Nega futbol muxlislari Tashqi ishlar vaziriga shikoyat qilmoqda? 

Posted June 19th, 2017 at 2:48 pm (UTC+0)
Leave a comment

Futbol bo’yicha O’zbekiston milliy terma jamoasi bosh murabbiyi Samvel Babayan

O`zbek futboli atrofidagi so`nggi vaziyat shu darajaga yetdiki, Babayan, Usmonov, Lobanov, Andreyev, Sergeyev kabi ismlarni o’qigan odamlarning sochi tikka bo`lyapti!

O`zbekiston Futbol Federatsiyasining milliy terma jamoa bosh murabbiyi Samvel Babayanni o`z o`rnida qoldirish haqidagi bayonoti muxlislar ustidan sovuq suv quydi. Agar O`FF bu qadam ularning hovurini bosadi deb o`ylagan bo`lsa, yanglish qaror, aksincha, u avj oldirgan alanganing nazoratdan chiqish xavfi bor.

O`FF o`zi bilib yoki bilmay o`t bilan o`ynashmoqda, chunki 90 foiz ishqiboz, agar 99 foiz bo`lmasa, Babayaning ketishini istaydi, shunday ekan O`FF kimning manfaatini himoya qilayapti, degan savol ko`ndalang turaverishi tabiiy.

O`FFning qarori

Bu qaror ortida turganlar kim? Mirabror Usmonov, Babayan va Tolibjonovdan iborat federatsiya rasmiylarimi? Usomonov va uning soyasidagilardan boshqa biror mutaxassis Babayan himoyasiga chiqqani yo`q, chiqamaydi ham. Chunki hamma Babayan termani o`ldirganini bilib, ko`rib turibdi!

Murabbiyning  iste’foga ketishi uchun yana qanday asos lozim? Ha, aytgancha, Qatar tuhfa etgan so`nggi imkoniyatni yo`qqa chiqarish kerak!  O`FF Babayanga “ish va vazifani oxirigacha yetkazib qo`yish uchun imkoniyat bermoqda”. Albatta, imkoniyat beradi, chunki Babayan bilan tuzilgan shartnomadan moddiy manfaatdorlar juda ko`p. Bu guruhning faqatgina millionlab maosh olayotgan Bosh murabbiydan iborat emasligi ham aniq, shunday ekan Babayan bilan shartnomani muddatidan avval to`xtatishdan muxlislardan boshqa hech kim manfaatdor emas!

Mana, nima uchun O`FF Babayan boshliq murabbiylar shtabiga ish va vazifani oxirigacha yetkazib qo`yish uchun imkoniyat bermoqda!

Mana, nima uchun Milliy termada faqat Babayan bilan til topisha oladigan futbolchilar ko`paymoqda, o`ynamoqda, jonini jabborga beradiganlar zahirada, ularning shavqi pasaygan!

Oddiy misol, nega legioner futbolchilarimizning saviyasi o`z klublarida emas, aynan MTJ o`yinida tushib ketmoqda, Sardor Rashidov misolida buni aniq kuzatish mumkin.

Mayli, Babayan oriyatdan mosuvo ekan, O`FFchi? Nega buni bilaturib Babayandan dushman yasamoqda, uni millionlarning g`azabiga nishon qilishda davom etayapti?  2006-yildan buyon O`FF rahbarligini hech kimga bermay kelayotgan Usmonovning o`zini muhofazalash uchunmi?

Afsus, Babayanni ketkazish uchun hamkorlik qilishga bel bog`lagan nashrlar Uff.uz, Kun.uz muxlislarni ruhlantirib, keyin o`zlarini bu kurashdan chetga oldi, aniqrog`i shunga majbur bo`lishdi.

Bu vaziyatga siyosatni aralashtirmoqchi emasman, ammo jamoatchilikning kayfiyati, istagi bilan emas, faqat sanoqli odamlarning manfaati uchun qabul qilinadigan qarorlar mavjudligi shunga majbur etadi.

Prezident Shavkat Mirziyoyev yaqinda radikalizmni keltirib chiqarayotgan sabablar haqida gapirdi. Asosiy sabablar qatorida, jumladan, adolatsiz qarorlar qabul qilinayotgani, rahbarlar, idoralarning xalq bilan muloqot qilishni unutib qo`ygani keltirib o`tildi.

O`FFning bu qarori mililionlab muxlislarni g`azabga keltirganiga ortiqcha to`xtalishning hojati yo`q, bunday bepisandlik  “xalq bilan muloqot” shiorining  O`FF uchun biror qiymatga ega emasligini ko`rsatishi bilan birga, millionlab muxlislarni adolatsizlikdan to`lg`anishga mahkum etmoqda.

Ilojsiz qolgan odamlar O`FF raisi Mirabror Usmonovga emas, futboldan mutlaqo chetda turgan Tashqi ishlar vaziri Abdulaziz Komilovga shikoyat qilishayotganidan ham buni anglash mumkin.

Futbol ommaviyligi, xalqchilligi bilan farq qiladi, gap mag`lublik va g`oliblikda emas, mag`lubiyatni ham sharaf sifatida qabul qilish mumkin, faqat maydonda halol, chanqoq, saviyali o`yin ko`rsatilgan taqdirda.

Tojikiston bozori: narxlar va USAID ko’magi

Posted May 1st, 2017 at 3:28 pm (UTC+0)
Leave a comment

Tojikiston bozorlarida eng asosiy oziq-ovqat mahsulotlari narxi ko’tarilib borayotgani oddiy xalq ro’zg’origa ta’sir etib, kunlik turmush shart-sharoitlari va aholi salomatligiga salbiy ta’sir o’tkazmoqda.

Mahalliy terapevt shifokorning aytishicha, Tojikistonda bir oila hozir o’rtacha 4-5 jon boshiga to’g’ri keladi, uning iste’mol savatida esa, mahalliy me’yorlarga ko’ra, haftasiga kamida 3 kilo go’sht, 10 donacha tuxum,  3 kilo guruch,  2-3 kilodan kartoshka-piyoz, ta’biga qarab 400-600  gramm yog’ va 1-1,2 kg. shakar bo’lishi zarur.

“Men eng kam miqdorni aytmoqdaman, o’sha aytganim 3 kilo go’shtni bir oila hozir bir oyga yetkazadi, qozoni haftalab go’sht ko’rmagan oilalar bor. Tvorog, baliq, qaymoqni-ku, aytmasam ham bo’laveradi”, – deydi ismini bildirishni istamagan shifokor.

Hozir Tojikiston shimolida bir kilogram kartoshka narxi 4, piyoz ham shu darajada, guruch 6, shakar 7, qo’y yog’ining  bir kilosi 45, mol yog’i 30 somon atrofida. (1 AQSh dollari – 8,85 somon).  Respublika janubi va poytaxtda narx bundan 10 foiz, tog’li nohiyalarda esa 20-30 foizgacha qimmat. Ammo tog’li hududlarda, masalan, Badaxshonning Murg’obida go’sht mahsulotlari nisbatan ancha arzon, ammo poliz  mahsulotlari ikki barobar qimmatdir.

Tabiiyki, shundoq ham qashshoqlikda yashayotgan mahalliy xalq bunday sharoitda birinchi o’rinda odatdagi yeb-ichishdan nasibasini qirqadi, oilada yemish kamayadi. Oqibat: homilador ayollar va bolalar orasida surunkali anemiya, oshqozon-ichak kasalliklari tobora keng yoyilmoqda.

Bundan 4 yil muqaddam ham Tojikiston bozorlarida kartoshka-piyoz narxining keskin ko’tarilgani qayd etilgandi va yangi hosil yetilgunicha narx pasaymagandi, hozir ham ahvol o’sha darajada. Faqat dollarning qurbi mahalliy valyutaga nisbatan ikki barobar oshgan. Bu esa, o’z navbatida iste’molchilar savdosiga ta’sir o’tkazmay qolmaydi.

Mahalliy aholi uchun iste’molning asosini tashkil etadigan qishloq xo’jalik mahsulotlariga narxning bu darajada oshishi faqat dollarga bog’liqmi degan savolga javob berar ekan, agronom Anvar Ahrorov yo’q, bunday emas deydi.

“Hamma narsani dollarning bozordagi qurbiga qarab belgilashga xalqimiz o’rganib qolgan. Kartoshka-piyoz bizdagina emas, qo’shni O’zbekistonda ham ancha qimmatlashgan, hatto bizdagidan qimmatroq va tojik dehqonlari o’z mahsulotlarini chegaradan o’tkazib, qo’shni respublika bozorlarida sotishmoqda. Toshknetning Oloy, Chorsu, Farhod va Qo’yliq bozorlaridagi eng qimmat sifatli kartoshkani olib sotarlar qo’lma-qo’l qilib, tojik dehqonlarinikini  olishgan.  O’zimizda  aholining kartoshkaga ejtiyoji yiliga o’rtacha 700-750 ming tonnani tashkil etadi, piyoz ham shu miqdorda. Respublikamizda kartoshka, piyoz va sholidan aholi ehtiyojiga qaraganda ikki barobar ortiq hosil yetishtirish mumkin. To’g yonbag’irlarining o’zida bir miilon tonnadan ortiq kartoshka  yetishtirish mimkin, gap ishni tashkil etish va hosilni saqlash hamda dehqonlarga sharoitni yaratishda. Bir eshitgandimki, Slovakiyaning qandaydir kompaniyasi Tojikistonda poliz mahsulotlarini uzoq muddat saqlaydigan yangi omborlar qurib berarkan deb, ammo amalda hech narsa ko’rmadim. Yana, yer asl dehqonning qo’lida emas, buning ustiga soliqlar tinkani quritadi. Natijada dehqon ham, uning bolasi ham mehnat muhojirotida qolmoqda”, – deydi mutaxassis.

Uning fikricha, Tojikistonda hali ilg’or fermer xo’jaliklari yetishib chiqmagan.

Hozir Tojikiston bozorlari asta-sekin yangi poliz mahsulotlari bilan to’lib bormoqda. Ertangi karam, katta-kichikligiga qarab, 3-5 somon, 5-6  donadan boylangan rediskaning 4 bog’ichi 1 somon, kuni kecha kilosi 20 somon bo’lgan ertangi qulupnay esa 25 somonga chiqqan. Sababi havo keskin sovub, mahsulot yetilishiga ta’sir qilgan.

AQShning USAID dasturiga ko’ra, Tojikistonda kam ta’minlangan, ammo dehqonchilikda xabardor xo’jaliklarga bir necha yildan beri amaliy yordam ko’rsatib kelinmoqda.  Masalan, USAIDning Tojikiston qishloq xo’jaligini rivojlantirish bo’yicha qabul qilingan birgina to’rt yillik loyihasiga 28 million 998 ming dollar sarflangan edi.

Xo’jaliklarning ayrimlari bunday ko’mak tifayli nafaqat bozorni to’dirmoqda, balki foyda ham ko’rishmoqda. Xatlon viloyatining Vaxsh nohiyasidagi “Kirov” xo’jaligidagi 55 yoshli tadbirkor ayollardan biri –  Sharofat Murodova USAID ko’magida AQShning Kaliforniya shtatidan keltirilgan “Festival” navli xos qulupnay ko’chatlari ekilgan 20 sotix yeridan bu yil mo’l ertangi hosil oldi. Uning hosiliga AQShning Tojikistondagi muxtor elchisi  Elizabet Millard ham xaridorlik qilmoqda.

Amerika qulupnayini yetishtirayotgan vaxshlik tojik dehqon ayoli Nizora Rahimovaning oilasi 15 jondan iborat. O’n yildan ortiq qulupnay yetishtirib kelayotgan Nizora qulupnayning  Amerika navi ularga qo’l kelayotganini aytadi.

“Ilgari ekib kelganimiz mahalliy va rus qulupnaylariga qaraganda Kaliforniya qulupnaylari bir hafta-o’n kun ilgariroq pishib yetilmoqda, ham hosili uzoq vaqt saqlanadi. Bu yerda qulupnayning kilosi 35 somongacha sotiladi, daromadidan xursandmiz, shu ketishda bo’lsa, bu qulupnayimiz boshqa barcha navlarni bozordan siqib chiqarishi mumkin”, – deydi Nizora Ozodi radiosi muxbiriga bergan intervyusida.

USAID loyihasi tufayli rivojlanayotgan yakka dehqon xo’jaliklar yeriga yaqinda Xatlon viloyat raisi va boshqa mahalliy rahbarlar bilan birga elchi xonim Elizabet Millard  mehmon bo’lib, tadbirkor ayollarning mirishkorligiga yuqori baho berdi. AQSh elchisi tojik dehqon ayollarini hukumat bundan keyin ham qo’llab-quvvatlashini ayitb, Tojikiston bozorlarini farovon etishda o’z yurtining hissasi borligidan xursandligini bildirdi.

Ravshan SHAMS

O’zbekiston futboli: sharmandalikdan to’rt kun o`tib…

Posted March 27th, 2017 at 1:40 pm (UTC+0)
Leave a comment

© The-uff.com

Sharmandalikdan to’rt kun o`tdi, Usmonov ham, Babayan ham jim, demak Qatar bilan kutilayotgan o`yin boykot qilinishi kerak!!!

Davr sportni, xususan, futbolni millat ruhiyatining bir qismiga aylantirdi. Suriya bilan o`yin shu ruhiyatga qaqshatqich zarba berganiga ortiqcha to`xtalishning keragi yo`q. Gap mag`lubiyatda emas, agar munosib kurashda yutqazilganda buni  tushunish mumkin edi.

Gap milliy termaning ruhsizligi, ishonchsizligi, o`z maqomiga noloyiqligining yaqqol ko`rinib qolishida! Suriya bilan o`yin milliy jamoaning oliy maqomiga nisbatan loqaydligi, befarqligini yaqqol namoyon etdi. Aynan shuning uchun ko`pchilik o`zini haqoratlangandek his etmoqda.

Alam qiladigani, mag`buliyatdan to’rt kun o`tib ham tinmayotgan to`lg`anishga qaramasdan, na O`FF prezidenti Mirarbor Usmonov, nada uning erkatoyi Bababyan jamoatchilikdan uzr so`rashni yoki hech bo`lmaganda izoh berishni o`zlariga ep ko`rishdi.

Babayanga ishonilsa, u so`nggi imkoniyatlarni ham yo`qqa chiqarib, keyin ketmoqchi, har holda mag`lubiyatdan keyinigi matbuot anjumanida shunga, hali imkoniyatlar borligiga sha`ma qildi.

Babayan bosqichi bosib o`tildi, tugadi, agar hozir mundial arafasida o`zbek futbolining rivoji uchun boshqa bir tajribaga qo`l urilmas ekan, bu futbol uchun ishtiyoq yana bir necha yillar ortga uloqtirgan navbatdagi jiddiy zarba bo`ladi. Tajribadan qo`rqmaslik kerak, yoshlarimiz bor, ularning xalqaro miqyosdagi ishtoroki ancha maroqli. Jumladan, yoshlar murabbiylarining ish uslubi ham.   Read the rest of this entry »

Chegara bilmas nihollar… O’zbekistondan Tojikistonga

Posted March 25th, 2017 at 8:41 pm (UTC+0)
Leave a comment

140 ming kvadrat kilometr hududga ega Tojikiston maydonining 93 foizini tog’lar tashkil etadi. Bu tog’larning aksar qismi yuksak qorli va yalango’och qoyalardan iborat. Faqat daralarning ayrim qismlari, vodiy va pasttekisliklardagina ekin ekiladi, daraxtlar ko’karadi, odamlar yashaydi.

Qadimiy manbalarga qaraganda, hozirgi Tojikistonning 25 foiz hududi yovvoyi o’rmon, to’qaylar bilan qoplangan bo’lgan, unda minglab turdagi dov-daraxtlar ko’kargan.

Paxta monopoliyasi hukmronlik qilgan sho’rolar davrida katta-katta to’qayozrlar yo’q qilingan, suv omborlari qurilgan va ekosistemaga juda katta zarar etkazilgan. Bugunga kelib Tojikistonda 410 ming gektardan sal ortiqroq o’rmon saqlanib qolgan.

Tojikistonda ishlayotgan Germaniya agroaksiyasi (GTZ) mutaxassislariga ko’ra keyingi 25 yil orasida respublikada 172 ming gektarga yaqin o’rmon hududi yo’q qilingan. Buning asosiy sababi – mustaqillikdan so’ng mamlakatda yo’qilg’i tanqisligi bo’lgan.

Tojikiston yangi hukumati hozir mamlakarda paxta yakkahokimligiga barham berib, respublikada o’rmon xo’jaliklarini rivojlantirish, mevali bo’glar maydonini oshirishga alohida e’tibor qaratmoqda.

Mamlakatda har yili yuzlab gektar yangi mevali bo’glar yaratiladi, nohiyalarda millonlab tup archalar ekiladi. Xatlon viloyatida 2016-yili hatto  mamlakat lideri Emomali Rahmon nomidagi 160 gektarli ulkan mevali bo’g ham yaratilgan. Birgina shu viloyatda kelayotgan besh yil orasida olti ming gektardan ortiq maydonda yangi bo’glar bunyod etish rejalashtirilgan.

Bundan to’rt yil oldin Tojikiston prezidenti qaroriga ko’ra respublikaning barcha shohko’chalari bo’ylab salqin beruvchi manzarali daraxtlar ekish boshlangan edi. O’shanda qariyib 28 ming kilometrni tashkil etuvchi yo’llarning har ikki yoqasiga o’n millondan ortiq daraxt ko’chatlari, qalamchalari tikildi. Hozirda ularning atigi 20 foizi atrofidagisi tutib ketgan xolos.

Mevali bog’larni yaratish mamlakatda avj olmoqda. Har yili respublika nohiyalarida ming gektardan ortiq mevali yangi bo’glar yaratiladi.

Mustaqillikning dastlabki yillari tashkil etilgan bo’glar hosili qayta ishlanib, allaqachon chet ellarga eksport ham qilinmoqda. Lelin, quritilgan mevalar eksportini yo’lga qo’yish hali davlat miqyosida tashkil etilmagan. Bu bilan xususiy tadbirkorlar shug’llanib kelmoqda.

Tojikistondagi qishloq xo’jaligi reformasiga ko’ra, 200 ming gektar yer mevali daraxtlar uchun ajratilishi nazarda tutilgan.

Respublikaning O’zbekiston bilan chegara nohiyalarida bir oydan ortibdiki, mevali va manazarali daraxtlar ko’chati savdosi qizg’in bormoqda. Yosh nihollar bu bozorlardan respublika ichkarisiga yetkaziladi.

Tojikistonga eng ko’p nihollar ko’chati O’zbekistonning Toshkent viloyati hududidan kirib keladi. Mevali daraxtlarnng, ayniqsa yangi navlari: pakana olma, nok, xurmo kabi nihollar arzon narxda katta miqdorda olib kelinadi va respublika bo’ylab tarqaladi.

O’zbekistonnig Surxondaryo, Farg’ona, Namangan, Jizzax va Sirdaryo viloyatlaridan keltirilayotgan xurmo, olma, nok, uzum, anor, olicha, shaftoli, oluboli, o’rik, anjir, behi, yong’oq kabi o’nlab turdagi mevali daraxtlar Tojikistonda juda xaridorgir. Manzarali daraxtlar ko’chati ham oz bo’lsadaa chegaradan olib o’tiladi.

Toshkentdan olib kelinadigan guldastalar masalan, qishin-yozin Xo’jandninggina to’ylarini bezamasdan, qorli dovonlar osha, poytaxt Dushanbegacha etib boradi.

Tojikiston va O’zbekiston orasidagi munosabatlar iliqlashib borar ekan, chegara bilmayotgan mevali va manzaralai daraxtlar nihollari, gullardastalar asrlar osha davom etayotgan xalqlar do’stligi abadiyligidan darak berayotgandek bo’ladi.

O’tkansoyning Sulton shoiri

Posted March 18th, 2017 at 7:54 pm (UTC+0)
Leave a comment

Sulton Mamarusulovning yangi kitobi

Tojikistonda o’zbek ziyolilari biri-birining ijodini targ’ib qilib, quvvatlab keladi. Bunda qariyb o’n yildan beri faoliyat olib borayotgan jamoatchilik tashkiloti – Sug’d viloyat o’zbeklar ma’naviyat va ma’rifat markazi bosh-qosh.

Yaqinda Tojikiston shimolidagi qadim Xo’jand, hozirgi Bobojon Ga’urov nohiyasining azim O’tkansoy, hozirgi Chashmasor qishlog’idan keksa ijodkor, o’zbek o’qituvchisi, 70 yoshli Sulton Mamarasulovning “Mehrim nishoni” nomli uchinchi kitobi taqdimoti va yubileyi marosimi o’tdi.

Sulton Mamarasulov oldinroq “Musavvir ko’ngil” va “Vatan haqida so’z” nomli ikki kitobini o’quvchilaga taqdim etib ulgurgan.

Tarixchi-filolog qo’lidan ellik yildirki, qalam tushmaydi. El farzandlari ta’lim-tarbiyasi bilan birga Sulton Mamarasulov o’zining serqirra ijodi bilan obro’-e’tibor qozongan insondir. Uning kamsuqumligi, kamtarona muomalasi, bo’lajon ko’ngli O’tkansoy ahliga armug’ondek go’yo.

O’rta ta’lim maktablarida o’zbek tilli va adabiyotidan saboq beruvchi oliy toifadagi o’qituvchi Abduxoliq Samadov o’z hamkasbi haqida gapirar ekan, uni “Mevag’ul she’riyatining sultoni” deb ta’riflaydi. (Mevag’ul hozida Mug’ultog’ deb ataluvchi eski Muttug’ul tog’i )

“Kop’lab olimlarni yetishtirgan zahmatkash muallim, mohir pedagog bo’lgan Sulton aka tajribali uztoz bo’lish bilan birga, zukko qalamkash shoir, Tojikiston xalq maorifi a’lochisi hamdir. Bu inson o’zining boy ma’naviy tajribalari bilan muallimlar jamoasi orasida maslahatchi vazifasini ham bajarib kelmoqda. O’qitish uslubi-mahorati bobida Sulton muallim bilan bellasha oladigan tarbiyachini tevarak-atrofdan topib bo’lmaydi,” – deydi Samadov.

Sirdaryo yoqasidagi ko’hna Xo’jandning “Nuri Ajam” choyxonasi Sug’d o’zbek ziyolilarining qadrdon maskaniga aylangan. Yosh va keksa ziyolilarning turli tadbirlari mana shu daryo bo’yidagi choyxonada o’tadi.

Filologiya fanlari nomzodi, dotsent Muxtor Mirzoaxmedov ustozi, uning vatanga, tabiatga mehri haqida o’zgacha so’zlaydi, undan saboqqa undaydi.

“Ko’pincha ustozning Mug’ultog’ etaklarini kezib yurganlari, toqqa yovvoyi mevali daraxtlarnig danaklari ekib yurganlarining guvohi bo’lganman. Bundan kuluvchilar ham topilardi. Ammo, barchada ham ustozdagi singari ma’naviy olami boy, qalblarida tabiatga bo’lgan mehr kuchli bo’lganida edi, bugungi kunda Mug’ultog’ning tabiati qashshoqlashib, uning bag’ridag nabotot va hayvonot olami qirilib bitmagan, kakliklarning saharlarda kishiga xush yoquvchi sayroqi ovozlari o’chmagan bo’lar edi. Bugun yurt tabiati odam bolasining mehriga muhtoj,” – deydi ijodkorning sodiq shogirdi.

Bobojon G’afurov nohiyasidagi 56-o’rta maktab o’qituvchisi Xudoyqul Hoshimov yubilyar tantanasi va kitob taqdimotida qatnashar ekan, uning noyob mutaxassis ekanini aytadi.

“Bu insonning go’zal fazilatlaridan biri bo’lgan beozorligi haqida alohida to’xtalish joiz. Hayotda dilozorlikni kasb qilib olganlar kam bo’lmagan bir paytda, dilga malham bunday kishilarning borligini baxt deb bilaman. O’zgalar quvonchiga sherik bo’lib, qayg’usiga hamdard bo’lib, qalb ardog’ida yashash hammaga ham nasib etavermaydi. Tojikiston shimoli – Sug’dda bir milliondan ortiq o’zbek istiqomat qiladi. Bu bizning vatan, tug’ilib o’sgan ona yurtimiz. Bu yurtning Sulton akadek o’zbegi bor bo’lsin, ta’lim-tarbiyasi mevalari shirindan shirin bo’lsin”, – deydi Hoshimov.

Qadimgi Iloq davlatining qazilma boyliklari, eski kumush konlariga serob Qoramazor tog’lari etagi Mug’ultog’ning bir qismidir. O’tkansoy o’zbeklarining ajdodlari bu hududda, tarixiy manbalarga qaraganda uch ming yillardan beri yashab kelishadi. Sulton Mamarasulov o’sha avlod farzandidir.

Tadbirdan suratlar:

Ravshan Shams
Xo’jand, Tojikiston

O’sh shahrining bugungi qiyofasi

Posted February 21st, 2017 at 2:18 pm (UTC+0)
Leave a comment

2010-yil vayronagarchilikni boshdan kechirgan Qirg’izistonning O’sh shahri qayta tiklandi. Ko’hna shaharda yangi qurilish ishlari ko’paygan.

Shaharning yangi qiyofasi – xalqaro hamjamiyatning ulkan moliyaviy ko’magi hamda mahalliy aholining s’ay-harakatlarining mahsuli.

Shaharning ichimlik suvi tizimi qisman yangilandi. Jamoat transporti uchun yangi zamonaviy ulovlar keltirildi. Shaxsiy tibbiyot muassasalari ro’yxati kengaydi.

O’shning oliygohlarida Hindiston, Pokiston, Bangladesh, Turkiya kabi qator xorij o’lkalarining yoshlari ta’lim olmoqda.

Mintaqada kam uchraydigan shiddatli qish oxirlar ekan, shahar yanada chiroy ocha boshladi.

Yangi shahar va yangi avlod kelajakka umid bilan boqmoqda.

Suratlar va matn muallifi Muhiddin Zarif

Sada bayrami haqida bilasizmi?

Posted February 4th, 2017 at 5:35 pm (UTC+0)
Leave a comment
Qish fasli yakunlanib, bahor boshlanishi oldidan Sada sayli o’tkaziladi.
Sovet davrida ancha unutilgan bu an’ana mustaqillik yillarida tiklangan. 1990-yilda, masalan, azim Panjakentda tantana qilingan.
 
Sada tarixi islomdan oldingi zardushtiyluk davriga borib taqaladi – tabiat va borliqqa sig’inilgan vaqtlarga.
 
Qishning chillasi tugab, ilk iliq kunlar kelishi, kunning uzayib, tunning qisqara boshlashi, erta dehqonchilik ishlari boshlanishi… Bu davr mehnatkashlar tomonidan gulxan yoqib kutib olingan. Yerga dastlabki ishlov berish va ko’chat o’tkazish mumkinligidan darak bergan.
 
Bayramning asosiy qismi Sug’d viloyati markazi – Xo’jand shahridagi qadimiy qal’a xarobalari tevaragida, Kamol Xo’jandiy nomidagi markaziy xiyobonda o’tkazildi. Ayyomning rasmiy qismini Su’gd viloyat raisining qishloq xo’jaligi ishlari bo’yicha muovini Xojazoda Orif Ashuriy ochib berdi. Sirdaryo sohilidagi madaniyat va istirohat bog’ida o’lkaga xos kuylar yangradi.
 
Karnay-surnay, do’mbiralar sadosida ko’chat-ko’katlar va mahalliy hunarmandchilik buyumlari savdosi hamda qadimiy xalq o’yinlari boshlandi.
 
Rasmiylar eski mahallalar va yangi kvartallar aholisi uyushtirgan bu tadbirda hunarmandlarni moliyaviy quvvatlash dasturi davom etadi deya bayon qildi.
 
15 fuqaro, asosan xotin-qizlar, madaniy hissasi uchun taqdirlandi. 400 yosh sportchi va badiiy havaskorlik to’garaklarining mingdan ortiq a’zolari sahnaga chiqdi.
 
Milliy liboslar tikish, zardo’zlik, qo’lbola atlas va adras to’qish, quroqchilik va temirchilik singari hunar egalarining ishlari ko’rgazmaga qo’yildi.
Olovparak, lanka, lappar, oshiq, arg’amchinkash, yakkakurash singari qadim o’yinlar va musobaqalar o’tkazildi.
 
“Hozirgi yoshlarimiz oshiq, lanka, lappar oyinlari nima ekanligini unutib yuborishgan, ularga allaqanday ayfon va smatrfonlar bo’lsa bas. Tanani chiniqtiruvchi, odamga tob beruvchi, salomatlikka ijobiy ta’sir beradigan bu o’yinlarni biz yoshligimizda kanda etmay o’ynardik”, – deydi keksa hunarmand, 78 yoshli Fayzi ona.
 
Rivoyatlarga ko’ra, Sada bayrami gulxanlar yoqib boshlanishida o’ziga xos ma’no bor. Navro’zgacha qolgan 50 kunning iliq bo’lishini olov xudosidan so’rashgan. Zamonaviy kalendar kunlariga ko’ra, ayni shu vaqt – Sada bayrami kunlari turkiy xalqlarda “Ayiq ayrildi” deb nomlangan, ya’ni, shu pallalarda hozir tabiatda yo’qolib ketayotgan tog’ ayiqlari qor ostidagi inlarida o’rinlarida bir ag’darilgan, bahorgi uyg’inishga taraddud ko’rgan.
 
Sada – erta bahordan darak. Dehqonchilikni boshlash mumkin. Navro’z yaqinlashmoqda.
Ravshan Shams,
Xo’jand, Tojikiston
Sada bayrami suratlarda:

Muzlar tezlikda erib borar ekan, Tojikiston ahli xavotirda

Posted February 1st, 2017 at 4:29 am (UTC+0)
Leave a comment

Manba: http://prise.odi.org/

Tyan Shan tog’larida… Manba: http://prise.odi.org/

Global haroratning ko’tarilishi nafaqat Antarktida va Grenlandiya, balki Markaziy Osiyo, xususan Tojikiston to’glaridagi muzliklarga ham ta’sir o’tkazmoqda.

O’tgan 20-25 yil orasida Tojikitondagi 40 mingga yaqin muzlikdan 13 mingi qolgan. Mutaxassislar taxminicha, keyingi o’n yil orasida muzliklar yana 20 foizgacha qisqarishi mumkin.

Turkiston tog’lari etagidagi Devashtich nohiyasining Mujun va Mang’it qishloqlarida asosan o’zbeklar istiqomat qiladi va qadimdan chorvadorlik va bog’dorchilik bilan shug’ullanib kelishgan. Mahalliy bog’bonlarning aytishicha, shoir Bobur ko’zini yashnatgan ajoyib G’onchi olmalari hozir ko’hna tarovati va mazasini yo’qotgan.

“Chunki, qishloqlarimizda iqlim o’zgardi. To’g etaklarida qor uzoq saqlanmayapti, bahor o’rtalaridayoq bu yerda qor erib bitmoqda. Bundan 400 yil oldin Bobur qo’shinlari hordiq chiqargan Darxon qishlogi tepalarida may oyida tunda tashqarida qolib bo’lmasdi, hozir esa  fevralda bahor havosi. Bizning olmalarimiz tog’ning kunduzgi oftob issig’yu, tungi salqinidan tob olishgan, maza top’lagan. Kech kuzda yig’ishtirib olingan hosil keyngi yilning may oyigacha daraxtdan yangi uzilgandek saqlangan. Hozir mevalarimiz mart oyi o’rtalariga bormay chiriydi, bahorda qurt tushadi. Bu hammasi issiqlik sabab”, – deydi “Amerika Ovozi” bilan gaplashgan keksa bog’bon.

Hozir hatto osmono’par Pomir to’glaridan shimolroqda jo’ylashgan Oloy va Tyan-Shan tizma to’glari cho’qqilarida qor kamayib ketgan.

Sug’d viloyat markazi Xo’jand shahrini ikkiga bo’lib oquvchi Sirdaryo qishda yuz yil muqaddam shunday muzlaganki, besh tonnagacha bo’lgan yuk karvonini ko’targan. Daryoning o’ng qirg’og’idagi Mo’g’ultog’da archazor o’rmon bo’lgan. Hozir cho’qqilardagina onda-sonda pastak yovvoyi pistani uchratsangiz uchratasiz, bo’lmasa yo’q. Archazorlar umuman yo’q bo’lib ketgan, faqat yalang’och xarasanglar. Xo’jandda qishning chillasida ham qor kam uchqunlaydi.

Iqlim isishi, haroratning atigi 2-3 gradus ko’tarilishi Tojikiston tog’larida mintaqa daryolarini suv blan ta’minlovchi abadiy muzliklarning tez erishiga sabab bo’ladi, yangi muzliklar paydo bo’lishiga to’sqinlik qiladi.

“Natijada, yana 40-45 yildan so’ng, region aholisi chuchuk suv tanqisligiga uchraydi”, – deb uch yil oldin ogohlantirgan esa Tojikiston rahbari Emomali Rahmon BMTning Tokiodagi sammitida.

Issiqlikning ko’tarilishi keyingi 30 yil orasida vodiydagi dehqonchilikka ham ta’sirini o’tkazib kelmoqda – hosil kamaygan, yer erroziyasi kengaygan, cho’l hududlari ortgan.

Mutaxassilarning aniqlashlaricha, Tojikistondagi Zarafshon va Fedchenko muzliklari 30 yil orasida yuqoriga qarab 50 metrga erib borgan. Bu esa o’z navbatida keyingi 40-50 yil orasida mintaqada kuchli qurg’oqchilikka, daryo quyi oqimi havzalarining cho’lga aylanishiga sabab bo’lishi mumkin. Bu kelajakda kamida 30 milloin aholi hayotiga salbiy ta’sir yetkazadi.

Ravshan Shams

Xo’jand, Tojikiston

Manba: wn.com

Tojikistonda doimiy muzliklar erib bormoqda. Manba: wn.com

Qirg’izistonda xo’roz janglari

Posted January 23rd, 2017 at 3:23 pm (UTC+0)
Leave a comment

DSC05383

Joriy yil Xo’roz yili ekani bejiz emasga o’xshaydi. Ushbu jonivor Qirg’iziston parranda bozorlarini to’la egalladi.

“Ayniqsa, jo’jaxo’rozlarga talab katta, parvarishlab ulgurmayapmiz, – deydi Mahliyoxon ismli o’shlik fermer ayol. – Narx ham tushib ketdi – boqilgan xo’rozcha uchun zo’rg’a 350 so’m berishayapti”.

Bu 5 AQSh dollari ham emas.

Mahliyoxon ayaning hovlisida qadam qo’ygani joy yo’q – yal-yal tojlar tirik gulzorday sahnni qoplab turibdi.

Mahalliy qandolatchilar bolajonlar uchun milliy qand-qurs – xo’rozqand, pashmak ishlab chiqarishni yo’lga qo’ygan.

Keyingi yillarda Qirg’izistonda qadim xalq tomoshasi – xo’roz janglari qayta yoyila boshladi. Yaqin-yaqingacha O’shda bunday tomosha haftada bir marta o’tkazilgan bo’lsa, hozirda to’rt bor o’tayapti.

Jangavor asl zotlar xo’roz janglari keng rasm bo’lgan Xitoy, Koreya, Vyetnam, Tailand, hatto Indoneziyadan olib kelinar ekan. Ayrim ishqibozlar ularni mahalliy dakanglar bilan chatishtirib, o’rta vaznli uziqora nushalar yaratayotgani ma’lum. Zotdor jangchi xo’rozlarning narxi ming AQSh dollaridan oshadi. Read the rest of this entry »

Tojikiston: 2016-yil nima qoldirdi-yu, 2017-yildan nima umid?

Posted December 29th, 2016 at 8:06 pm (UTC+0)
Leave a comment

2016-yilda Tojikiston konstitutsiyasiga o’zgartirishlar kiritildi, Vaxsh daryosi o’zani tos’ilib, Rog’un GESi to’goni qurila boshladi.

Tojik tahlilchisi Bahrom Fayzulloyev aynan Rog’un qurilishini yilning muhim voqeasi deb hisoblaydi.

“Negaki, bu ulkan qurilish aslida nafaqat Tojikston balki, butun Markaziy Osiyo uchun ahamiyatli inshootdir. Buning qadrini yillar o’tib, mintaqa mamlakatlari o’zlari hayotda amin bo’lishadi. O’tgan yillar davomida GES to’g’oni qurilishiga qattiq qarshilik qilib kelgan qo’shni O’zbekiston ham to’g’on qurilishi boshlanganiga e’tiroz bildirmadi, ularning OAVlari jim. Holbuki, o’tgan 5-6 yil orasida ulkan qurilish atrofida qanchadan-qancha shov-shuvlar bo’ldi”,- deydi ekspert.

O’rta maktablarda o’ttiz yildan ortiq tarixdan dars bergan Muzaffar Hojiyevning fikricha, 2016-yilda Tojikistonda oddiy aholi uchun esda qoladigan arzigulik narsa bo’lmadi.

“Faqat mana dekabr oyi o’rtalaridan aholi uchun kuniga 5-6 soat beriladigan elektr quvvati limiti 12 soatgacha uzaytirilganini aytmasak, xalq uchun boshqa hodisani xotirlab bo’lmaydi”,- deydi o’qituvchi.

Aholisi sakkiz milliondan ortiq Tojikistonning yarmidan ko’pi yoshlardir. Mastcho nohiyasidan Zulfiqor Mutalov uchun 2016-yil fuqarolik pasportini olgani bilan yodda qoldi.

“16 yoshdan o’tdim, yodimda qolgani pasport oldim. Endi bemalol Rossiyaga ketishim mumkin. Otam qaribki o’n yilda beri Rossiyada, akalarim ham. Menga ish topib qo’yishgan, ketmasam bo’lmaydi. Ikki opamni uzatishimiz, akalarimni uylantirish, olgan yangi tomarqamizga uy qurishimiz kerak. Xudo xohlasa, 2017-yilda to’y ko’ramiz”,- deydi Zulfiqor.

Nodavlat IMON bankida ishlovchi Sadriddin uchun 2016-yil daromadli ishga o’tgani, ilk farzandi tug’ilgani va onasining vafoti bilan yodda qoldi. Yangi yilda esa, O’zbekiston bilan chegaralarda yengiilik berilishi, oradagi viza tartibining bekor qilinishiga umid qiladi.

“Kuni kecha poytaxtimizda Toshkentdan davlat mulozimlari mehmon bo’lishdi. O’rtamizda ancha istiqbolli yo’llar ochiladigan ko’rinadi. Yangi yildan umidim katta. Axir onamning janozasiga to’galarim yetib kelolmadi, bo’lmasa Toshkentgacha atigi 2 soatlik yo’l”, – dey afsuslanadi Sadriddin.

Tojikistonning barcha shahar va nohiya markazlarida bezatilgan archa o’rnatilgan. Har kun badiiy-madaniy tadbirlar… Lekin bu bayramni xalq uchun begona, diniy aqidaga ko’ra makruh deb hisoblovchi mutaassiblar ham bor. Ular yil sayin ortib bormoqda, aksariyati yoshlar.

“Yangi yilni nishonlash bizdan emas”, – deydi o’zini tanitishni istamagan bir yigit. Uning fikricha, allaqanday g’ayridinlarning bayramini nishonlash musulmonchilkka to’g’ri kelmaydi, ko’cha-kuydagi o’yin-kulgu, “masxarabozlik”lar ortigcha dahmaza.

“Biz uchun uchta bayram halol qilingan: Navro’z, Hayit va juma kunlari. Qolgan bari harom. O’risning archasini bezatib, atrofida lik-lik o’ynagancha Quron tilovat qilishsin, namoz o’qishsin, bolasini boqsin, dunyo tanisin! Qanchadan-qancha barodarlarimiz qurbon bo’lmoqda, ular haqida o’ylasinlar”, – deydi u.

Maydonda bezatilgan archa atrofidagi tadbir xavfsizligiga safarbar etilgan bir mulozim aytadiki, “millat peshvosi, Tojikiston mustaqilligini ta’minlagan janobi oliy, muhtaram prezidentimiz Emomali Rahmonning sharofati bilan mana shunday tinchlik davriga erishganmiz, bo’lmasa Afg’onistondan farqimiz qolmasdi”.

“Xudo bizga mana shunday podshoni munosib ko’rbdi, bu peshonamiz yarqiraganidan. Yangi yilda xudo xohlasa, Ro’gun ishga tushadi, arablar neft sotsa biz suvdan pul qilamiz, boyib ketamiz, Rossiyaga ham hojat qolmaydi”, – deydi zavq bilan bu tojik mirshabi.

Undan atigi yigirma qadam narida bayram tomoshasiga kelgan bolalar uchun qo’lbola sovg’alar sotayotgan 62 yashar Fotima opaning savdosi sust. Har zamonda bir-ikki mayday chuyda sotib qoladi.

“O’g’illarim besh yildan beri Rossiyada, kelinlarim ham. Nevaralarim menga qolgan, rizqimizni mana shunaday qilib ko’chadan topamanda. Nima qilay, qairyb 30 yil tarbiyachilik qildim, og’rib qoldim, nogironman. Oladigan nafaqam yeyishimga etmaydiku, hali kiyishimni aytmay. Yaxshiyam mana shunaqa bayramlar bor, bozor qiziydi, to’rt tanga topish mumkin. O’tgan yili o’g’lim hovli-joylik bo’ldi, yangi nevaram tug’ildi. Yangi yilda yana ko’payadigan ko’rinamiz. Kenja kelinim Tyumenda ko’zi yoriydi, shu eson-omon qutulib olsa, umidim shulardan”, – deydi Fotima opa.

2017-yilda tojikistonliklarning tilagi bir: tinchlik bo’lsin, mehnat muhojiratidagilar omon bo’lishsin, diydor nasib etsin.

Xo’jand, Tojikiston

Muallif haqida:

Malik Mansur Toshkent Davlat Universitetini (hozirda O'zbekiston Milliy Universiteti) bitirgan. Professional jurnalist. Bu sohada 1990-yilardan beri ishlab keladi. O'zbekistonda qator nashrlarda faoliyat yuritgan. "Amerika Ovozi" bilan 2002-yildan buyon hamkorlik qilib keladi. Vatandagi siyosat, iqtisod va ijtimoiy hayotni yoritadi. Malik Mansur tanqidiy maqolalari uchun 2010-yilda davlat organlariga tuhmat qilganlik, haqoratlaganlik va jamoat xavfsizligiga tahdid solganlik aybi bilan Toshkentda sudga tortilgan. Jurnalist va uning reportajlarini efirga uzatgan "Amerika Ovozi" bu ayblovlarni asossiz deb hisoblab, sud ishini so'z va matbuot erkinligini cheklash uchun qilingan qadam deb atagan. Bafurja ma’lumotlar...

Ushbu blog haqida:

O'zbekiston va butun Markaziy Osiyodagi bugungi ahvol, siyosat, iqtisod, jamiyat... Yurtdoshlar nima fikrda? Ularni qanday masalalar qiynamoqda? Marhamat, shu sahifada munozara yuriting. Bu blog siz uchun ochiq. Vatandagi bugungi manzara sizga qanday ko'rinayotganini izohlab berishingiz mumkin.