Mukofot muborak, janob Prezident!

Posted June 19th, 2015 at 1:14 am (UTC+0)
Leave a comment

Futbol bo’yicha O’zbekiston Milliy terma jamoasi bosh murabbiysi Mirjalol Qosimov

Ehtimol, Islom Karimovning Osiyoda va O`zbekistonda futbolni rivojlantirishga qo`shgan ulkan hissasi uchun Osiyo olimpiya kengashi tomonidan  taqdirlanishi rejada bo`lmaganda milliy terma jamoa Shimoliy Koreyada bu darajada sharmandali yutqazmagan bo’larmidi.

Albatta, bu o`ta zaharxandali taxmin, “bollada ayb yo`q”, mukofotda ham,  Mirjalolda ham, Usmonovda ham, hamma ayb Pxenyandagi maydonda!

Ha, aytgancha, mag`buliyatdan uch kun o`tdi, hamma sukutda – O`zbekiston Futbol Federatsiyasi, Mirabror Usmonov, Mirjalol Qosimov, negadir, odatda, ancha faol sport jurnalistlari ham.

Tushunsa bo`ladi, Karimov futbolni rivojlantirishdagi hissasi uchun taqdirlanib turgan bir paytda MTJni o`ta muhim o`yindagi magb`uliyati bilan hech kim sahifalarni bulg`amoqchi emasdir. Har holda Pxenyandagi shov-shuvli mag’lubiyatdan keyingi sukutni boshqacha izohlash qiyin.

Muxlislar esa, odatdagidek, dardini ijtimoiy tarmoqlarda va futbol saytlariga izoh qoldirish orqali bildirmoqda. Alamzada ishqibozlar qoldirayotgan mulohazalar “UFF.uz” saytini larzaga solmoqda. Read the rest of this entry »

Yodgorliklar o’tmishdan so’zlaydi

Posted May 26th, 2015 at 2:29 pm (UTC+0)
Leave a comment

Qirg’izistonda millat tarixi va milliy qadriyatlarni tiklash ishlariga alohida e’tibor berilmoqda. Keyingi yillarda o’lka viloyatlarida ko’plab tarixiy shaxslar – elboshilar, shoiru-donishmandlar, pahlavon o’g’lonlarga – yodgorliklar qad ko’tardi.

Qo’qon honligi davrida Oloy malikasi nomi bilan tanilgan va el-yurt uchun ko’p sahovatli ishlar qilgan Qurmanjan dodho haykali O’sh shahri maydonlaridan birini bezab turibdi. Shaharning ramziy darvozasi oldida sizni malikaning jufti-haloli, o’z davrining yirik arbob va mutafakkiri Olimbek dodhoga qo’yilgan yodgorlik qarshi oladi.

Qadimdan xalq iftixori sanalmish Manas, Barsbek, Qurmanbek kabi buyuk shaxslar siymolari bugungi avlodni ahillik, do’stlik, vatanparvarlik, insonparvarlikka chorlaydi.

Salobat jihatidan  ayrim yangi yodgorliklar o’z vaqtida Sovet davlati asochisi Vladimir Leninga atab qo’yilgan osmono’par monumentlardan qolishmaydi, deyishadi.  Bu hol mahalliy matbuotda tanqidiy chiqishlarga sabab bo’lgan. Xalq pulini saranjom-sarishta sarflashga chaqiriqlar yangragan.

Ayni paytda bunday yodgorliklar, ayniqsa yosh avlod uchun, o’ziga hos qadamjoga aylanayotir. O’quv yurtlari bitiruvchilari, yosh kelin-kuyovlar orasida ajdodlar xotiragohlarini ziyorat qilish odat tusiga kirmoqda.

Mashhur oqinu-shoirlarga qo’yilgan yodgorliklar kamtarona ko’rinish bilan ajralib turadi. Ammo ular ham halq diqqat-e’tiborda.

Aytish joizki, Qirg’izistonda Sho’rolar davri yodgorliklari, kommunistik tuzim arboblarining haykal va haykalchalari ham saqlanib qolgan. Bunday yodgorliklar hozirda diqqatdan ancha chetda bo’lsa-da, ularni buzib tashlash, ko’zdan yo’qotish tarafdorlari ko’rinmaydi.

”Axir bu ham bizning tariximiz”, deydi ko’pchilik.

Muhiddin Zarif

O’sh, Qirg’iziston

Suratlarni tomosha qiling!

Xalq oqini To’qtag’ul haykali. O’sh, may, 2015

Xalq oqini To’qtag’ul haykali. O’sh, may, 2015

19-yashar pus yigiti Volodya Golubev Janubiy Qirg’izistonda Sovet hokimiyati uchun jangda qurbon bo’lgan. Bir paytlar unga yodgorlik poyiga gulchambarlar qo’yilib kelingan. O’sh, may, 2015.

19-yashar pus yigiti Volodya Golubev Janubiy Qirg’izistonda Sovet hokimiyati uchun jangda qurbon bo’lgan. Bir paytlar unga yodgorlik poyiga gulchambarlar qo’yilib kelingan. O’sh, may, 2015.

VII asr arbobi Barsbek majmuasi, 2013-yil barpo etilgan, O’sh, may, 2015.

VII asr arbobi Barsbek majmuasi, 2013-yil barpo etilgan, O’sh, may, 2015.

Alisher Navoiy haykali shoir nomidagi istirohat bog’iga kiraverishda o’tgan asrning 60-yillari o’rnatilgan. O’sh, may, 2015.

Alisher Navoiy haykali shoir nomidagi istirohat bog’iga kiraverishda o’tgan asrning 60-yillari o’rnatilgan. O’sh, may, 2015.

“Oloy malikasi” Qirvonjon dodho haykali shahar maydonlaridan birini bezab turibdi, O’sh, may, 2015.

“Oloy malikasi” Qirvonjon dodho haykali shahar maydonlaridan birini bezab turibdi, O’sh, may, 2015.

Shahar darvozasi oldida Olimbek dodho siymosi gavdalanadi, majmua 2013 yil qurib bitkazilgan. O’sh, may, 2015.

Shahar darvozasi oldida Olimbek dodho siymosi gavdalanadi, majmua 2013 yil qurib bitkazilgan. O’sh, may, 2015.

Abdiqodir O’ro’zbekov Qirg’iz Sovet Respublikasining ilk rahbarlaridan biri bo’lgan. O’sh, may, 2015.

Abdiqodir O’ro’zbekov Qirg’iz Sovet Respublikasining ilk rahbarlaridan biri bo’lgan. O’sh, may, 2015.

“Oktabr inqilobi posboni” Feliks Dzerjinskiy haykali ortida turgan bino kabi nuray boshlagan. Sovet davri yodgorliklari Qirg’izistonda tarih sahifasi sifatida saqlanmoqda. O’sh, may, 2015.

“Oktabr inqilobi posboni” Feliks Dzerjinskiy haykali ortida turgan bino kabi nuray boshlagan. Sovet davri yodgorliklari Qirg’izistonda tarih sahifasi sifatida saqlanmoqda. O’sh, may, 2015.

Afg’on va Botken urushi qatnashchilariga bag’ishlangan esdalik majmuasidan bir ko’rinish. O’sh, may, 2015.

Afg’on va Botken urushi qatnashchilariga bag’ishlangan esdalik majmuasidan bir ko’rinish. O’sh, may, 2015.

Qahramonlar xiyoboni. Oldingi planda – Shuhrat Ordenining har uch darajasi kavaleri Abdurashid Parpiyevga yaqinda o’rnatilgan yodgorlik. O’sh, may, 2015.

Qahramonlar xiyoboni. Oldingi planda – Shuhrat Ordenining har uch darajasi kavaleri Abdurashid Parpiyevga yaqinda o’rnatilgan yodgorlik. O’sh, may, 2015.

Yo’llarimiz ayro, ammo “dohiy Lenin” hali-hali markaziy maydonda salobat to’kib turibdi. O’sh, may, 2015.

Yo’llarimiz ayro, ammo “dohiy Lenin” hali-hali markaziy maydonda salobat to’kib turibdi. O’sh, may, 2015.

Oqin Moldo Niyaz. O’sh, Teatr maydoni, may, 2015.

Oqin Moldo Niyaz. O’sh, Teatr maydoni, may, 2015.

Oqin va bastakor Niyazali yodgorligi. Osh, Teatr maydoni, may, 2015.

Oqin va bastakor Niyazali yodgorligi. Osh, Teatr maydoni, may, 2015.

Sulton Ibraimov xalq orasida eng sevimli davlat rahbari, deb kelinadi. O’shda ushbu arbobga ikki haykal o’rnatilgan. O’sh, may, 2015.

Sulton Ibraimov xalq orasida eng sevimli davlat rahbari, deb kelinadi. O’shda ushbu arbobga ikki haykal o’rnatilgan. O’sh, may, 2015.

Oyko’l Manas haykali uch yil muqaddam O’sh shahriga kiraverishda o’rnatilgan. O’sh, may 2015.

Oyko’l Manas haykali uch yil muqaddam O’sh shahriga kiraverishda o’rnatilgan. O’sh, may 2015.

Yangi asr boshida qad ko’targan ushbu yodgorlik rus olimi Yuriy Zadneprovskiyni tasvirlaydi. Taniqli arxeolog O’sh shahri uch ming yillik tarixga ega ekanini asoslab bergan. O’sh, may, 2015

Yangi asr boshida qad ko’targan ushbu yodgorlik rus olimi Yuriy Zadneprovskiyni tasvirlaydi. Taniqli arxeolog O’sh shahri uch ming yillik tarixga ega ekanini asoslab bergan. O’sh, may, 2015

O'sh, may, 2005.

O’sh, may, 2005.

 

Afg’onistonda bahor

Posted April 13th, 2015 at 2:38 pm (UTC+0)
Leave a comment

Afg’onistonda ham bahor fasli boshlanib, tabiat go’zallikka burkangan. Quyidagi suratlarda aks etgan ko’m-ko’k maysazorlarni va u yerlarda dam olayotgan odamlarni ko’rib, bu o’lka uzoq yillar urush domiga tushgan mamlakat ekani yodingizdan ham chiqadi.

Juzijon viloyatining Shibirg’on shahrida joylashgan “Jangalbog’” dam olish maskani mamlakatning tinchlik hukm suradigan va odamlar kelib hordiq chiqaradigan kam sonli makonlardan biri sanaladi.

Quyida shu go’shada odamlarning dam olayotgani aks etgan suratlarni e’tiboringizga havola qilamiz.

Suratlar muallifi Abdulbasir ILG’OR

P1130475 - CopyRead the rest of this entry »

O’rik gullaganda kelgan ayoz…

Posted April 1st, 2015 at 12:37 am (UTC+0)
Leave a comment

Iliq bahor o’rtasida qahraton qish xuruji turdi – Markaziy Osiyoda kamdan-kam uchraydigan ko’rinish. Qirg’iziston poytaxti Bishkek shahrida o’tgan tunda selsiy shkalasi bo’yicha 13 daraja sovuq bo’ldi. Bu hozirgacha olib borilgan kuzatuvlar tarixida ayni sana uchun qayd etilgan eng soviq tun hisoblanadi.

Odatda issiq iqlim hukm suradigan O’shda kecha-kunduz davomida yoqqan qor qalinligi 20 santimetrdan oshib ketdi, harorat minus to’qqiz gradusga tushdi. Odamlar yengil ko’klam liboslarini tashlab, yana qishki  kiyimlarga o’ranishga majbur bo’ldi.

Mahalliy ob-havo xizmati ko’rinishni mintaqaga sovuq arktik siklon kirib kelgani bilan izohladi. Noqulay ob-havo yana bir necha kun saqlanishi kutilmoqda.

Mahalliy mutaxassislarga ko’ra, qish xuruji qishloq xo’jaligiga jiddiy ziyon yetkazdi. Dehqonlar qiyg’os gullagan mevali daraxtlar, ayniqsa, o’rik, bodom, shaftolini sovuq urganini va hosil odatdagidan kamida ikki barobar oz bo’lishini aytmoqda. Ertangi kartoshka, karam va boshqa poliz ekinlariga ham zarar yetgan bo’lishi mumkin.

Tabiatning kutilmagan in’omidan suv xo’jaligi xodimlari xursand. Suvchilarning aytishicha, aslida joriy yil qish mintaqada yumshoq kechdi. Bahorgi qalin qor tobora sayozlashib borayotgan suv omborlari sathini, oz bo’lsa-da, ko’tarishga xizmat qilsa ajab emas, deya umid qiladi ular.

Quyida e’tiboringizga ana shu ayozli bahor kunlari aks etgan suratlarni havola etamiz. Read the rest of this entry »

Saylov-2015: Maydonda kimlar bor?

Posted February 18th, 2015 at 4:25 am (UTC+0)
Leave a comment

http://gdb.voanews.com/FF02998E-F167-401C-8654-AD66A12ACC71_mw1024_s_n.jpg

Markaziy saylov komissiyasi prezidentlik uchun kurashadigan nomzodlarni ro`yxatga olib bo`ldi. Hammasi risoladagidek; maydonda Karimov bir o`zi emas, uning amriga ko`z tikib turgan “raqiblar” bor.

Natijani saylovning barcha ishtirokchilari oldindan biladi – Karimov ham, “raqiblar” ham, xalq ham.

Saylov prezident tanlash uchun emas, bunisi ham ayon – vakolat tugadi, yangi muddat rasmiylashtirilishi kerak, hechda uzoq-yaqindagi qo`shnilarning ko`zi uchun, qolaversa, xalqaro jamoatchilik degan tushunchalar bilan ham hisoblashish zarur.

Xullas, nega Karimov nomzodi 25 yildirki, sahnada qolayotganini rasman hech kim izohlamaydi. Chorak asrlik ashaddiy boshqaruv esa allaqachon O`zbekistonni Karimovsiz tasavvur qilib bo`lmasligi haqidagi afsonalar yaratib bo`ldi. Karimovning izohsiz qolayotgan hukmdorligi ham ko`proq shu afsonalarga asoslangandek.

Shubhasiz, Karimov nomzodni ilgari surgan Liberal demokaratlar partiyasi saylov targ`ibotida bu afsonani yanada bo`rttiradi. O`zbekiston allaqachon farovonlikka erishganini, barqaror rivojlanish, buyuk kelajak faqat Karimov bilan bog`liqligini madh etadi, afsonani aholi shuuriga singdiradi.

Tabiiyki, Karimov hukmronligi davrida boy berilgan imkoniyatlar, qashshoqlik, korrupsiya, cho`kkan milliy ruh, o`zbeklar ish, tirikichilik ilinjida dunyoni darbadar kezayotgan xalqqa aylanganini hech kim eslamaydi.

Karimovning saylovdagi “raqib”lariga bu haqda gapirishga ijozat berilmagan, tushovlangan matbuot esa o`z ishini qilayapti, afsonani kuchaytirmoqda.

Bugun hatto tuzumga qarshi bo`lib kelgan ayrim faollar ham mavjud vaziyatda Karimovdan boshqa birov mamlakat boshqaruvini eplashiga jiddiy shubha bidiradi.

Bu mantiqqa tayanilsa, hatto 30 yillik urush girdobida qolayotgan  Afg`onistonda ham demokratik saylov o`tkazish mumkin, faqat barqaror O`zbekistonda emas. Chunki Karimovdan boshqasi davlatni boshqara olmaydi, beqarorlik boshlanadi.

Albatta, savol tug`iladi: Karimovning barqarorlik kafolati ekaniga ishonch shu qadar kuchli ekan, nega uning amridan tashqarida bo`lgan biror nomzod saylovga qo`yilmadi?

Xalqning beqarorlik uchun ovoz berishidan xavotir kuchlimi yoki Karimovning o`zi haqiqiy ochiq saylovdan qo`rqadimi?

Hatto, maydonda unga muqobil bo`lishga qodir real kuchning o`zi yo`q bo`lgan bir vaziyatda ham-a?

“Karimovga muqobil siyosiy kuch yo`q”, degan qarashlarni inkor etib bo`lmaydi Haqiqatda shunday, amalda ko`rinayotgani raqobat o`rnidagi ulkan bo`shliq.

Saylov arafasida bu bo`shliq hukumatning davomli repressiyasi asosida yaratilganini ta’kidlash ikkinchi darajada.

Ammo, qanchalar taajjubli tuyulmasin, tazyiqlar zo`raygani umiddan ham darak beradi. Karimov afsonasiga darz ketgani, tuzumni o`zgartirishga da’vogarlar borligi  haqida.

Shu ma`noda Virtual saylov komissiyasi – mayli, bu tashabbus imkonsizlikdan tug`ilgan, virtual faoliyat bilan cheklangan bo`lsin –  muqobil nomzodlar taqdim etayotgani bilan diqqatli ko`rinadi.

Siyosiy ambitsiyaga ega yoshlar ham borligidan darak berayotgan bu tashabbus ehtimol suyagi siyosatda qotgan nomzodlarning amaliy qadamlar tashlashiga ham turtki bo`lar.

Axborot bugun, asosan, internet vositasida olinayotganini inobatga olsak, har holda bu tashabbus Karimov O`zbekiston uchun muqobilsiz emasligi tasavvurini beradi. Ayniqsa, tanlovsiz o`tayotgan saylovlar, o`zbek muxolifati tushunchasi tobora xiralashib borayotgan bir paytda.

Malik MANSUR

Karimov imkoniyatni yoshlarga topshirmoqchimi?

Posted December 16th, 2014 at 10:13 pm (UTC+0)
Leave a comment

http://gdb.voanews.com/7C9F3A04-4C47-4B51-8049-9781DDE56E29_w640_r1_s_cx0_cy39_cw0.jpg

O’zbekiston Prezidenti Islom Karimov (chapda) Qozog’iston rahbari Nursulton Nazarboyev bilan

2015-yil “Keksalarni e’zozlash yili” shiori ostida o’tadi. Prezident Islom Karimov bu haqda Konstitutsiya kuni munosabati bilan qilgan nutqida e’lon qildi.

Bizda, shukrki, keksalarga nisbatan izzat shiorlarga qarab qolmagan. Yoshlik shijoatini jamiyatga, oilaga sarflagan aksariyat nuroniylar shundoq ham oilalar to’rida; imkoniyatni yoshlarga topshirib, xonodonlarga fayz berib yashashadi.

Afsus, shior tiqishtirilgan joydan qadriyat qochishi ko’p kuzatilgan. Bu esa bizni biroz hushyor torttiradi.

Ammo masalaning mohiyati boshqa yoqda: keksalarni e’zozlashga chaqirar ekan, saksonga tomon ketayotgan Karimov o’zini ham nazarda tutayaptimi? Keksalar qatoriga qo’shilib,  imkoniyatni yoshlarga topshirmoqchimi?

Karimov, ehtimol, yosh jihatdan dunyodagi eng keksa prezident emasdir, ammo mutlaq va davomli hukmronlik borasida allaqachon ko’plarni ortda qoldirgani aniq. Har holda bu borada Karimov bilan raqobat qilishi mumkin bo’lgan Muboraklar, Qaddofiylar davri ortda qoldi.

Chorak asrdan buyon hokimi mutlaq qolayotgan prezident konstitutsiya munosabati bilan qilgan nutqida demokratiyani ham yoddan chiqarmadi, bu noyob ne’matni ko’rmoqchi bo’lganlarni O’zbekistonga taklif qildi.

“Kimki haqiqiy demokratiyani ko’rmoqchi bo’lsa, O’zbekistonga kelsin”, – dedi u minbardan turib.

Faqat bu chorlovdan maqsad nima ekani noma’lum. Demokrat bo’lgani uchun qamoqqa tashlangan faollar qatoriga qo’shish uchunmi yoki Karimov rostdan hokimi mutlaqlikdan voz kechib, raqobatga kirishishga jazm topgani uchunmi?

2015-yil nafaqat “Keksalarni e’zozlash yili”, balki O’zbekiston prezidentligi uchun navbatdagi saylov o’tadigan davr ekanini inobatga olsak, yuqoridagi shior timsollar tashiyotgani aniq.

Malik MANSUR

Yo’qolsin Jasliq!

Posted December 10th, 2014 at 4:36 pm (UTC+0)
Leave a comment

 

Elbiy taxallusli muxlisimiz maktub yo’llab, quyidagi she’rni blogimizda e’lon qilishimizni so’rabdi. Sh’er O’zbekistonning Jasliq qamoqxonasida jazo muddatini o’tayotgan mahkum tilidan yozilgan. Unda muallif qamoqxonadagi kundalik hayotni she’riy bayon qilishga uringan. Shu misralarni quyida e’tiboringizga to’laligicha havola etamiz.

 

Yo’qolsin Jasliq!

Yoshligimdan ayirgan o’lim zindon bu Jasliq.

Oshyonlardan ajratgan, oilamdan judo Jasliq.

O’z yurtingda surgunsan, tutqin,

Bu qaysi zamon – balo Jasliq.

To’g’ri so’z-chi, turmada,

O’g’ri o’truk – o’z uyida,

Zolimning zulmati – bu Jasliq.

Bunda Alloh deganlar jon berar,

Har kuni majbur madhiya takror.

Dinim Islom deganlar berur qon – Jasliq.

Aytma, bu ham vaqtinchalik siyosat,

Kunlar yillarga teng – bu Jasliq.

Har kuni yangi tobut, birimiz ketdik,

Yillar o’tdi, ko’rinmas bizga ko’cha-ko’y.

O’g’lim uylandi, qizim chiqdi, menga bu joy mozor – Jasliq.

Sabrning ham chiqdi saryog’i.

Tepsa tebranmas xalq sira qo’zg’almas.

Munojotim – Allohim yolg’iz.

Yo’qolsin bu tuzum! Yo’qolsin bu Jasliq!

ELBIY

Oʻzbekiston pasporti sotilganmi yoki sovg’a qilinganmi?

Posted October 23rd, 2014 at 5:33 pm (UTC+0)
Leave a comment

"Uff.uz" saytida e'lon qilingan maqoladan

“Uff.uz” saytida e’lon qilingan maqoladan

“Uff.uz” sayti Birlashgan Arab Amirliklarining “Al-Vasl” klubi tarkibida o’ynayotgan braziliyalik futbolchi Fabio de Limaga O’zbekiston fuqarosi pasporti berilgani haqida xabar bermoqda.

Agar O’zbekistonda fuqarolikdan chiqarish va fuqarolikka qabul qilish faqat Islom Karimovning shaxsiy imzosi ostida amalga oshishini inobatga olsak,  demak, prezident bundan xabardor bo’lib chiqadi.

Shunday bo’lgan taqdirda ham, pasport olish mamlakatda fuqarosizlik maqomida yashayotgan yuzlab odamlar uchun mashaqqat bo’lib turgan bir paytda,  qaysi mantiqqa ko’ra o’zbek klublariga mutlaqo aloqasi yo’q, O’zbekistonda tug’ilmagan, biror bog’liqligi shubha ostida bo’lgan kishiga fuqarolik pasporti berilgan?

Taxminlarning birinchisi fuqarolik pasporti sotilgan, ikkinchisi esa futbolchini O’zbekiston termasiga jalb qilish nazarda tutilgan. Lekin Fabio Limaning birorta o’zbek klubi bilan tanish emasligini inobatga olsak, bunisi ancha mavhum taxmin.

Sportda fuqarolik olish, chiqish hozir odatiy bir jarayonga aylangan, bu haqda ko’plab misollarni keltirish mumkin.

Ammo hozirgi holatda hech kim o’zbek sporti manfaatlari uchun pasport berayotgani yo’q. Aksincha, bu pasport asli o’zbekistonlik futbolchilarning Osiyo klublarida o’ynash imkoniyatini keskin cheklashga xizmat qiladi.

Osiyo klubida legioner bo’lishi mumkin bo’lgan o’zbek futbolchisining o’rni braziliyalik “vatandosh”ga tortiq qilingan. O’zbekiston pasporti niqobi ostida Osiyo klublarida o’ynashning asl mohiyati ham shunda. “Al Vasl” klubiga legionerlar uchun ajratilgan 3 ta o’rin allaqachon to’lgan,  qo’shimcha to’rtinchi o’rin osiyolik legioner uchun, bu o’rinda hozir 10-raqam ostidagi “o’zbekistonlik” Fabio Lima o’ynamoqda.

Fabio de Lima 2013-yilda “Vaska da Gama” klubida to’p surgan paytida fuqaroligi Braziliya deb ko’rsatilgan.  Sportchi Braziliyaning Arajagi shahrida tug’ilgan.

Jurnalistlarda ehtimol kimdir milliy terma jamoa murabbiylarini ogohlantirmasdan braziliyalik futbolchini O’zbekiston termasiga jalb qilishni o’ylab qo’ygandir, degan kinoya ham bor.

“Championat.asia” sayti Fabio de Limaga berilgan O’zbekiston fuqaroligi posportining raqamini ham ko’rsatadi: АА2104250.

Ammo bu o’yinchining iqtidori milliy termaga tortadimi yo’qmi, bu hali qorong’u. Qolaversa, bunday usulda Osiyo chempioni bo’lish, milliy g’ururni bir qadar kamsitishdek gap. Nega unda arablarning o’zi unga BAA fuqaroligini berib, o’z klubida va milliy termasida o’ynatishni istashmadi? Bundan uyalishgan ko’rinadi.

Biroq bu taxmin, xolos. Hozirgi vaziyatdagi mantiqqa ko’ra, O’zbekiston pasporti sotilgan, faqat kim va qanchaga sotgan, bunisi noma’lum. O’rtada arab klublarining vositachiligi borligini inobatga olsak, oz muncha emas.

Nima bo’lganda ham fuqarolik pasporti braziliyalik futbolchiga shunchaki sovg’a qilinmagandir yoki byudjet qashshoqlashib fuqarolikni sotadigan bo’ldikmi?

Qolaversa, pasport uchun berilgan marhamatning bir uchi fuqarolikka qabul qilishda yakuniniy qarorni beruvchi mamlakat prezidentiga ham yetib borganmi?

Albatta, Islom Karimovning bunday “mayda-chuyda”ga ehtiyoji yo’qdir, lekin prezident unga fuqarolik berish qarorini qanday mantiqqa ko’ra imzolagan?

Futboldagi raqobatni inobatga olsak, pasportning soxtaligi haqida taxmin qilish o’rinsiz, vatandoshimiz Fabio de Lima qaysi viloyatda tug’ilgani, qaysi dalada paxta tergani yoki qachon O’zbekistonda yashaganidan esa hech kimning xabari yo’q.

Bu butun umr O’zbekistonda yashab, hamon fuqarolik pasportini ololmay yurgan minglab vatandoshlarimizni, biometrik pasport olish ilinjida oylab navbatda turgan yurtdoshlarni haqoratlashdek tuyuladi.

 Malik MANSUR

Til – savod belgisi… Vodiydan maktub

Posted October 13th, 2014 at 5:08 pm (UTC+0)
Leave a comment

Tilni asrash va rivojlantirish uchun odamlar ongi, ma’naviy dunyoqarashida ham islohot bo‘lishi zarur.

Тошкент кучаларида

Ijtimoiy tarmoqlarda keng ulashilib, muhokama qilingan e’lon (fotograf noma’lum)

Bir qarashda ma’naviyatning chegarasi yo‘qdek, ilg‘ab bo‘lmasdek tuyuladi. Lekin ana shu ma’naviy muhit ihota qilinmasa, ma’naviyatga aloqasi yo‘q bitiklardan himoyalanmasa, beta’sir nag‘malar ko‘payib ketishini, muqaddas ma’naviyatimiz oyoqosti bo‘lishini vaqt yaqqol ko‘rsatdi.

Keyingi paytlarda ba’zan davlatning milliy ramzi sifatida e’tirof etilayotgan ona tilimizga o‘ta hafsalasizlik va beparvolarcha munosabatda bo‘layotganligimiz ham bor gap. Ko‘chalarni aylanarkansiz katta-katta bannerlarda donishmandlarning o‘gitlari, har xil chaqiriqlar, reklama lavhalari ko‘cha husniga yanada chiroy bag‘ishlayotgandek. Lekin ulardagi har xil imloviy va uslubiy xatolar chiroyga husnbuzar bo‘lib turibdi. Buyuk ajdodlarimizning nomlari, o‘gitlari, so‘zlarini «x» yoki «h» harfining farqiga bormasdan yozilishi, hattoki, lotin imlosidagi oddiy tutuq belgisining noto‘g‘ri qo‘llanilishi bir qarashda befarqlikka o‘xshab ko‘rinadi. Biroq buning tagida siyosiy g‘o‘rlik, bobolarga nisbatan hurmatsizlik yotibdi. Mabodo odam biror bir joyga mehmonga otlansa, sochlarini tarab, yangi, toza, chiroyli kiyimlarini kiyib boradi. Nega endi minglab odamlar o‘tadigan ko‘chalarda e’tiborsizlik oqibati savodsizlik namunasidek porlab turishi kerak?! Bu shunchaki beparvolik yoki oddiy hafsalasizlik emas… Chunki buning ortida yosh avlod tarbiyasi bor. Yosh bola bunday xatolarni ko‘rib ajablanadi, hayron bo‘ladi va asta-sekin shunga ko‘nikadi. Bu hol bolaning ko‘nglida buyuk shaxslarga nisbatan anglanishi qiyin beparvolik uyg‘otadi. Kattalarning ajdodlarimizga nisbatan munosabatini ko‘rib, soviydi. Yana bugun biz nimaga ko‘zida cho‘g‘i yo‘q, so‘nik bolalar paydo bo‘lyapti, otashin yigit-qizlarimiz kam deb, hayron bo‘lamiz. Aslida mana shular ham ularni siyosiy beparvolikka, hafsalasizlikka, hayotga nisbatan loqaydlikka olib kelayotgan omillardan biri!

UzbekistanUzbekistan streetsOna tili – millat mulki

Qachonlardir sobiq tuzumning ruslashtirish siyosati oqibatida familiyalar Djalolov, Xodjaev bo‘lib, Muhammadqulovlar Mamatqulov yoki Matqulov bo‘lib ketgan. Qoraqalpog‘istonlik bir do‘stim o‘zining pasportida qayd etilgan ismidan xafa bo‘lib aytgandi: “Olmas. Pasportimda shunday yozilgan. Aslida O‘lmas bo‘lishi lozim. Lekin olmas qoraqalpoqchada “o‘g‘il emas” ma’nosini beradi. Bu uyat emasmi?”

Nega endi biz bu familiyalarni to‘g‘rilamasligimiz va bunday buzuq familiyalarni ko‘tarib yurishimiz kerak?! Axir bu familiya butun bir avlod, ajdodlarimiz nomi-nishoni!

Yozning jazirama issig‘ida yo‘l chetida “O‘rik sharbati. Orrrzooon” degan yozuvga ko‘zim tushdi, hayron bo‘ldim. Menga hamrohlik qilayotgan do‘stim gapga chechanroq edi, hazilga burib, bu o‘rik sharbatining arzonligiga ishora, dedi. Bu haqida muhokamani tugatmasdan “O‘rik olamiz puli shtr” yozuvi chiqdi. “SHtr” bu jargonik tilda naqd, o‘sha zahoti shitirlatib sanab beramiz” degani emish.

Yangi ish boshlagan binolarni “AGAMA”, “GRANT”, “EZIDYOR” kabi boshqa tillar orqali kirib kelgan yoki bo‘lmasa arab tiliga xos “AL-MUBIN”, “AL-BARAKA”, turk tiliga taqlidan “MODALAR EVI” (“Modalar uyi” deyilmoqchi) kabi ajnabiy so‘zlar bilan atash hollari ham uchramoqda.

Bunday jumlalarni ko‘rganingda hashamatli, ko‘rkam binolar nomidan ham, chorlovlardan ham millatimizga xos nafas ufurib turishi kerak emasmi axir, deb o‘ylab qolasan. Yozuvlar, nomlarni o‘qib ko‘rib bu borada muammolar anchayin og‘riqli, tashvishli ekanini bilganimiz holda, tezroq chora-tadbirlar belgilash zarurati tug‘ilganini ta’kidlamoqchiman.

Quyidagi qo‘shiq matniga e’tibor bering-a:

Bir kun borib qoldim vodiyni Qo‘qoniga,

Adashib kirib qoldim «Charxiy»ning do‘koniga

Holvadan shirin so‘zlar, eritib yuragimni,

Do‘konchi yigit asta ushladi bilagimni.

Hay-hay asta-asta, akam unaqamasda,

Toshkonni tamannozi, ko‘nmaydi bir pasda.

Bu o‘zbek tili fonetik qonuniyatlarini buzish, ochiq-oshkora mensimaslik emasmi?!

Bunday qo‘shiqchilar, afsuski, mashina ustasi emas, tuzatib bergan mashinasini boshqarayotgan haydovchi bir joyda avtohalokatga uchrashi aniq. Yaxshiyam ular bola tarbiya qiladigan enaga emas, farzandingiz nosog‘lom muhitda o‘sgan bo‘lardi. Ustaning mashinangizga noto‘g‘ri tashxis qo‘yganini bilsangiz, ikkinchi unga ko‘rsatmaysiz, jigargo‘shangizning noto‘g‘ri yo‘ldan ketayotganini bilsangiz, savodsiz enagaga yaqinlashtirmaysiz, nari borsa mashinangizni sotib yuborasiz yoki tarbiyachini uydan haydab chiqarasiz. Afsuski, bular “san’atkor” (o‘z ta’birlarida). Bunday sayoz qo‘shiqlar natijasida butun jamoatchilik, omma, ayniqsa, yoshlar ko‘p zarar ko‘radi. Endigina o‘sib kelayotgan yoshlarning dunyoqarashi, ma’naviy immunitetida salbiy asorat qoldirishga sabab bo‘layotgan sayoz qo‘shiqlarni va uning ijrochilarini “to‘g‘ri yo‘l”ga solish ancha qiyin kechmoqda.

Bu ishlar ahamiyatsiz, mayda narsadek tuyulishi mumkin. E’tibor bersak, tog‘lardagi mayda irmoqlar yo‘li to‘silganda katta toshqinlarga sabab bo‘lgani kabi bugun savodga bo‘lgan befarqlik ertaga ommaviy savodsizlikni keltirib chiqarishi mumkin.

Daholar orasida oliy o‘ringa sazovor bo‘lgan bobokalonimiz hazrat Navoiyning o‘z asarlarida 26 mingta so‘zni betakror ishlatganini inobatga olsak,

oldimizdan oqqan suvni qadrini bilmaydiganlarga o‘xshamayapmizmi? Shu o‘rinda mutaffakkirning tilga ehtiyotsizlik, elga e’tiborsizlik degan ta’kidlari ham xuddi bugunning xitobiday eshitilayotganini anglab yetishimiz zarur.

So‘zlashuvda bo‘ladimi, targ‘ibot-tashviqot ko‘rgazmalaridami, baribir adabiy til me’yorlariga amal qilishimiz shart! Zero, bu qoida bugunning talabi. Milliy qadriyatlarimiz, an’analarimiz davomiyligini ta’minlaydigan ulug‘ vazifa.

Muxlis

12-oktabr, 2014

Atoqli o’zbek adibi Abdulla Qahhor 1936-yilda yozgan mana bu hikoyani o’qiganmisiz?

San’atkor

Konsert odatdagicha “navbatdagi nomerimizda… Kelganlaringa rahmat, o‘rtoqlar” bilan tamom bo‘ldi. Nomi chiqqan ashulachi-san’atkordan boshqa hamma xursand bo‘lib tarqaldi. San’atkor tajang edi: tanaffus vaqtida zalga chiqqan edi, bir traktorist uni savodsizlikda aybladi. Traktorist tanqid qilganiga san’atkor asli chiday olmas edi: traktor qayoqda-yu masalan, “chorzarb” qayoqda, traktorist qayoqda-yu ashulachi qayoqda!

San’atkor uyiga ketgani izvoshga o‘tirganida yana tutaqib ketdi: “Hech bo‘lmasa aytadigan ashulangni o‘rgan, so‘zlarini to‘g‘ri ayt” emish! Nimasini bilmayman, nimasi to‘g‘ri emas? Meni shu vaqtgacha muxbirlar, yozuvchilar ham tanqid qilgan emas, formalizm, naturalizmlardan o‘tdim – hech kim otvod bergani yo‘q. Otvod berish qayoqda, hech kim meni og‘ziga ham olmadi. Endi bir traktorist tanqid qilar emish!..

San’atkor izvoshchini hayron qoldirib, o‘zidan o‘zi g‘uldirab borar edi. Uyda xizmatchi ovqat qilib qo‘ygan ekan, san’atkorning tomog‘idan hech narsa o‘tmadi – ikki piyola choy ichdi, xolos. Unga turib-turib nasha qilar edi: “Ashulani mexaylistik aytar emishman! Tovushim yomon bo‘lsa nega plastinkaga oldi? Tanqid deganiga endi bu kishining ham tanqid qilg‘ulari kelipti… Amali traktorist… Obbo!..”

– O‘qishga bordingizmi? – dedi xizmatchiga qovog‘ini solib.

– Bordim… – xizmatchi ikki haftadan beri savod maktabida o‘qir edi.

– Xizmatchisi savod maktabida o‘qiyotgan bir kishini traktorist savodsiz, desa alam qilmaydimi? – dedi san’atkor o‘zicha bo‘g‘ilib, –“labingdan bo‘lsa olsam, e, shakarlab”, deganim u kishiga yoqmabdi, “bo‘lsa” emas, “bo‘sa” emish! O‘zi bilmaydi-yu, menga o‘rgatganiga kuyaman! Senga o‘xshagan savodsizlar “bo‘sa, bo‘masa” deydi. Artist kulturniy odam – gapni adabiy qilib aytadi – “bo‘lsa, bo‘lmasa” deydi.

Pojarni “gugurtni yerga tashlamang”, dedi, rejissyorimiz esa “gugurtning yerga tashamang”, dedi. Qanday chiroylik! Pojarnimi, pojarningmi? SHoshma, nima uchun pojarni? Pojarni, albatta! Rejissyorimiz juda kulturniy odam. Odam degan mana shunday bo‘lsa, urishsa ham xafa bo‘lmaydi kishi – ikki gapning birida “ta’bir joyiz ko‘rilsa” deb turadi. Bu traktorist menga shuncha dashnom berib bir marta “ta’bir joyiz ko‘rilsa”, demadi.

Xizmatchi daftar-qalam keltirib, san’atkorning oldigi qo‘ydi.

– “J”ning kattasi qanday yozilar edi? Domlamiz bir kuni ko‘rsatgan edi, esimda qolmapti.

San’atkorning jahli chiqdi:

– Endi “J” ga keldingizmi? Barjom deganda yoziladi. Kechagi barjom og‘zi ochiq qolipti, gazi chiqqandan keyin bir pulga qimmat. Siz ham dunyoga kelib kulturniy bo‘lsangiz-chi!.. Burningiz terladi, arting, ta’bir joyiz ko‘rilsa!

San’atkor o‘rnidan turib yotoqqa kirib ketdi.

– Yotasizmi? – dedi xizmatchi narigi uydan.

– Nima edi?

– “J” ning kattasini ko‘rsatib bermadingiz, ertaga domla so‘raydigan edilar. Qanaqa yoziladi?

– Kichigini yozib qattiqroq o‘qing!

San’atkor yechinib ko‘rpaga kirdi. Xizmatchi chiroqni o‘chirib chiqdi. San’atkor ko‘zini yumdi, ko‘ziga g‘ira-shira qorong‘i zaldagi son-sanoqsiz kallalar ko‘rindi. Bular ichida eng kattasi traktoristning kallasi, u iljayar edi.

– Afting qursin! – dedi san’atkor va narigi yonboshiga ag‘darildi.

Hayal o‘tmay uyquga ketib xurrak otdi. Uning xurragi ham nechukdir adabiyroq edi: “Pluq-qum-prr… pluq-qum-prr…”

1936 yil.

Тил- савод белгиси… Водийдан мактуб

Posted October 13th, 2014 at 5:00 pm (UTC+0)
Leave a comment

Тилни асраш ва ривожлантириш учун одамлар онги, маънавий дунёқарашида ҳам ислоҳот бўлиши зарур.

Тошкент кучаларида

Ijtimoiy tarmoqlarda keng ulashilib, muhokama qilingan e’lon (fotograf noma’lum)

Бир қарашда маънавиятнинг чегараси йўқдек, илғаб бўлмасдек туюлади. Лекин ана шу маънавий муҳит иҳота қилинмаса, маънавиятга алоқаси йўқ битиклардан ҳимояланмаса, бетаъсир нағмалар кўпайиб кетишини, муқаддас маънавиятимиз оёқости бўлишини вақт яққол кўрсатди.

Кейинги пайтларда баъзан давлатнинг миллий рамзи сифатида эътироф этилаётган она тилимизга ўта ҳафсаласизлик ва бепарволарча муносабатда бўлаётганлигимиз ҳам бор гап. Кўчаларни айланаркансиз катта-катта баннерларда донишмандларнинг ўгитлари, ҳар хил чақириқлар, реклама лавҳалари кўча ҳуснига янада чирой бағишлаётгандек. Лекин улардаги ҳар хил имловий ва услубий хатолар чиройга ҳуснбузар бўлиб турибди. Буюк аждодларимизнинг номлари, ўгитлари, сўзларини «х» ёки «ҳ» ҳарфининг фарқига бормасдан ёзилиши, ҳаттоки, лотин имлосидаги оддий тутуқ белгисининг нотўғри қўлланилиши бир қарашда бефарқликка ўхшаб кўринади.

Бироқ бунинг тагида сиёсий ғўрлик, боболарга нисбатан ҳурматсизлик ётибди. Мабодо одам бирор бир жойга меҳмонга отланса, сочларини тараб, янги, тоза, чиройли кийимларини кийиб боради. Нега энди минглаб одамлар ўтадиган кўчаларда эътиборсизлик оқибати саводсизлик намунасидек порлаб туриши керак?! Бу шунчаки бепарволик ёки оддий ҳафсаласизлик эмас…

Чунки бунинг ортида ёш авлод тарбияси бор. Ёш бола бундай хатоларни кўриб ажабланади, ҳайрон бўлади ва аста-секин шунга кўникади. Бу ҳол боланинг кўнглида буюк шахсларга нисбатан англаниши қийин бепарволик уйғотади. Катталарнинг аждодларимизга нисбатан муносабатини кўриб, совийди. Яна бугун биз нимага кўзида чўғи йўқ, сўник болалар пайдо бўляпти, оташин йигит-қизларимиз кам деб, ҳайрон бўламиз. Аслида мана шулар ҳам уларни сиёсий бепарволикка, ҳафсаласизликка, ҳаётга нисбатан лоқайдликка олиб келаётган омиллардан бири!

Uzbekistan Uzbekistan streets

Она тили – миллат мулки

Қачонлардир собиқ тузумнинг руслаштириш сиёсати оқибатида фамилиялар Джалолов, Ходжаев бўлиб, Муҳаммадқуловлар Маматқулов ёки Матқулов бўлиб кетган. Қорақалпоғистонлик бир дўстим ўзининг паспортида қайд этилган исмидан хафа бўлиб айтганди: “Олмас. Паспортимда шундай ёзилган. Аслида Ўлмас бўлиши лозим. Лекин олмас қорақалпоқчада “ўғил эмас” маъносини беради. Бу уят эмасми?”

Нега энди биз бу фамилияларни тўғриламаслигимиз ва бундай бузуқ фамилияларни кўтариб юришимиз керак?! Ахир бу фамилия бутун бир авлод, аждодларимиз номи-нишони!

Ёзнинг жазирама иссиғида йўл четида “Ўрик шарбати. Орррзооон” деган ёзувга кўзим тушди, ҳайрон бўлдим. Менга ҳамроҳлик қилаётган дўстим гапга чечанроқ эди, ҳазилга буриб, бу ўрик шарбатининг арзонлигига ишора, деди. Бу ҳақида муҳокамани тугатмасдан “Ўрик оламиз пули штр” ёзуви чиқди. “Штр” бу жаргоник тилда нақд, ўша заҳоти шитирлатиб санаб берамиз” дегани эмиш.

Янги иш бошлаган биноларни “АГАМА”, “ГРАНТ”, “EZIDYOR” каби бошқа тиллар орқали кириб келган ёки бўлмаса араб тилига хос “АЛ-МУБИН”, “АЛ-БАРАКА”, турк тилига тақлидан “МОДАЛАР ЭВИ” (“Модалар уйи” дейилмоқчи) каби ажнабий сўзлар билан аташ ҳоллари ҳам учрамоқда.

Бундай жумлаларни кўрганингда ҳашаматли, кўркам бинолар номидан ҳам, чорловлардан ҳам миллатимизга хос нафас уфуриб туриши керак эмасми ахир, деб ўйлаб қоласан. Ёзувлар, номларни ўқиб кўриб бу борада муаммолар анчайин оғриқли, ташвишли эканини билганимиз ҳолда, тезроқ чора-тадбирлар белгилаш зарурати туғилганини таъкидламоқчиман.

Қуйидаги қўшиқ матнига эътибор беринг-а:

Бир кун бориб қолдим водийни Қўқонига,

Адашиб кириб қолдим «Чархий»нинг дўконига

Ҳолвадан ширин сўзлар, эритиб юрагимни,

Дўкончи йигит аста ушлади билагимни.

Ҳай-ҳай аста-аста, акам унақамасда,

Тошконни таманнози, кўнмайди бир пасда.

Бу ўзбек тили фонетик қонуниятларини бузиш, очиқ-ошкора менсимаслик эмасми?!

Бундай қўшиқчилар, афсуски, машина устаси эмас, тузатиб берган машинасини бошқараётган ҳайдовчи бир жойда автоҳалокатга учраши аниқ. Яхшиям улар бола тарбия қиладиган энага эмас, фарзандингиз носоғлом муҳитда ўсган бўларди. Устанинг машинангизга нотўғри ташхис қўйганини билсангиз, иккинчи унга кўрсатмайсиз, жигаргўшангизнинг нотўғри йўлдан кетаётганини билсангиз, саводсиз энагага яқинлаштирмайсиз, нари борса машинангизни сотиб юборасиз ёки тарбиячини уйдан ҳайдаб чиқарасиз. Афсуски, булар “санъаткор” (ўз таъбирларида). Бундай саёз қўшиқлар натижасида бутун жамоатчилик, омма, айниқса, ёшлар кўп зарар кўради. Ёшларнинг дунёқараши, маънавий иммунитетида салбий асорат қолдиришга сабаб бўлаётган саёз қўшиқларни ва унинг ижрочиларини “тўғри йўл”га солиш анча қийин кечмоқда.

Бу ишлар аҳамиятсиз, майда нарсадек туюлиши мумкин. Эътибор берсак, тоғлардаги майда ирмоқлар йўли тўсилганда катта тошқинларга сабаб бўлгани каби бугун саводга бўлган бефарқлик эртага оммавий саводсизликни келтириб чиқариши мумкин.

Даҳолар орасида олий ўринга сазовор бўлган бобокалонимиз ҳазрат Навоийнинг ўз асарларида 26 мингта сўзни бетакрор ишлатганини инобатга олсак, олдимиздан оққан сувни қадрини билмайдиганларга ўхшамаяпмизми? Шу ўринда мутаффаккирнинг тилга эҳтиётсизлик, элга эътиборсизлик деган таъкидлари ҳам худди бугуннинг хитобидай эшитилаётганини англаб етишимиз зарур.

Сўзлашувда бўладими, тарғибот-ташвиқот кўргазмаларидами, барибир адабий тил меъёрларига амал қилишимиз шарт! Зеро, бу қоида бугуннинг талаби. Миллий қадриятларимиз, анъаналаримиз давомийлигини таъминлайдиган улуғ вазифа.

Мухлис

12 октябрь, 2014 йил

Атоқли ўзбек адиби Абдулла Қаҳҳор 1936 йилда ёзган мана бу ҳикояни  ўқиганмисиз?

Санъаткор

Концерт одатдагича “навбатдаги номеримизда… Келганларинга раҳмат, ўртоқлар” билан тамом бўлди. Номи чиққан ашулачи-санъаткордан бошқа ҳамма хурсанд бўлиб тарқалди. Санъаткор тажанг эди: танаффус вақтида залга чиққан эди, бир тракторист уни саводсизликда айблади. Тракторист танқид қилганига санъаткор асли чидай олмас эди: трактор қаёқда-ю масалан, “чорзарб” қаёқда, тракторист қаёқда-ю ашулачи қаёқда!

Санъаткор уйига кетгани извошга ўтирганида яна тутақиб кетди: “Ҳеч бўлмаса айтадиган ашулангни ўрган, сўзларини тўғри айт” эмиш! Нимасини билмайман, нимаси тўғри эмас? Мени шу вақтгача мухбирлар, ёзувчилар ҳам танқид қилган эмас, формализм, натурализмлардан ўтдим – ҳеч ким отвод бергани йўқ. Отвод бериш қаёқда, ҳеч ким мени оғзига ҳам олмади. Энди бир тракторист танқид қилар эмиш!..

Санъаткор извошчини ҳайрон қолдириб, ўзидан ўзи ғулдираб борар эди. Уйда хизматчи овқат қилиб қўйган экан, санъаткорнинг томоғидан ҳеч нарса ўтмади – икки пиёла чой ичди, холос. Унга туриб-туриб наша қилар эди: “Ашулани мехайлистик айтар эмишман! Товушим ёмон бўлса нега пластинкага олди? Танқид деганига энди бу кишининг ҳам танқид қилғулари келипти… Амали тракторист… Оббо!..”

– Ўқишга бордингизми? – деди хизматчига қовоғини солиб.

– Бордим… – хизматчи икки ҳафтадан бери савод мактабида ўқир эди.

– Хизматчиси савод мактабида ўқиётган бир кишини тракторист саводсиз, деса алам қилмайдими? – деди санъаткор ўзича бўғилиб, –“лабингдан бўлса олсам, э, шакарлаб”, деганим у кишига ёқмабди, “бўлса” эмас, “бўса” эмиш! Ўзи билмайди-ю, менга ўргатганига куяман! Сенга ўхшаган саводсизлар “бўса, бўмаса” дейди. Артист културний одам – гапни адабий қилиб айтади – “бўлса, бўлмаса” дейди.

Пожарни “гугуртни ерга ташламанг”, деди, режиссёримиз эса “гугуртнинг ерга ташаманг”, деди. Қандай чиройлик! Пожарними, пожарнингми? Шошма, нима учун пожарни? Пожарни, албатта! Режиссёримиз жуда културний одам. Одам деган мана шундай бўлса, уришса ҳам хафа бўлмайди киши – икки гапнинг бирида “таъбир жойиз кўрилса” деб туради. Бу тракторист менга шунча дашном бериб бир марта “таъбир жойиз кўрилса”, демади.

Хизматчи дафтар-қалам келтириб, санъаткорнинг олдиги қўйди.

– “Ж”нинг каттаси қандай ёзилар эди? Домламиз бир куни кўрсатган эди, эсимда қолмапти.

Санъаткорнинг жаҳли чиқди:

– Энди “Ж” га келдингизми? Баржом деганда ёзилади. Кечаги баржом оғзи очиқ қолипти, гази чиққандан кейин бир пулга қиммат. Сиз ҳам дунёга келиб културний бўлсангиз-чи!.. Бурнингиз терлади, артинг, таъбир жойиз кўрилса!

Санъаткор ўрнидан туриб ётоққа кириб кетди.

– Ётасизми? – деди хизматчи нариги уйдан.

– Нима эди?

– “Ж” нинг каттасини кўрсатиб бермадингиз, эртага домла сўрайдиган эдилар. Қанақа ёзилади?

– Кичигини ёзиб қаттиқроқ ўқинг!

Санъаткор ечиниб кўрпага кирди. Хизматчи чироқни ўчириб чиқди. Санъаткор кўзини юмди, кўзига ғира-шира қоронғи залдаги сон-саноқсиз каллалар кўринди. Булар ичида энг каттаси трактористнинг калласи, у илжаяр эди.

– Афтинг қурсин! – деди санъаткор ва нариги ёнбошига ағдарилди.

Ҳаял ўтмай уйқуга кетиб хуррак отди. Унинг хурраги ҳам нечукдир адабийроқ эди: “Плуқ-қум-прр… плуқ-қум-прр…”

1936 йил.

Muallif haqida:

Malik Mansur Toshkent Davlat Universitetini (hozirda O'zbekiston Milliy Universiteti) bitirgan. Professional jurnalist. Bu sohada 1990-yilardan beri ishlab keladi. O'zbekistonda qator nashrlarda faoliyat yuritgan. "Amerika Ovozi" bilan 2002-yildan buyon hamkorlik qilib keladi. Vatandagi siyosat, iqtisod va ijtimoiy hayotni yoritadi. Malik Mansur tanqidiy maqolalari uchun 2010-yilda davlat organlariga tuhmat qilganlik, haqoratlaganlik va jamoat xavfsizligiga tahdid solganlik aybi bilan Toshkentda sudga tortilgan. Jurnalist va uning reportajlarini efirga uzatgan "Amerika Ovozi" bu ayblovlarni asossiz deb hisoblab, sud ishini so'z va matbuot erkinligini cheklash uchun qilingan qadam deb atagan. Bafurja ma’lumotlar...

Ushbu blog haqida:

O'zbekiston va butun Markaziy Osiyodagi bugungi ahvol, siyosat, iqtisod, jamiyat... Yurtdoshlar nima fikrda? Ularni qanday masalalar qiynamoqda? Marhamat, shu sahifada munozara yuriting. Bu blog siz uchun ochiq. Vatandagi bugungi manzara sizga qanday ko'rinayotganini izohlab berishingiz mumkin.