurilmoqda, o’qish uchun sharoitlar yaxshilanmoqda. Bunday o’quv dargohlari mamlakat kelajagi uchun, yoshlar uchun katta ahamiyatga ega.

Quyida afg’onistonlik hamkorimiz Abdulbasir Ilg’or Juzjon oliygohidan jo’natgan suratlarni e’tiboringizga havola etamiz.

darslik sinif (1)Read the rest of this entry »

Varsiq – qadimiy Istravshanning o’zbeklar qishlog’i

Posted November 30th, 2015 at 10:55 pm (UTC+0)
Leave a comment

Qadimiy manbalarda hozirgi Tojikistonning Istravshan mavzesi haqida ko’plab ma’lumotlarni uchratish mumkin.  Istravshandagi O’ratepa shahri tarixi meloddan oldingi ming yilliklarga borib taqaladi, shahar Xitoy yilmomalarida ham tilga olingan.  Tojikiston hukumati Istravshanning 2500 yilligi tarixini rasman taqsdiqlagan,  bu qadimiy mavze  YUNESKO hujjatlarida ham qayd etilib, insoniyat tamaddunining asraluvchi meroslari ro’yxatiga kiritilgan.

Xitoy va sharqiy Turkistonni Xorazm va Yevropa bilan bog’lovchi Buyuk ipak yo’li ham Istravshandan o’tgan, mahalliy aholi xitoyliklar, mo’g’ullar tajovuzi, xonliklar orasidagi janglar, chor Rossiyasi bosqiniga guvoh bo’lgan, ularning istilolariga qarshi kurashgan.

O’ratepa shahri atrofidagi o’nlab katta-kichik qishloqlarning tub aholisi o’zbeklar bo’lib, bir vaqtlar  O’ratepa bekligi Qo’qon xonligiga jangovar otlar, qilichboz navkarlar yetkazib berishda xonning  tayanchi bo’lgan.

Bugungi Istravshan nohiyasining markazi – O’ratepa shahridan  mamlakat poytaxti Dushanbega olib boruvchi yo’ldan 4-5 kilometr yurmasdan  do’ngliklar orasida yastangan Varsiq qishlog’iga kirib borasiz.  Varsiq – Istravshanning faqat o’zbeklar yashaydigan tog’ oldi qishlog’i. Bu yerda o’zbekning kenagas, barlos, qipchoq urug’larining avlodlari yashashadi.

“Hukumat qarori bilan, o’zingiz bilasiz, vatanimizdagi  ko’plab qishloqlar nomi  tarixiy bo’lsa ham o’zbekchadan tojiklashtirildi, lekin Varsiq nomini biz saqlab qoldik. Bu shu yerlarda yashagan qadimiy xalq shevasida “yashillik”, “ko’klam”, “baxmal” ma’nosini anglatadi. Ko’klamda bu yerlar rostdan ham baxmal ko’rinishini oladi, qarab ko’zingiz quvnaydi”, – deydi Varsiq qishlogini o’z hududiga olgan Choqbog’ qishloq jamoati raisi Ra’noxon O’lmasova. Read the rest of this entry »

“Vazir otaning g`azabi”

Posted October 15th, 2015 at 5:09 pm (UTC+0)
Leave a comment

Bolalar mehnatidan voz kechilgan, biroq bu qarorning yuki hukumatga emas, oddiy odamlar boshiga qo'shimcha xarajat, mashaqqat bo'lib tushmoqda.

Terim frontidan kelayotgan so`nggi xabarlarga ko`ra, bolalar mehnatidan voz kechilgan paxta kampaniyasi tobora kattalar uchun surgunga aylanib bormoqda.

Futbolchilardan tortib, san`atkoru siyosatchi va amaldorlargacha dalada, ammo terim ular uchun bir kunlik yallo kayfiyat bo`lsa, oylab dalada ishlayotgan hasharchilar uchun haqiqiy azob, mashaqqat.

Uyg`un domlaning “Nazir otaning g`azabi” she’ri hali beri o`lmaydigan ko`rinadi. Ko`pchilik eslasa kerak, asar bir paytlar o`zbek adabiyoti darsligining “durdonalaridan” edi.

O`zbeklar peshonasiga bitgan bu asar umri ancha uzun ko`rinadi. Davr faqat qahramonlar ismini o`zgartirdi, o`zgartirganda ham, ayovsiz, sotsialistik realizm uslubida.

Nazarimda, Nazir ota obrazini bugun Bosh vazir Shavkat Mirziyoyev keragidan ortiq, Uyg`un domla xayoliga ham kelmagan tarzda ifodalamoqda. Qolaversa, bugun paxta parvarishidan manfaatdor bo`lgan brigadir ham, fermer ham yo`q, Bosh vazir timsolidagi hukumatdan boshqa.

Nazir otadan farqli ravishda Bosh vazir lirik emas, real qahramon. U havoga emas, qo`l yetadigan narsalarga musht tushiradi, uning g`azabi ham ancha qattiq. Bu g`azab tabiat, havo, bulutlar kabi mavhumlikka emas, aniq narsalar – odamlarga, fermer, terimchi, hasharchi, talabalarga qaratilgan.

Bu g`azabga chidolmagan fermerlar o`zlarini osib zulm, xo`rlikdan qutilayotgan bo`lsa, chidayotganlarning bosh ko`tarib o`ylashiga fursat qoldirilmagan; mamlakatda paxta kampaniyasi davom etmoqda.

Men terim davrida nobud bo`lganlar, hokimiyat zug`umiga chidolmasdan o`z joniga qasd qilgan fermerlar, paxta kampaniyasi deb atalgan jazo mashinasi qurbonlari statistikasi bilan shug`ullanish niyatida emasman.

Bunday ma`lumotlar aksariyati yopiqligicha qolib ketayotgan bo`lsa, ochiqlangani, eshitayotganimiz, o`qiyotganlarimizning o`zi ham xulosa qilish uchun yetarli.

Odatda, tuzumlar haqida saboq bergan sobiq SSSR darsliklarida mehnatkashlar ustida qamchisini o`ynatib turgan boylar feodallar sifatida gavdalantirilardi. Biz hozir nafaqat feodal davr, balki kommunistik tuzumni ham bosib o`tdik, rasman demokratik tuzumda to`xtaganmiz. Mehnatkashni, insonning erki, huquqini kafolatlovchi qator qonunlarni qabul qildik, Konstitutsiyaga egamiz.

Ammo, afsuski, yuz minglab odamlarni so`zsiz, so`roqsiz dalaga haydayotgan, butun dunyoga o`zbeklarni paxta dalasidagi qullar sifatida taqdim etayotgan terim kampaniyasi qarshisida bu qonunlar ham, Konstitutsiya ham o`ta ayanchli ko`rinadi.

Biz davlat sifatida ham, xalq sifatida uzoqqa ketmagandek, hamon qamchi o`ynatilayotgan feodal tuzumda yashayotgandekmiz. Vaholanki, e`lon qlinishicha, bozor iqtisodiga o`tganmiz, shunday ekan, bozorning oddiy qonuniga amal qilaylik, paxtani mafaatdor dehqon eksin, faqat uning mahsulotini bozor narxida sotib oling, majburan belgilangan arzimas summada emas.

Xullas, bu ketishda Uyg`un domlaning “Nazir otaning g`azabi” asari yana qayta o`zbek adabiyoti darsligidan joy olishi ehtimoldan xoli emas, faqat sotsialistik realizm talablaridan kelib chiqib, she`r “Vazir otaning  g`azabi” deb atalsa, to`g`riroq bo`lardi.

Malik Mansur

Qo’rg’oncha – Tojikistonning Qirg’iziston chegarasidagi tinch va osoyishta qishlog’i

Posted September 1st, 2015 at 1:08 am (UTC+0)
Leave a comment

Markaziy Osiyo davlatlari integratsiyasi hozirgi dunyo globallashuv jarayoni jadal ketayotgan zamonda aktual masala bo’lib qolmoqda.

Tojikistondagi So’g’d viloyat o’zbeklar ma’naviyat va ma’rifat markazi raisi, dotsent Ilhom Yusupovning fikricha, Markaziy Osiyo respublikalarining birlashuvi mintaqada yirik va kuchli tashkilot tuzilishga asos bo’lishi mumkin.

“Lekin, – deydi u, – Qozog’istonning Rossiya yetakchiligidagi ittifoqqa qo’shilishi, O’zbekistonning  chekkada qolayotgani-yu, Tojikiston va Qirg’iziston, Tojikiston va O’zbekiston o’rtasidagi munosabatlar,  tojik-qirg’iz chegaralarida o’qtin-o’qtin takrorlanib kelayotgan qurolli to’qnashuvlar mintaqa birligiga raxna soladi. Rossiya region davlatlarining o’zaro birlashuvidan hech qachon manfaatdor bo’lmagan”.

Farg’ona vodiysida Qirg’iziston va O’zbekistonning olti, Tojikistonning bir viloyatiga qarashli yerlar bor. Mintaqada bu hudud aholi eng zich joylashgan yer bo’lib, juda ko’p ijtimoiy-iqtisodiy muammolar yig’ilib qolgan. Boz ustiga, mustaqillikdan so’ng  qo’shni davlatlar o’rtasida haligacha demilitarizatsiya va demarkatsiya qilinmagan talay yerlar mavjud.

Chegara hududlarida aniqlanmagan yer va suv taqsimoti sabab Qirg’izistonning Botkent va Tojikistonning So’g’d viloyati chegaralarida o’tgan yillar davomida bir necha marta mahalliy aholi va chegara qo’shinlari o’rtasida qonli to’qnashuvlar bo’lib o’tdi.

Keyingi ikki yilda Tojikiston shimolidagi Isfara va G’afurov nohiyalari va Qirg’izistonning Botkent va Isfara nohiyalari chegara hududlari notinch bo’lib qoldi.

Tojikiston shimolidagi Qirg’iziston bilan chegara hududlarida taqriban 500 mingdan ortiq mamlakat  fuqarolari yashaydi, Qirg’iziston chegara nohiyalarida esa aholi soni bir necha marta oz. Chegara hududlaridagi notinchlik va kelishmovchiliklardan zada bo’lgan ayrim ziyolilar qirg’iz tomoni  doim qurol  ishlatib kelayotganiga ishora qilar ekan,  kuchlar munosabatiga urg’u berib, ularga yetarlicha javob berish zarur deydi.

Huquqshunos Fayziniso Axmedova qirg’iz tomoni haddidan oshib ketmoqda, hatto Lakkon qishlog’ida bizning odamlarni kuch bilan ushlab ketishdi, Tojikiston tomoni tokaygacha jim qoladi, deb iddao qiladi. Read the rest of this entry »

Isfara – Tojikistonning oftobro’y mintaqasi, istiqboli porloq joy

Posted August 1st, 2015 at 6:09 pm (UTC+0)
Leave a comment

Markaziy Osiyoning eng qashshoq davlati sifatida ko’riladigan Tojikiston respublikasi hukumati keyingi yillarda mamlakat sanoatini rivojlantirishga intilayotgan bo’lsa-da,  ishlab chiqarishning asosiy tarmog’i  qishloq xo’jaligi bo’lib qolmoqda.

Poliz va sabzavot ekinlari g’arq pishgan yoz oylari Tojikistonda mavsumiy ish qaynaydi, qayta ishlashga ixtisoslashgan turli-tuman kichik va qo’shma korxonalarda ishsiz xotin-qizlarga pul topish imkoniyati paydo bo’ladi.

Resbublika hukumati iyul oyining so’nggi kunlarida  Tojikiston shimolida “So’g’d – 2015” regional savdo yarmarkasini o’tkazib, unga chet el sarmoyadorlarini ham taklif etdi. Maqsad – qishloq xo’jaligida ishlab chiqarish, investitsiyani rivojlantirish, yangi ish o’rinlarini yaratish.

Tadbirni keng yoritish va chetda Tojikiston imkoniyatlarini targ’ib etish maqsadida Rossiya, Belorussiya, Afg’oniston, Qirg’iziston,  O’zbekiston, Eron singari davlatlardan o’ttizdan ortiq jurnalist taklif etildi.

“So’g’d-2015” savdo yarmarkasining tantanali ochilish marosimi respublika shimolidagi mashhur Arbob qasrida o’tkazilib, mehmonlar oliy darajada kutib olindi, imkoniyatlar va istiqbollar haiqida so’z yuritilib, yetishtirilgan mahsulotlar ko’rgasmasi namoyish etildi.

Tadbirga taklif etilgan muxbirlar, asosan, So’g’d viloyatining Isfara nohiyasi korxonalari va dalalarida bo’lib, bu yerda yetishtirilayotgan ekologik toza poliz mahsulotlarini parvarishlash, qayta ishlash va eksport qilish imkoniyatlari bilan tanishtirildi.

“Hukumatimiz mehmonlarga bejiz Isfarani tanlab ko’rsatishmayapti”, – deydi shahar hukumati matbuot xizmati rahbari Iqbol Teshayev.

“Gap shundaki, bu respublika shimolining eng quyoshli yeri bo’lib, dehqonlari Farg’ona vodiysining  tajribali sarkorlari hisoblanadi, sho’rolar davridan beri bu yerda poliz mahsulotlarini qayta ishlash korxonalari saqlanib qolgan. U davrlarda Isfarada yetishtirilgan mahsulotlar sharqiy Yevropa,  Mongoliya va Lotin Amerikasigacha eksport qilingan. Tojikistondagi eng lazzatli poliz mahsulotlari shu mintaqada bitadi, mavsumiy ish shu darajada qizg’inki, ba’zida hosilning bir qismini qayta ishlashga ulgura olmay qolamiz, imkoniyatlarimiz cheklanib qolgan, investitsiya kiritilsa, qayta ishlash korxonalari ko’paytirilsa ham ish joylari yaratilardi, ham bu yerdagi nomatlub ko’rinishlarga chek qo’yilardi”, – deydi  hukumat rasmiysi.

Tojikistonning O’zbekiston va Qirg’iziston bilan chegaradosh Isfara nohiyasi respublikadagi eng muammoli nuqta hisoblanadi.  Qirg’iziston bilan suv va yer mojarolari sabab chegara hududlarida o’qtin-o’qtin otishmalar ham bo’lib turadi, orada insoniy talofotlar ham bor. Ikki davlat rasmiylari chegara mojarolarida quroldan foydalanmaslik haqida bir necha marta kelishishgan bo’lsalar-da, ahvol ziddiyatliligicha qolmoqda.

Sho’rolar davrida ham Isfara  ashaddiy dindorlar o’chog’i sanalib kelgan, viloyatda tanilgan mullalar shu yerda ustoz ko’rishgan. Tojikistonda masjidlari  maktabidan ziyod bo’lgan qishloqlar ham shu rayonda, Suriya jangarilariga qo’shilgan eng ko’p qishloq yoshlari ham shu yerdan ekani aytiladi.

“Viloyat hukumati mintaqa jurnalistlari va mehmonlarni Isfaraga jalb etib, bir o’q bilan ikki quyonni urishmoqchi, ham sarmoya jalb etish, ham mojaroli hudud tinchligiga urg’u berish, – deydi Qirg’iziston bilan chegarada yashovchi ziyoli Toshtemir Ernazarov.

Uning fikricha, qirg’izlar bilan yer masalasi haligacha uzil-kesil hal etilmagan, o’tkazilayotgan cheksiz uchrashvlar-u kelishuvlardan aniq natija ko’rilmaydi, suvni esa qo’shnilar istagan paytda to’sib, bermay qo’yishlari mumkin, bu esa shusiz ham qaqrayotgan ekin maydonlariga katta zarar yetkazadi.

Isfara qishloqlaridagi  poliz ekin maydonlari va yetishtirilgan hosilni zamonaviy darajada qayta ishlashni o’z ko’zlari bilan ko’rgan mahalliy va chet el muxbirlari istiqbolli imkoniyatlar juda zo’r ekanligini ta’kidlar ekan, nafaqat Tojikiston, balki qo’shni Qirg’iziston va O’zbekiston bilan ham hamkorliksiz ish bitmasligini urg’ulashdi.

“So’g’d davlat teleradiokampaniyasida 15 yildan ortiq ishlayman, regionni yaxshi bilaman, avvalo, birodarlarimiz bilan kelishib ishlamasak bo’lmaydi, yo’l ochilmay tursa, eng tig’iz sug’orish pallasida suv kelmay qolsa, chegaradan o’tolmasang, molingni o’tkazolmasang… rosti gap, bu ko’rgazmalar yaxshi, ziyofatlar a’lo, lekin biz muammolarni yoritaverib charchadik, xalq ham bizga ishonmay qolyapti,” – deydi mahalliy telemuxbir.

Uning fikricha, bu yerda ortiqcha hashamlar yaratish shart  emas, hukumatlar risoladagidek kelishib olishsa yetarli, dehqon qachon va nima yetishtirishni o’zi biladi, mahsulot eksportini tashkil etuvchi ishbilarmon ucharlar ham topiladi, faqat ularga yo’l ochish kerak, xolos.

“Isfara-Barakat” mas’uliyati cheklangan jamiyatning mavsumiy ishchisi bo’lgan Oysha aytadiki, yoz fasli farovonligi bilan bu yerda xotin-qizlarning qo’li qo’liga tegmaydi, ish ko’p, mahsulot bisyor.

“Ba’zida  zavodga keltirilgan poliz mahsulotlari hatto aynib qoladi, qayta ishlashga ulgurolmay qolamiz, yangi korxonalar qurilishi uchun pulni aslida shu yerdan, o’z tadbirkorlarimizdan topish mumkin, erkaklarimiz bu yerda pullarini tikishga cho’chishadi, ba’zilarning Rossiyada o’z zavodlari bor, biz esa bu yerda qashshoqmiz, ish bo’lsa mavsumiy, maosh ham juda yaxshi bo’lganda 100 dollar atrofida xolos, nima ham qilardik, shunisiga ham shukr, – deydi Oysha.

Rossiyaning Novosibirsk teleradiokompaniyasining yosh muxbiri Isfaradagi poliz mahsulotlariga havas bilan qarar ekan, nima uchun yaqingina qo’shnilarida yetishtirilgan bu qadar ekologik toza mahsulot turgani holda Rossiya okean ortidan mol olishiga tushunmasligini aytadi.

“Novosibirskda, umuman, Uralda sizlardan borgan juda ko’p tadbirkorlar bor, orasida allaqachon millionerlar yetishib chiqqan, Rossiya fuqaroligini qabul qilishgan, shunday ajoyib yurtlaring, jannatdek o’lkalaring bor ekan, hech qanday muammoni his etmadim, nima uchun yurtingizda ishlamaysizlar?” – deb ajablanadi rus muxbiri.

Tadbir tashkiliy ishlarida qatnashgan rasmiylardan birining e’tirof etishicha, Rossiyanng birgina Markaziy va Ural regionida million dollardan ortiq sarmoya bilan ish yuritayotgan yuzga yaqin tojikistonlik bor, ular bilan rasmiy uchrashuvlar ham o’tkazilgan, takliflar kiritilgan, yechimni vaqt ko’rsatadi.

Sobiq sho’rolar davrida Isfara sanoati ham rivojlangan, bu yerda qimmatbaho qurilish mahsulotlari ishlab chiqarilgan, neft-gaz chohlari qazilgan, ba’zilari hozir ham ishlab turibdi, yiliga 200 ming tonnadan ortiq xom neft qazib chiqariladi, respublika hukumati Isfarada yirik neftni qayta ishlash zavodi qurishni loyihalashtirgan. Lekin bularning hammasi qog’ozda qolib ketmoqda, qishloq xo’jaligini rivojlantirishgina utuvor ko’riladi.

Quyida Isfaradan olingan suratlarni taqdim etamiz.

Matn va suratlar muallifi Ravshan SHAMS Read the rest of this entry »

Muallif haqida:

Malik Mansur Toshkent Davlat Universitetini (hozirda O'zbekiston Milliy Universiteti) bitirgan. Professional jurnalist. Bu sohada 1990-yilardan beri ishlab keladi. O'zbekistonda qator nashrlarda faoliyat yuritgan. "Amerika Ovozi" bilan 2002-yildan buyon hamkorlik qilib keladi. Vatandagi siyosat, iqtisod va ijtimoiy hayotni yoritadi. Malik Mansur tanqidiy maqolalari uchun 2010-yilda davlat organlariga tuhmat qilganlik, haqoratlaganlik va jamoat xavfsizligiga tahdid solganlik aybi bilan Toshkentda sudga tortilgan. Jurnalist va uning reportajlarini efirga uzatgan "Amerika Ovozi" bu ayblovlarni asossiz deb hisoblab, sud ishini so'z va matbuot erkinligini cheklash uchun qilingan qadam deb atagan. Bafurja ma’lumotlar...

Ushbu blog haqida:

O'zbekiston va butun Markaziy Osiyodagi bugungi ahvol, siyosat, iqtisod, jamiyat... Yurtdoshlar nima fikrda? Ularni qanday masalalar qiynamoqda? Marhamat, shu sahifada munozara yuriting. Bu blog siz uchun ochiq. Vatandagi bugungi manzara sizga qanday ko'rinayotganini izohlab berishingiz mumkin.