Sada bayrami haqida bilasizmi?

Posted February 4th, 2017 at 5:35 pm (UTC+0)
Leave a comment
Qish fasli yakunlanib, bahor boshlanishi oldidan Sada sayli o’tkaziladi.
Sovet davrida ancha unutilgan bu an’ana mustaqillik yillarida tiklangan. 1990-yilda, masalan, azim Panjakentda tantana qilingan.
 
Sada tarixi islomdan oldingi zardushtiyluk davriga borib taqaladi – tabiat va borliqqa sig’inilgan vaqtlarga.
 
Qishning chillasi tugab, ilk iliq kunlar kelishi, kunning uzayib, tunning qisqara boshlashi, erta dehqonchilik ishlari boshlanishi… Bu davr mehnatkashlar tomonidan gulxan yoqib kutib olingan. Yerga dastlabki ishlov berish va ko’chat o’tkazish mumkinligidan darak bergan.
 
Bayramning asosiy qismi Sug’d viloyati markazi – Xo’jand shahridagi qadimiy qal’a xarobalari tevaragida, Kamol Xo’jandiy nomidagi markaziy xiyobonda o’tkazildi. Ayyomning rasmiy qismini Su’gd viloyat raisining qishloq xo’jaligi ishlari bo’yicha muovini Xojazoda Orif Ashuriy ochib berdi. Sirdaryo sohilidagi madaniyat va istirohat bog’ida o’lkaga xos kuylar yangradi.
 
Karnay-surnay, do’mbiralar sadosida ko’chat-ko’katlar va mahalliy hunarmandchilik buyumlari savdosi hamda qadimiy xalq o’yinlari boshlandi.
 
Rasmiylar eski mahallalar va yangi kvartallar aholisi uyushtirgan bu tadbirda hunarmandlarni moliyaviy quvvatlash dasturi davom etadi deya bayon qildi.
 
15 fuqaro, asosan xotin-qizlar, madaniy hissasi uchun taqdirlandi. 400 yosh sportchi va badiiy havaskorlik to’garaklarining mingdan ortiq a’zolari sahnaga chiqdi.
 
Milliy liboslar tikish, zardo’zlik, qo’lbola atlas va adras to’qish, quroqchilik va temirchilik singari hunar egalarining ishlari ko’rgazmaga qo’yildi.
Olovparak, lanka, lappar, oshiq, arg’amchinkash, yakkakurash singari qadim o’yinlar va musobaqalar o’tkazildi.
 
“Hozirgi yoshlarimiz oshiq, lanka, lappar oyinlari nima ekanligini unutib yuborishgan, ularga allaqanday ayfon va smatrfonlar bo’lsa bas. Tanani chiniqtiruvchi, odamga tob beruvchi, salomatlikka ijobiy ta’sir beradigan bu o’yinlarni biz yoshligimizda kanda etmay o’ynardik”, – deydi keksa hunarmand, 78 yoshli Fayzi ona.
 
Rivoyatlarga ko’ra, Sada bayrami gulxanlar yoqib boshlanishida o’ziga xos ma’no bor. Navro’zgacha qolgan 50 kunning iliq bo’lishini olov xudosidan so’rashgan. Zamonaviy kalendar kunlariga ko’ra, ayni shu vaqt – Sada bayrami kunlari turkiy xalqlarda “Ayiq ayrildi” deb nomlangan, ya’ni, shu pallalarda hozir tabiatda yo’qolib ketayotgan tog’ ayiqlari qor ostidagi inlarida o’rinlarida bir ag’darilgan, bahorgi uyg’inishga taraddud ko’rgan.
 
Sada – erta bahordan darak. Dehqonchilikni boshlash mumkin. Navro’z yaqinlashmoqda.
Ravshan Shams,
Xo’jand, Tojikiston
Sada bayrami suratlarda:

Muzlar tezlikda erib borar ekan, Tojikiston ahli xavotirda

Posted February 1st, 2017 at 4:29 am (UTC+0)
Leave a comment

Manba: http://prise.odi.org/

Tyan Shan tog’larida… Manba: http://prise.odi.org/

Global haroratning ko’tarilishi nafaqat Antarktida va Grenlandiya, balki Markaziy Osiyo, xususan Tojikiston to’glaridagi muzliklarga ham ta’sir o’tkazmoqda.

O’tgan 20-25 yil orasida Tojikitondagi 40 mingga yaqin muzlikdan 13 mingi qolgan. Mutaxassislar taxminicha, keyingi o’n yil orasida muzliklar yana 20 foizgacha qisqarishi mumkin.

Turkiston tog’lari etagidagi Devashtich nohiyasining Mujun va Mang’it qishloqlarida asosan o’zbeklar istiqomat qiladi va qadimdan chorvadorlik va bog’dorchilik bilan shug’ullanib kelishgan. Mahalliy bog’bonlarning aytishicha, shoir Bobur ko’zini yashnatgan ajoyib G’onchi olmalari hozir ko’hna tarovati va mazasini yo’qotgan.

“Chunki, qishloqlarimizda iqlim o’zgardi. To’g etaklarida qor uzoq saqlanmayapti, bahor o’rtalaridayoq bu yerda qor erib bitmoqda. Bundan 400 yil oldin Bobur qo’shinlari hordiq chiqargan Darxon qishlogi tepalarida may oyida tunda tashqarida qolib bo’lmasdi, hozir esa  fevralda bahor havosi. Bizning olmalarimiz tog’ning kunduzgi oftob issig’yu, tungi salqinidan tob olishgan, maza top’lagan. Kech kuzda yig’ishtirib olingan hosil keyngi yilning may oyigacha daraxtdan yangi uzilgandek saqlangan. Hozir mevalarimiz mart oyi o’rtalariga bormay chiriydi, bahorda qurt tushadi. Bu hammasi issiqlik sabab”, – deydi “Amerika Ovozi” bilan gaplashgan keksa bog’bon.

Hozir hatto osmono’par Pomir to’glaridan shimolroqda jo’ylashgan Oloy va Tyan-Shan tizma to’glari cho’qqilarida qor kamayib ketgan.

Sug’d viloyat markazi Xo’jand shahrini ikkiga bo’lib oquvchi Sirdaryo qishda yuz yil muqaddam shunday muzlaganki, besh tonnagacha bo’lgan yuk karvonini ko’targan. Daryoning o’ng qirg’og’idagi Mo’g’ultog’da archazor o’rmon bo’lgan. Hozir cho’qqilardagina onda-sonda pastak yovvoyi pistani uchratsangiz uchratasiz, bo’lmasa yo’q. Archazorlar umuman yo’q bo’lib ketgan, faqat yalang’och xarasanglar. Xo’jandda qishning chillasida ham qor kam uchqunlaydi.

Iqlim isishi, haroratning atigi 2-3 gradus ko’tarilishi Tojikiston tog’larida mintaqa daryolarini suv blan ta’minlovchi abadiy muzliklarning tez erishiga sabab bo’ladi, yangi muzliklar paydo bo’lishiga to’sqinlik qiladi.

“Natijada, yana 40-45 yildan so’ng, region aholisi chuchuk suv tanqisligiga uchraydi”, – deb uch yil oldin ogohlantirgan esa Tojikiston rahbari Emomali Rahmon BMTning Tokiodagi sammitida.

Issiqlikning ko’tarilishi keyingi 30 yil orasida vodiydagi dehqonchilikka ham ta’sirini o’tkazib kelmoqda – hosil kamaygan, yer erroziyasi kengaygan, cho’l hududlari ortgan.

Mutaxassilarning aniqlashlaricha, Tojikistondagi Zarafshon va Fedchenko muzliklari 30 yil orasida yuqoriga qarab 50 metrga erib borgan. Bu esa o’z navbatida keyingi 40-50 yil orasida mintaqada kuchli qurg’oqchilikka, daryo quyi oqimi havzalarining cho’lga aylanishiga sabab bo’lishi mumkin. Bu kelajakda kamida 30 milloin aholi hayotiga salbiy ta’sir yetkazadi.

Ravshan Shams

Xo’jand, Tojikiston

Manba: wn.com

Tojikistonda doimiy muzliklar erib bormoqda. Manba: wn.com

Qirg’izistonda xo’roz janglari

Posted January 23rd, 2017 at 3:23 pm (UTC+0)
Leave a comment

DSC05383

Joriy yil Xo’roz yili ekani bejiz emasga o’xshaydi. Ushbu jonivor Qirg’iziston parranda bozorlarini to’la egalladi.

“Ayniqsa, jo’jaxo’rozlarga talab katta, parvarishlab ulgurmayapmiz, – deydi Mahliyoxon ismli o’shlik fermer ayol. – Narx ham tushib ketdi – boqilgan xo’rozcha uchun zo’rg’a 350 so’m berishayapti”.

Bu 5 AQSh dollari ham emas.

Mahliyoxon ayaning hovlisida qadam qo’ygani joy yo’q – yal-yal tojlar tirik gulzorday sahnni qoplab turibdi.

Mahalliy qandolatchilar bolajonlar uchun milliy qand-qurs – xo’rozqand, pashmak ishlab chiqarishni yo’lga qo’ygan.

Keyingi yillarda Qirg’izistonda qadim xalq tomoshasi – xo’roz janglari qayta yoyila boshladi. Yaqin-yaqingacha O’shda bunday tomosha haftada bir marta o’tkazilgan bo’lsa, hozirda to’rt bor o’tayapti.

Jangavor asl zotlar xo’roz janglari keng rasm bo’lgan Xitoy, Koreya, Vyetnam, Tailand, hatto Indoneziyadan olib kelinar ekan. Ayrim ishqibozlar ularni mahalliy dakanglar bilan chatishtirib, o’rta vaznli uziqora nushalar yaratayotgani ma’lum. Zotdor jangchi xo’rozlarning narxi ming AQSh dollaridan oshadi. Read the rest of this entry »

Tojikiston: 2016-yil nima qoldirdi-yu, 2017-yildan nima umid?

Posted December 29th, 2016 at 8:06 pm (UTC+0)
Leave a comment

2016-yilda Tojikiston konstitutsiyasiga o’zgartirishlar kiritildi, Vaxsh daryosi o’zani tos’ilib, Rog’un GESi to’goni qurila boshladi.

Tojik tahlilchisi Bahrom Fayzulloyev aynan Rog’un qurilishini yilning muhim voqeasi deb hisoblaydi.

“Negaki, bu ulkan qurilish aslida nafaqat Tojikston balki, butun Markaziy Osiyo uchun ahamiyatli inshootdir. Buning qadrini yillar o’tib, mintaqa mamlakatlari o’zlari hayotda amin bo’lishadi. O’tgan yillar davomida GES to’g’oni qurilishiga qattiq qarshilik qilib kelgan qo’shni O’zbekiston ham to’g’on qurilishi boshlanganiga e’tiroz bildirmadi, ularning OAVlari jim. Holbuki, o’tgan 5-6 yil orasida ulkan qurilish atrofida qanchadan-qancha shov-shuvlar bo’ldi”,- deydi ekspert.

O’rta maktablarda o’ttiz yildan ortiq tarixdan dars bergan Muzaffar Hojiyevning fikricha, 2016-yilda Tojikistonda oddiy aholi uchun esda qoladigan arzigulik narsa bo’lmadi.

“Faqat mana dekabr oyi o’rtalaridan aholi uchun kuniga 5-6 soat beriladigan elektr quvvati limiti 12 soatgacha uzaytirilganini aytmasak, xalq uchun boshqa hodisani xotirlab bo’lmaydi”,- deydi o’qituvchi.

Aholisi sakkiz milliondan ortiq Tojikistonning yarmidan ko’pi yoshlardir. Mastcho nohiyasidan Zulfiqor Mutalov uchun 2016-yil fuqarolik pasportini olgani bilan yodda qoldi.

“16 yoshdan o’tdim, yodimda qolgani pasport oldim. Endi bemalol Rossiyaga ketishim mumkin. Otam qaribki o’n yilda beri Rossiyada, akalarim ham. Menga ish topib qo’yishgan, ketmasam bo’lmaydi. Ikki opamni uzatishimiz, akalarimni uylantirish, olgan yangi tomarqamizga uy qurishimiz kerak. Xudo xohlasa, 2017-yilda to’y ko’ramiz”,- deydi Zulfiqor.

Nodavlat IMON bankida ishlovchi Sadriddin uchun 2016-yil daromadli ishga o’tgani, ilk farzandi tug’ilgani va onasining vafoti bilan yodda qoldi. Yangi yilda esa, O’zbekiston bilan chegaralarda yengiilik berilishi, oradagi viza tartibining bekor qilinishiga umid qiladi.

“Kuni kecha poytaxtimizda Toshkentdan davlat mulozimlari mehmon bo’lishdi. O’rtamizda ancha istiqbolli yo’llar ochiladigan ko’rinadi. Yangi yildan umidim katta. Axir onamning janozasiga to’galarim yetib kelolmadi, bo’lmasa Toshkentgacha atigi 2 soatlik yo’l”, – dey afsuslanadi Sadriddin.

Tojikistonning barcha shahar va nohiya markazlarida bezatilgan archa o’rnatilgan. Har kun badiiy-madaniy tadbirlar… Lekin bu bayramni xalq uchun begona, diniy aqidaga ko’ra makruh deb hisoblovchi mutaassiblar ham bor. Ular yil sayin ortib bormoqda, aksariyati yoshlar.

“Yangi yilni nishonlash bizdan emas”, – deydi o’zini tanitishni istamagan bir yigit. Uning fikricha, allaqanday g’ayridinlarning bayramini nishonlash musulmonchilkka to’g’ri kelmaydi, ko’cha-kuydagi o’yin-kulgu, “masxarabozlik”lar ortigcha dahmaza.

“Biz uchun uchta bayram halol qilingan: Navro’z, Hayit va juma kunlari. Qolgan bari harom. O’risning archasini bezatib, atrofida lik-lik o’ynagancha Quron tilovat qilishsin, namoz o’qishsin, bolasini boqsin, dunyo tanisin! Qanchadan-qancha barodarlarimiz qurbon bo’lmoqda, ular haqida o’ylasinlar”, – deydi u.

Maydonda bezatilgan archa atrofidagi tadbir xavfsizligiga safarbar etilgan bir mulozim aytadiki, “millat peshvosi, Tojikiston mustaqilligini ta’minlagan janobi oliy, muhtaram prezidentimiz Emomali Rahmonning sharofati bilan mana shunday tinchlik davriga erishganmiz, bo’lmasa Afg’onistondan farqimiz qolmasdi”.

“Xudo bizga mana shunday podshoni munosib ko’rbdi, bu peshonamiz yarqiraganidan. Yangi yilda xudo xohlasa, Ro’gun ishga tushadi, arablar neft sotsa biz suvdan pul qilamiz, boyib ketamiz, Rossiyaga ham hojat qolmaydi”, – deydi zavq bilan bu tojik mirshabi.

Undan atigi yigirma qadam narida bayram tomoshasiga kelgan bolalar uchun qo’lbola sovg’alar sotayotgan 62 yashar Fotima opaning savdosi sust. Har zamonda bir-ikki mayday chuyda sotib qoladi.

“O’g’illarim besh yildan beri Rossiyada, kelinlarim ham. Nevaralarim menga qolgan, rizqimizni mana shunaday qilib ko’chadan topamanda. Nima qilay, qairyb 30 yil tarbiyachilik qildim, og’rib qoldim, nogironman. Oladigan nafaqam yeyishimga etmaydiku, hali kiyishimni aytmay. Yaxshiyam mana shunaqa bayramlar bor, bozor qiziydi, to’rt tanga topish mumkin. O’tgan yili o’g’lim hovli-joylik bo’ldi, yangi nevaram tug’ildi. Yangi yilda yana ko’payadigan ko’rinamiz. Kenja kelinim Tyumenda ko’zi yoriydi, shu eson-omon qutulib olsa, umidim shulardan”, – deydi Fotima opa.

2017-yilda tojikistonliklarning tilagi bir: tinchlik bo’lsin, mehnat muhojiratidagilar omon bo’lishsin, diydor nasib etsin.

Xo’jand, Tojikiston

Babayan jamoasiga Mirziyoyevning virtual qabulxonasi ham yordam bermadi

Posted November 15th, 2016 at 6:40 pm (UTC+0)
Leave a comment

babayan

Futbol bo’yicha O`zbekiston milliy tema jamoasi jahon chempionatiga saralash musobaqasi doirasida safardagi o’yinda Janubiy Koreyaga yutqazib qo’ydi. Agar o’yinlardagi bu muvaffaqiyatsizlik shu tariqa davom etsa va jahon chempionatiga chiqish imkoniyati boy berilsa, futbol rahbariyatida o’zgarishlar bo’lishi kutilyapti. Lekin, har safargidek kech, bu o’zgarishlar foydasiz bo`ladi. Albatta, depressiyaga tushgan ishqibozlarga bosh murabbiy Samvel Babayanning iste’fosi malham bo`lishi ehtimoldan soqit qilinmaganda.

Lekin hech kim depressiyaga tushishni istamaydi, har holda vaziyatni tiklash uchun hozircha imkoniyat bor.

Janubiy Koreyaga taslim bo`lishdan avval Toshkentda o`tgan o`rtoqlik uchrashuvida Iordaniya ustidan qozonilgan g`alabaning o`zi sharmandalik, ogohlantiruvchi qo`ng`iroq edi. Bu o`yinning tafsilotlariga to`xtashga hojat yo`q; irodasiz, taktikasiz va maqsadsiz o`yinga hamma guvoh bo`ldi. Read the rest of this entry »

Tojikistonda o’zbeklar ma’rifat darg’alarii unutmaydi

Posted October 30th, 2016 at 12:50 am (UTC+0)
Leave a comment
O'zbek ma'rifatparvari Jo'rabek ota vorislari bilan

O’zbek ma’rifatparvari Jo’rabek To’rabekov vorislari bilan

Ravshan Shams

Xo’jand, Tojikiston

Тojikistonning ikki miilonga yaqin o’zbeklari jumhuriyat ijtimoiy-siyosiy hayotida muhim o’rin tutadi. Mamlakat aholisining 20 foizidan ortig’rogini tashkil etuvchi o’zbek urug’larining ayrim qismlari Tojikistonda keyingi yillarda davlat statistik ma’lumotlarida alohida millat sifatida ko’rsatilib, o’zbeklar nufuzi rasman 14 foiz atrofida deb e’tirof etiladi.

O’zbekning laqay, barlos, qipchoq singari yirik urug’lari Tojikiston rasmiy manbalarida alohida millat sifatida aks ettirilsa-da, Zarafshon va Vaxshda yashovchi bu urug’ vakillari o’zlarini o’zbek deb atashaveradi. Faqat laqaylar orasida ayrim ziyolilargina uruglarini o’zbekdan alohida millat sifatida  ko’radilar.

Tojikistonning shimolida ilg’or o’zbek ziyolilari tomonidan tashkil etilgan Sug’d viloyat o’zbeklar ma’naviyat va ma’rifat markazi respublikada hozir milliy qadriyatlarlarni rivojlantirish, millat huvviyatini ko’tarish kabi bir ijobiy harakatga turtki berdiki, buni nafaqat Xo’jandda, balki butun respublika va qo’shni Qirg’iziston, O’zbekiston va Qozog’iston respublikalarida ham e’tirof etishmoqda.

Tojikistonning Sug’d viloyati, Zafarobod nohiyasining Mehnatobod qishlog’idan bo’lgan mirishkor dehqon, taniqli paxtakor Jo’raboy ota To’rabekov millat ziyosi uchun ko’p yillar ter to’kkan ma’naviyat targ’ibotchisi edi.

Ota joriy yil yozida, 75 yoshlarida  o’zining “Yaxshilik bag’rida suzgan safina” nomli ikkinchi kitoblari chopini amalga oshirib, olamdan o’tgan. Respublika rahbarlari qo’l berib so’rashgan o’zbekning asl dehqoni sho’ro vaqtidagi paxta monopoliyasi davrida katta hosil yetishtirgan paxtakorlardan bo’libgina qolmay, ma’naviyat va ma’rifat targ’ibotchisi bo’lgan ijodkor, zukko va o’ta zehnli inson edi.

Sug’d viloyat o’zbeklar ma’naviyat va ma’rifat markazi bu tashkilot raisi, pedagogika fanlari nomzodi, o’zbek olimi Ilhom Yusupov rahbarligida Xo’jandning so’lim “Mavji daryo” choyxonasida Jo’raboy ota To’rabekovning xotira kechasini tashkil etdi.

“Bunday tadbirlarni ko’plab tashkil etmoqdamiz. Maqsadimiz Tojikistonda o’zbeklar ma’naviyati va ma’rifatini ko’tarish, millat jipsligini kuchaytirish, respublikada millatlar totuvligining yorqin namunasini amalda ko’rsatishdir. Bor shunday holatlarki, Tojikistonda o’zbeklar masalasini salbiy yoritish, milliy bo’lmagan iqtisodiy-ijtimoiy kamchiliklarni boshqacha taqlqin etish, adovat tug’duruvchi kayfiyatlarni qo’zgash kabilar kuzatiladi. Markazimiz faoliyati, tashkil etayotgan ko’plab tadbirlarimiz Tojikistonda millatlararo totuvlik mavjudligidan nishonadir. Bir paxtakor  o’zbek dehqoni, millat uchun, uning ma’naviyati uchun harakatda bo’lgan Jo’raboy otaning xotira kechasini o’tkazishimiz, bunda qo’shni respublikalardan ham mehmonlar tashrif buyurganining o’zi Tojikistonda o’zbeklar qanchalar yushqoq bo’la olishini, biri-birimizni qadrlashimizni ko’rsatadi. Gap nafaqat uyushqoqlik, balki kerak bo’lsa, tashkilotchilik va tadbirkorlikda hamdir”, -deydu Sug’ddagi o’zbeklar markazi raisi.

Tojikistondagi tadbirkor va ziyoli oz’beklarni birlashtira olayotgan jamoatchilik tashkilotining marhum ziyokor Jo’raboy ota xotira kechasida so’z olgan professor Abduvali Begmatov boshchiligdagi olimlar, qirg’izistonlik shoir, baxshi misol asho’r kuylovchi ijodkor Ilash To’ychi, Istravshanlik shoir Jamshid, shoiralar  Sharofat Turdi Ali, Muslima O’lmaszodalar tadbirdagi chiqishlarida bu inson xotirasi haqidagina emas, ijodkorning millat ziyosi va ma’naviyati uchun qanchalar qayg’urgani, o’zi singari ma’rifatchilarni nvoyaga yetishtira olgani haqida so’z yuritdi.

“1958-yildan keyingi voqealar yodimda qolgan, o’shanda ikki respublika rahbarlarining kelishivga binoan, O’zbekiston hududiga qarashli, xalq tilida Mirzacho’l deb ataladigan biyobondan 50 yarim ming gektar yer Tojikistonga abadiy foydalanish uchun berilgandi. Bu yerlarni o’zlashtirish uchun Jo’raboy do’stim cho’lquvarlarning eng oldingi saflarida bo’ldi. Do’stim umr yo’ldoshlari Sanobarxon bilan birgalikda dalaga bergan mehru-muhabbatlarini ma’naviyatga, ma’rifatga, adabiyotga ham qarata oldilar. Bu borada havas qilishga arzigulik yutuqlarga ham erishdilar. O’nlab shogirdlari, yuzlab muxlislarini ham adabiyot so’qmoqlariga yetaklab olib kirishga muvaffaq bo’ldilar. Sodda dehqon yigiti nafaqat el tanigan ilg’or paxtakor, balki yurt ichida ijodi bilan sharaf qozongan inson bo’lib etishdi”, – deydi do’sti haqidagi xotiralarida shoir Bahrom Qo’rg’oniy.

Asrlar davomida qum sahrosidan iborat bo’lgan yerlarda, tojik Mirzacho’lida Jo’raboy ota singari jo’mard insonlarning qo’li bilan bog’u-rog’lar, paxtazorlar yaratildi. Odam bolasi qadami yetmagan joylarda insonlar yashaydigan bo’ldi.

Bugungi kunda Zafaroboddagina emas, butun Tojikistonda cho’lquvar o’zbek ziyokori Jo’raboy otaning ishini davom ettiryotgan yuzlab shogirdlari bor, ergashivchilari bisyor.

Tojikistondagi o’zbeklar ma’naviyati va ma’rifatini mustahkamlab borishda Sug’ddagi o’zbeklar markazi shunday insonlar tajribasi, umr yo’llarini va amalini yoritib, nishonlab borar ekan, millat birligini saqlashda ustuvor qadamlar qo’ymoqda.

1-jorabek-torabekov-haqidagi-kitob

Jo’rabek To’rabekov haqidagi kitob

Shavkat Mirziyoyevning “nurli yo`li”  O`zbekistonni  qayoqqa yetaklaydi? 

Posted October 8th, 2016 at 4:42 pm (UTC+0)
Leave a comment

Shavkat Mirziyoyevning vaqtinchalik O’zbekiston prezidentligini qabul qilganiga bir oy to`ldi. Bu fursatda u qo`shnilar bilan aloqalarni iliqlashtirdi, mamlakat viloyatlarini aylanib chiqdi, o`nlab hokimlarni almashtirdi, tabirkorlar manfaati kafolatlanishini o`z zimmasiga oldi, militsiya haqidagi qonunni imzoladi, virtual qabulxonani ishga tushirdi, poytaxtda xavfsizlik bois berkitilgan yo`llarni qayta ochdi, ustozi davrida taqiqqa tushgan san`atkorlarga hatto bilvosita oq yo`l tilashga ham ulgurdi…

To`g`risi, bir oy uchun bu yomon ko`rsatkich emas, ammo boshqa tomondan saylov arafasidagi kosmetik pardozga ham juda o`xshaydi.

Asosiysi, bu o`zgarishlar hamon Mirziyoyev O`zbekistonni qayoqqa yetaklashi, uning boshqaruvi ostidagi O`zbekiston qanday bo`lishi haqida tasavvur bermaydi.

Karimov ko`rsatgan “nurli yo`l”ni davom ettirish haqidagi bayonotlar pardasi ortida Mirziyoyevning hozircha mavhum qolayotgan o`z yo`li shakllanayotganiga, bu yo`lning  avvalgisidan farq qilishiga shubha yo`q.  Read the rest of this entry »

Tojikiston dehqon bozorlari farovon

Posted August 23rd, 2016 at 4:23 pm (UTC+0)
Leave a comment

Otasi yuk gaplashguncha aravakashning bolasi dam oladi.

Otasi yuk gaplashguncha aravakashning bolasi dam oladi.

Bu yilgi ob-havo sharoiti Tojikiston dehqonlari uchun nisbatan qulay bo’ldi.

Tojik Mirzacho’li va janubiy vodiylarda  10 kilodan ortiq tosh bosadigan qovun-tarvuz, kadi kabi poliz mahsulotlari hosili dehqonlar ko’nglini chog’ etmoqda.

Janubiy nohiyalarda yetishtirilgan tarvuzning ertapishar navlari yoz boshidanoq Sug’d viloyati dehqon bozorlarini to’dirdi.

Hozirda esa Sug’d dehqonlari yetishtirgan hosil nisbatan qimmatroq sotiladigan poytaxt va janubiy hudud bozorlariga yetkazilmoqda.

Sug’d viloyat markazi – Xo’jand shahrining mashhur Payshanba bozori yoz ne’matlari bilan to’lib-toshgan. Payshanba gavjum va muhtasham bozor. Markaziy Osiyoda o’zining arxitektorlik ko’rinishida yagona bo’lgan usti yopiq bu bozor tarixiy Shayx Muslihiddin masjidi va ko’hna xonoqohi bilan mushtarak bir maydonni hosil etganki, bu Samarqandning mashhur Siyob bozoridan qolishmaydi. Yevropa va Sharq klassik arxitekturasini o’zida mujassam etgan bunday yopiq bozor Samarqandda ham yo’q.

Bahorning so’nggi oylaridagi ketma-ket kelgan va yozda ham bot-bot takrorlanayotgan kuchli yomg’irlar dehqonchilikka ta’sir o’tkazgani sabab, bu yil Sug’dda ayrim poliz mahsulotlari narx-navosi birmuncha baland saqlandi. Masalan, yoz pallasi eng arzon bo’ladigan bodring, pomidorlar kilosi o’rtacha 2-3 somoniydan pastlamadi. Bu 0,30 dollardan ortiqroq bo’lib, Yevropa narxlariga yetib bormoqda. Qovun-tarvuzlar bahosi esa pishiqchilik davrida ham pastlamagan.

Shunday bo’lsa-da, Xo’jandning Payshanba bozori mo’l-ko’lchiligi va shahar hukumatining aholini arzon dehqonchilik mahsulotlari bilan ta’minlash borasidagi maxsus  qarori tufayli nisbatan arzon va sifatli mahsulotlar bilan to’ldirilmoqda. Bozorda dehqonlar uchun qulay shart-sharoitlar yaratilib, shaharliklar yozning anvoyi meva-chevalari bilan ta’minlangan.

Read the rest of this entry »

O’zbekistonlik faxriydan AQShda prezidentlikka nomzod Hillari Klintonga maktub

Posted August 17th, 2016 at 2:45 pm (UTC+0)
Leave a comment

129920331

Hillari Klinton AQSh Davlat kotibi sifatida Toshkentga 2011-yilgi safarida O’zbekiston Prezidenti Islom Karimov bilan

Shonazar Ibrohimov iste’fodagi mustaqil jurnalist. “Xalq So’zi” va “O’zbekiston ovozi” kabi gazetalarida ishlagan. Oliy Majlisda “Inson va Qonun” gazetasining maxsus muxbiri va mustaqil “Hurriyat” gazetalarida faoliyat ko’rsatgan. 1972-yili  Sovet Telegraflik Agentligida muxbir sifatida faoliyat boshlagan.

Ibrohimovning demokrat Hillari Klintonga shu kunlarda yo’llagan elektron maktubida jumladan shunday satrlar bor:

“Men uchun, Janobi Oliyalari, Siz kuchli va aqlli ayolning haqiqiy ramzisiz. Siz har doim hammamiz uchun zo’r o’rnak bo’lib kelgansiz. Sizning buyuk donoligingiz, cheksiz jasoratingiz va Xudo tomonidan ato etilgan betakror jozibangiz meni har doim hayratda qoldirgan.

Men doimo Sizning chehrangizda osmondan tushayotgan ziyoni ko’raman. Go’yoki bu ziyo Sizni hamma yerda himoya qilayotgandek. Men ongli hayotim davomida Sizni bilar ekanman, har doim Siz bilan teng ravishda baxtliman va Sizni qo’llab-quvvatlayman. Mening ichki sezgim Sizning noyob ong egasi ekanligingizga ishonishimga undaydi.

13240782_120540791695725_2908430521241570074_n

Shonazar Ibrohimov, iste’fodagi jurnalist

Janobi Oliyalari, Siz senator va kuchli siyosatchi sifatida faoliyat yuritib keldingiz. Siz turmush o’rtog’ingiz, Janobi Oliylari Bill Klintonnig Amerika Qo’shma Shtatlarining 42-prezidenti bo’lishida katta xissangiz bor. Shubhasiz, turmushda turli voqealar sodir bo’ladi, lekin Siz o’z juftingizning faoliyatida katta ro’l o’ynadingiz va Amerika Qo’shma Shtatlarining birinchi xonimiga aylandingiz. Butun DUNYO buni olqishlaydi!

Mening yurtim O’zbekistonda bir maqol bor: “Erni er qiluvchi ham va qaro yer qiluvchi ham uning ayolidir”. Janobi Oliyalari, Sizning vs turmush o’rtog’ingiz Bill Klintonning donoligingiz va mexribonligingiz sabab, betakror chehralaringiz tabassum bilan chaqnaydi va bu tabassum atrofdagi hammani o’ziga rom etadi.

2008-yilda Siz prezidentlik saylovlarida nomzod edingiz. Rostini aytsam, men sizni chin ma’noda qalbdan qo’llab-quvvatlagan edim va qanchalik sizni ozodlik, axillik, tenglik va muhabbat yurti bo’lmish Amerika Qo’shma Shtatlarining Prezidenti sifatida ko’rishni istaganimni bilsangiz edi.

Janobi Oliyalari, Siz Davlat kotibi lavozimida ish olib bordingiz. Ayol bo’la turib, o’z yelkangizda shunchalar og’ir mas’uliyatni ko’tarib yurdingiz. Albatta, bu hammasi insoniyatning foydasi uchun. Tilagim yer yuzida tinchlik bo’lsin! Siz tinim bilmay, dunyo bo’ylab millionlab kilometr masofani bosib o’tgansiz. Sizning aql-zakovatingizni inkor etishning ilojisi yo’q. Sizni Xudo yorlaqasin!    

Sovet Ittifoqi davrida bizning faoliyatizmizda katta chekrlamlar mavjud edi: 1) Bizga chet ellik mehmonlar bilan tanishish yoki ular bilan ma’lumot almashish umuman mumkin emas edi. 2) Biz kuchli nazorat va hattoki kuzatuv ostida edik.

595039161

1997-yil, Samarqand

**********

Rostini aytsam, uzoq davr mobaynida AQSh va O’zbekistonning ko’p yillik do’stona aloqalariga oid bo’lgan materiallar va maqolalar mening arxivimda saqlanib qolgan. Agar men vafot etsam, QO’RQAMANKI bu materiallar IZSIZ yo’q bo’lib ketishi mumkin.

**********

Imonim komilki, biz AQSh prezidentlik saylovlarini puxta o’rganishimiz kerak.  U yerda,  davlat hukm chiqarmaydi, fuqarolar hal qiladi! Misol uchun, 2008-yilgi Amerika prezidentligi uchun bo’lib o’tgan saylovlarni esga olish kifoya. Janobi Oliylari Barak Obama va Siz Janobi Oliyalari Xonim Klinton o’rtasidagi raqobat juda murosasiz ko’rinish olgandi. O’sha yilgi mag’lubiyatingizdan keyin, men qalbimda chuqur istirob va og’riq hisdini tuyganman. Ammo baribir, qalbimning tubida mening ichki “intuitsiyam” bilan sizni kelajakda albatta AQSh prezidenti bo’ladi degan ilohiy-g’oyibiy ishonch hukmron edi.

*********

Sir emaski, hozirgi kunda bizning ko’plab yurtdoshlarimiz Amerika Qo’shma Shtatlarida istiqomat qilishadi va faoliyat olib borishadi. Tashrifim mobaynida men ularning kundalik hayoti va yutuqlari bilan yaqindan tanishib, bu haqda o’z yurtdoshlarimni va kelajak yosh avlodlarni xabardor qilgan bo’lar edim. 1991-yildan 2016-yilgacha davlatlarimiz o’rtasidagi diplomatik aloqalarga 25 yil bo’lyapti va mening maqsadim fuqarolarimiz va kelajak avlodrarimizga AQShning bizga ko’rsatgan beminnat yordami haqida so’zlab berish. Janobi Oliyalari, sizning qo’llab-quvvatlashingizga tayanib men avlodlar uchun aloqalarimiz haqida “Yaxshi nom” qoldirishni istayman.” #

653930709

1997-yil, Samarqand (Getty Images)


O’zbekiston: Internet ustidan nazorat va ijtimoiy tarmoqlar

Posted June 27th, 2016 at 3:45 pm (UTC+0)
Leave a comment

capture-decran-2016-06-23-a-12-13-41

“Uzinfokom” nashri xabariga ko`ra, Uz hududida ro`yxatga olingan domenlar soni 28 mingdan oshgan, shu yilning aprel oyida bu ko`rsatkich 26 mingni tashkil etgani hisobga olinsa, surat yomon emasdek.

Albatta, sifat alohida mavzu, bu ro`yxatdagi 28 ming domenning hammasi faoliyatda, ularning har biri, hech bo`lmaganda, kamida ming foydalanuvchiga ega degani emas. Ayniqsa, tarmoqda tanilgan ayrim nashrlar kutilmaganda yo’qolib qolayotgan bir vaziyatda.

Minglab internet foydalanuvchilarining haqli ehtiroslari, tanqidlari, afsuski, haqoratlariga ham imkoniyat bergan Uff.uz nashri bilan bog`liq mojaro bunga yaqqol misol. Sayt domeni tortib olib qo’yilgach, u endi faoliyatini Uff.uz orqali davom ettirmoqda. Buning ortida O`zbekiston Futbol Federatsiyasini tanqid qilish boshqa sport nashrlarida ham keskin to`xtatildi. Usmonov boshliq Federatsiya, Babayan qo`l ostidagi milliy terma jamoa oxirgi sharmandaliklarga qaramasdan yana suvdan quruq chiqdi.

Read the rest of this entry »

Muallif haqida:

Malik Mansur Toshkent Davlat Universitetini (hozirda O'zbekiston Milliy Universiteti) bitirgan. Professional jurnalist. Bu sohada 1990-yilardan beri ishlab keladi. O'zbekistonda qator nashrlarda faoliyat yuritgan. "Amerika Ovozi" bilan 2002-yildan buyon hamkorlik qilib keladi. Vatandagi siyosat, iqtisod va ijtimoiy hayotni yoritadi. Malik Mansur tanqidiy maqolalari uchun 2010-yilda davlat organlariga tuhmat qilganlik, haqoratlaganlik va jamoat xavfsizligiga tahdid solganlik aybi bilan Toshkentda sudga tortilgan. Jurnalist va uning reportajlarini efirga uzatgan "Amerika Ovozi" bu ayblovlarni asossiz deb hisoblab, sud ishini so'z va matbuot erkinligini cheklash uchun qilingan qadam deb atagan. Bafurja ma’lumotlar...

Ushbu blog haqida:

O'zbekiston va butun Markaziy Osiyodagi bugungi ahvol, siyosat, iqtisod, jamiyat... Yurtdoshlar nima fikrda? Ularni qanday masalalar qiynamoqda? Marhamat, shu sahifada munozara yuriting. Bu blog siz uchun ochiq. Vatandagi bugungi manzara sizga qanday ko'rinayotganini izohlab berishingiz mumkin.