Tojikiston: hunarmandchilik xotin-qizlar uchun tirikchilik

Posted June 30th, 2015 at 10:36 am (UTC-4)
Leave a comment

Bir kun kleib bu qizlar qiyiq tikish san'atini o'z avlodlariga meros qoldirishadi

Mamlakatda ishsizlik keng tarqalgani va ishlab chiqarish qisqarib ketgani sabab erkaklarning asosiy qismi vatanni tark etgan. Xotin-qizlar esa sakkiz million aholining qariyib 55 foizini tashkil etadi.

Ayollar aksariyat hollarda uyda, ro’zg’or yumushlari va bolalar bilan band.

Hukumat keyingi yillarda mahalliy hunarmandchilikni rivojlantirish harakatida. Shu bilan xotin-qizlarni mehnatga jalb etishga intilmoqda.

2014-yilda Sug’d viloyat hokimiyati shu maqsadda 200 ming somoniy ajratib, maxsus tanlov asosida 30 grant bergan.Rasmiylar kam ta’minlangan oilalarga alohida ahamiyat qaratilganini aytadi.

Birgina Sug’d viloyatida Asht, Bobojon G’afurov, Panjakent, Spitamen nohiyalarida xalq hunarmandchiligini rivojlantirish markazlari ochilib, ishga tushirildi. Bu markazlarga bichish-to’qishda tajribali onaxonlar jalb etilib, yoshlarga qadimiy kashtachilik, qo’lda gilam  va matolar to’qish, milliy uslubdagi jihozlar tayyorlash o’rgatilmoqda.

Sug’d viloyatiing Spitamen nohiyasidagi qadimgi Kurkat qihlog’ida ishsiz 80 xotin-qiz jalb etilgan yangi ishlab chiqarish o’quv markaziga mahalliy hukumat eski ustalar yasagan 10 ga yaqin adras va atlas to’qish dastgohlari, 20 dona zamonaviy tikish mashinalari taqdim etdi.

Gilam to’quvchilarga Mavluda Ummatova, kiyim tikuvchi chevarlarga Dilafro’z Hotamova ustozlik qilmoqda.

“Ishlab chiqarayotgan mahsulotlarimiz pishiq-puxtaligi bilan ajralib turadi. Lekin gap shundaki, qo’l mehnati va tabiiy xom ashyoning qimmatkigi sabab mahsulotlarimiz arzon-garov import mollari bilan raqobatlasha olmaydi. Xalqimiz sifatsiz bo’lsada, Xitoy va Eron mahsulotlari xarid qilishga o’rganib qolgan”, – deydi Dilafro’z.

Mavluda Ummatovaning aytishicha, garchi to’y-hashamlarda eski udumlarga rioya qilishsada, xalq zamonaviy matolarni xarid qilishni m’aqul ko’radi.

“To’ylarda kelinlar uchun o’ta qimmat turk, arab, hind kiyim-kechaklari, matolarni xarid qilishadi. Holbuki, sifatiga ko’ra ulardan ustunroq turadigan, o’z qo’limizda to’qilgan choyshab, parda, quroq dasturxonlar, matolarimiz bor. Odamlar yaltur-yultur matolarga o’ch, zamonaviy modaga berilgan, yoshlarning didi boshqacha”, – deydi Mavluda.

Tajribali gilam to’quvchi Risolat opa Abdurahmonova chet elning arzon matolariga qaraganda avra-astari quroqlrdan tikilgan ko’rpa va ko’rpachalar, dasturxon, yostiq jildlari har qanday xonadon  sandig’ini to’ldirishi, uyini bezashi mumkin deb aytadi.

“Eski davrlarda tabiiy jun va ipdan to’qilgan gilam, sholchani ostimizga to’shar edik, ham sifatli, ham zararsiz edi. Odamlarimiz endi arzon-garov Eronu-turk  gilamlariga o’rganib qoldi. Biz tabiiy jundan to’qigan 80X100 sm hajmdagi kichik gilamchamiz tannarxi qarib 500 somonyga boradi. Bu pulga manaman degan kishi to’yxonaga gerdayib katta Eron gilamini  ko’tarib  boradi. Mamlakatimizda xalq amaliy hunarmandchiligiga e’tibor qaratilib, qo’l menhatiga qiziqish ko’rsatilayotgani yaxshi, ammo masalani oxirigacha hal etish zarur”, – deydi Risolat  opa.

Uning fikricha, respublika hukumati mahalliy tadbirkorlar faoliyatini davlat miqyosida qo’llab quvvatlashi zarur, mahsulotlar targ’iboti ommaviy axborot vositalarida keng yo’lga qo’yilishi, soliqlarda imtiyozlar berilishi kerak.

Ravshan Shams

Xo’jand, Tojikiston

Ustoz va shogird, qiyiq tikish jarayoni

Ustoz va shogird, qiyiq tikish jarayoni

Usta to'quvchi Maluda Ummatova shogirdi bilan dastgohlarni yigishtirmoqda

Usta to’quvchi Maluda Ummatova shogirdi bilan dastgohlarni yigishtirmoqda

Ish ustida

Ish ustida

Qo'lda yasalgan to'qish dastgohida ishlashni onalardan meros olishganlar bor

Qo’lda yasalgan to’qish dastgohida ishlashni onalaridan o’rganganlar bor

Qo'lda tikilgan palaklar qishloqlarda hali hali chimildiq, go'shangalarni bezab kelmoqda

Qo’lda tikilgan palaklar qishloqlarda hali hali chimildiq, go’shangalarni bezab kelmoqda

Qo'lda sholcha to'qish yangi avlodga meros qoldirilmoqda

Qo’lda sholcha to’qish yangi avlodga meros

Qo'lda ensiz to'qiladigan adras  tolalari mana shhunday qo'llardan o'tadi

Qo’lda ensiz to’qiladigan adras tolalari mana shunday qo’llardan o’tadi

Qiziqish bo'lsa hunarni qizaloqlar ham egallashi mumkin

Qiziqish bo’lsa hunarni qizaloqlar ham egallashi mumkin

Paxta tolasidan to'qilib,tabiiy rang berilgan iplardan sholcha to'qilmoqda

Paxta tolasidan to’qilib, tabiiy rang berilgan iplardan sholcha to’qilmoqda

Oyoq ostiga mo'ljallab qo'lda to'qilayotgan qalin gilamcha har qanday Eron mahsulotidan ustun turadi

Oyoq ostiga mo’ljallab qo’lda to’qilayotgan qalin gilamcha har qanday Eron mahsulotidan ustun turadi

Ota-bobolarimiz mana shunday dastgohlarda mato to'qishgan, ular yana ish bermoqda

Ota-bobolarimiz mana shunday dastgohlarda mato to’qishgan, ular yana ish bermoqda

Minglab ip tolalaridan qo'lda mana shunday sholcha to'qiladi

Minglab ip tolalaridan qo’lda mana shunday sholcha to’qiladi

Eskilardan qilgan qiqiq va quroq tikish ham san'at

Eskilardan qilgan qiqiq va quroq tikish ham san’at

Eskidan qolgan sholcha yana hayotga qaytmoqda

Eskidan qolgan sholcha yana hayotga qaytmoqda

Chevarlarga ish mo'l, o'quvchilar uchun ust-bosh formasiga buyirtma olindi

Chevarlarga ish mo’l, o’quvchilar uchun ust-bosh formasiga buyurtma olindi

Chevar kelinlar ishsiz qolmaydi

Chevar kelinlar ishsiz qolmaydi

Ustozlar saboq bermoqda

Ustozlar saboq bermoqda

Bichuvchi usta yoshlarga matoni qanday kesishni o'rgatadi

Bichuvchi usta yoshlarga matoni qanday kesishni o’rgatadi

Ayollar onalaridan meros olgan ish uslublarini yoshlarga o'rgatishmoqda

Ayollar onalaridan meros olgan ish uslublarini yoshlarga o’rgatishmoqda

Adras to'qish jarayoni

Adras to’qish jarayoni

Tojikiston mehnat bozori: yollanma ishchi kuchi qadrsizlanib ketgan (fotolar)

Posted May 30th, 2015 at 5:22 pm (UTC-4)
Leave a comment

Tojikiston ichki iqtisodiyoti, umuman fuqarolar kunlik hayotining 60 foizdan ortig’i mehnat  muhojirlarining chetdan yuborayotgan mablag’lariga bog’lanib qolgan.

Migratsiya masalalarini tadqiq etuvchi xalqaro tashkilot ma’lumotlariga ko’ra, Tojikistonga 2010- yildan 2014-yilgacha mehnat muhojirlari asosan Rossiya va Qozog’istondan har yili o’rtacha 3 millarddan 4,5 milliard dollargacha pul jo’natib turishgan.

Ukrainadagi mojaro sabab G’arb davlatlari Rossiyaga joruy etgan iqtisodiy sanksiyalar Tojikistondan u yerga borayotgan mehnat muhojirlari oqimiga ham ta’sir o’tkazgan.

2015-yilning o’zidayoq Rossiyaga har yili ish izlab boruvchilar taxminan 300 mingga kamaygan. Bularning oylik ish haqlari o’rtacha 500 dollardan hisoblangan taqdirda ham respublika aholisi 150 million dollar mablag’dan mosuvo qolgan. Holbuki, ba’zi tahlilchilar bu raqamni bir millardgacha deb yozishadi.

Rossiya federatsiyasi mehnat muhojirlari uchun yangi va qattiqroq qonun-qoidalarni joriy etar ekan, Tojikistonning o’zida mardikorlar soni oshgan. Ilgari nohiya va yirik qishloqlarda ko’rilmagan mardikor bozorlari endi shu yerning o’zida paydo bo’lmoqda.

Shunday bo’lsada, mumkin va mumkin bo’lmagan yo’llar bilan mehnat muhojirligiga yo’l oluvchilar miqdori yoshlar hisobiga to’ldirilmoqda. Tahlikali holatlarda ham ular vatanga qaytmayapti. Masalan, Rossiya orqali Yamanda ishlayotgan ayrim tojik shifokorlari hali ham u yerda qolib ishlash istagida.

Tojikistonda aholi ko’payishi uy-joy qurilishi va xususiy tomorqaga ehtiyojni oshirgan.

Har qanday o’zbek xonadoni yangi avlod uchun alohida uy-joy qilaman deydi. Yangi oila uchun hovli-joy kerak.

Tojikistonda bu yil davlat va xususiy sektorda qurilish keng quloch yozgan. Qurilish mollari bahosi 35-40 foizgacha ortganligi ham bunyodkorlik ko’lamiga u qadar ta’sir yetkazmagan.

Statistik ma’lumotlarga ko’ra, viloyat va nohilyaar markazlarida turar –joy binolari qurilishi 25 foizgacha ortgan. Sug’d viloyatida 250 ming aholiga mo’ljallangan Sayhun nomidagi yangi shahar qurilishi boshlangan.

Yollanma ishchi kuchining kunlik narxi Tojikiston mardikor bozorlarida mehnatga qarab 30-80 somoniygacha belgilanadi. Poytaxt Dushanbeda esa to 120 somoniygacha. Bu o’rtacha 12-18 dollar.

6-10 kishidan iborat uy quruvchi mardikorlar brigadasi tajribali usta boshchiligida bir xonadon uchun oldi ayvonli 4-5 xonali uy-joyni 8 mingdan to 20 ming somoniygacha baholab olishadi va hamma jihozlar tayyor bo’lsa, uzog’i bilan 30-35 kecha kunduzda bitirib berishdi. Bunga devor suvoqlari kirmaydi.

Bu ish haqiga imoratning poydevorini quyishdan to tomini yopib berishgacha kiradi. Bu – faqat ishchilarning mehnat haqi. Qurilish jihozlari va mardikorlarning yeb-ichishiga ketadigan mablag’ alohida.

Hozir bir dona xom g’ishtning bahosi o’rtacha 30 diram (1 somoniy =100 diram), pishgan g’isht esa sifatiga qarab 60-75 diram atrofida. Bir xonadon uchun mo’ljallangan oldayvon va ikki xonayu dahlizli uy uchun 20-25 ming guvala (guvala kesak donasining narxi 11 diramdan 18 diramgacha) yoki 15 minggacha g’isht ishlatiladi.

Tojikiston qishloqlari aholisi Yevropadan Amerikayu Yaqin Sharq davlatlarigacha mehnat muhojirligiga borishar ekan, g’arb davlatlari turmush tarzu ularning ham hayotlariga ta’sir o’tkazmay qolmadi.

Qishloqlarda kanalizatsiya tarmog’ini bodringu-xandalak ekiladigan keng tomorqasiga chiqarib, zamonaviy uy-joy qurayotganlarni uchratish mumkin. Masalan, tog’oldi qishloqlaridan birida Rossiyada ishlab kelgan uch aka-uka qishloqda 47 ming dollar sarflab, barcha sharoitlari muhayyo zamonaviy ikki qavati yashashga, tagxonasi jihozlarga, uchinchi qavati shiyponli dang’illama qasr qurishgan. Tomorqa etagida 25 qoramolga, 40-50 bosh qo’yga mo’ljallangan og’il  solishgan. Zamonaviy uslubda. Gap endi uzluksiz energiya bo’lishida qolgan xolos.

Ilg’or texnik jihozlarning chekka qishloqlargacha yetib kelishi mardikorlar ishini ancha yengil qilgan. Ba’zi joylarda beton qorishmasini mashina bilan qorishadi. Ammo hali ham qo’l kuchi ustun.

Eng og’ir ish –beton qoruvchilarniki. Poydevorga, ko’p qavatli uylar qurilishida ba’zan ustalar mardikor bozoridan o’z ish haqlari evaziga pulga muhtojlarni kuniga 25 somoniydan yollashadi.

“Mardikor bozoriga ish beruvchu uy egasidek, tong sahardan emas, soat  o’nlarda borsam, brigadam uchun 50 somonlik ish uchun qora ishchini 25 somoniyga ham yo’llayman. Oradagi farq menga foydaga qoladi”,- deydi usta brigadir.

Til bilmagani, mutaxassis emasligi sabab Rossiyaga yo’li bekilgan chekka qishloq yoshlari bekor kun o’tkazgandan ko’ra ana shu ish haqiga ham rozi bo’lishadi.

“Ba’zida uy egasi yotoq joyi ham beradi, kunlik obu-ovqatim tayyor, agar narximni tushirmasam, ishsiz qolaman, qishloqda oilam bor axir”, – deydi Anvar ismli mardikor yigit.

Tojikiston mehnat bozorida hozir mahalliy yollanma ishchi kuchini sotuvchi o’rtakashlar ham paydo bo’lgan. Ular ish beruvchi bilan mardikorlar o’rtasida vositachilik qilib, oyiga 3-4 ming somoniygacha topishadiki, bu oliy ma’lumotli o’qituvchining maoshidan to’rt barobargacha ziyoddir.

Ravshan Shams

Xo’jand, Tojikiston

Xususiy turar joy binosi qurilishida

Xususiy turar joy binosi qurilishida

Og'ir ishda yaxna choy jonning rohati

Og’ir ishda yaxna choy jonning rohati

Mardikorlar har sigaretning donasiini navbat bilan chekishadi, bu ham iqtisod

Mardikorlar har sigaretning donasiini navbat bilan chekishadi, bu ham iqtisod

Mardikorlar navbati bila betonni qo'lda qorishadi

Mardikorlar navbati bila betonni qo’lda qorishadi

Brigadir va ishchilar tushlikda

Brigadir va ishchilar tushlikda

Tushlikda palov, ish davomida ichilgan bir paqir yaxna choy'ning ham tagi ko'rinib qoldi

Tushlikda palov, ish davomida ichilgan bir paqir yaxna choy’ning ham tagi ko’rinib qoldi

Mardikorlarning o'zi ish xonadonida osh damlashadi

Mardikorlarning o’zi ish xonadonida osh damlashadi

Birinchi qavat uchun temir-beton shift qo'lda quyilmoqda

Birinchi qavat uchun temir-beton shift qo’lda quyilmoqda

Beton qoruvchi mardikor

Beton qoruvchi mardikor

Beton qorishmasini paqirlab qo'lda yuqorga uzatishning o'zi bo'lmaydi

Beton qorishmasini paqirlab qo’lda yuqorga uzatishning o’zi bo’lmaydi

Beton qorishmasi paqirda qo'lma qo'l yuqoriga yetkaziladi

Beton qorishmasi paqirda qo’lma qo’l yuqoriga yetkaziladi

Mardikorlar bira to'la ikki kub beton qorishmoqda

Mardikorlar bira to’la ikki kub beton qorishmoqda

Ilgarilari shift yog'och bilan bosilgan bo'lsa, hozir qalinroq taxta ham ish beraveradi

Ilgarilari shift yog’och bilan bosilgan bo’lsa, hozir qalinroq taxta ham ish beraveradi

Usta shogirdga g'isht terishni o'rgatmoqda

Usta shogirdga g’isht terishni o’rgatmoqda

Yordamchi mardikor bir ish kunida har donasining vazni 3 kg.dan ortiqroq 2 mingga yaqin g'istni mana shnday qo'lma qo'l qiladi

Yordamchi mardikor bir ish kunida har donasining vazni 3 kg.dan ortiqroq 2 mingga yaqin g’istni mana shnday qo’lma qo’l qiladi

Eskisini buzib yangisini qurish mardikor uchun osom ish emas

Eskisini buzib yangisini qurish mardikor uchun osom ish emas

Xususiy ayvonli hovli joy qurilishida

Xususiy ayvonli hovli joy qurilishida

Mardikorlar ish uchun mijoz kutishmoqda

Mardikorlar ish uchun mijoz kutishmoqda

O`zbeklar turk bo`lmasa, turklar kim?

Posted May 28th, 2015 at 8:15 pm (UTC-4)
Leave a comment

Akademik Ahmadali Asqarov o`zbek millatining kelib chiqish tarixiga oid yangi tadqiqotida shundoq ham unutilgan, uloqtirilgan Turkiston darzlarini yana kengaytirishga harakat qiladi. Unda o`zbeklarning kelib chiqishi turkiylardan yiroqlashtirilgan bir shaklda taqdim etilgan.

Hozirgacha O`zbekiston Turkistonning madaniy, ma`naviy, huquqiy vorisi ekanligi hech kimda shubha uyg`otmagan.

Bunday shubha o`zbekistonlik akademik tomonidan bildirilayotganining o`zi ancha  g`alati, ziddiyatli.

“O`zbeklarning kelib chiqish tarixi” deb nomlangan bu kitob ancha salobatli. Tadqiqotda O`zbekiston xalqi emas, aynan o`zbeklarning kelib chiqishi o`rganilgan.

Bu ilmiy ish buyurtma qilinganmi, muallifning shaxsiy izlanishlarimi, aniq bir narsa deyish qiyin. Mohiyat o`zbeklarning kelib chiqishi turklarga bo`gliq emasligi haqidagi taxmin.

Agar o`zbeklar turk bo`lmasa, turklar kim? Bu mantiqdan kelib chiqsak, O`zbekiston hududidan hozirgi Turkiyaga ko`chib ketgan tukrlar ham turk emas, unda kimlar turk? Read the rest of this entry »

Adabiyot – Markaziy Osiyo xalqlarini birlashtiruvchi omil

Posted April 30th, 2015 at 1:24 pm (UTC-4)
Leave a comment

Tojikiston va Qirg’iziston o’rtasidagi munosabatlar mustaqillik yillaridan so’ng avvaliga juda iliq bo’lgan. Ayrim tahlilchilar hozirgi tojik-qirg’iz chegara muammolari va yer-suv tortishuvlarida hatto o’zaro otishmalargacha yetib borilganini Rossiya yetakchiligidagi Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqiga bog’lashadi. Buning sababini Tojikiston bu tashkilotga a’zo bo’lmasligini istayotgan tashqi kuchlarning ishi deb bilishadi. Gap shundaki, bu tashkilotga Tojikiston faqat Qirg’iziston bilan aloqalarni yaxshilash orqali doxil bo’lishi mumkin.

Tojikistondagi Sug’d viloyati O’zbeklar ma’naviyat va ma’rifat markazi ikki qo’shni davlatlar orasidagi do’stlik rishtalarini mustahkamlash uchun bir qator tadbirlarni yo’lga qo’ymoqda. Ulardan biri yaqinda o’tkazilib, Tojikiston va Qirg’izistondagi 35 yoshgacha bo’lgan ijodkorlar Shukrulloxon Avliyozoda nomidagi laureatlik unvoni va 1000 somon (10 000 som) pullik mukofot bilan taqdirlandi. Bu marosim har yili ikki bor o’tkaziladi.

O’zbek markazining sovrinni taqdirlash hay’ati 2015-yil uchun mukofotga taqdim etilgan qirqga yaqin yoshlarning ijodlarini ko’rib chiqib, Tojikistondan Konibodom nohiyasining Niyozbek qishlog’idan iqtidorli shoira qiz – Mohira Husanova va Qirg’izistondan Botkent viloyatining Laylak nohiyasi Oqsuv qishlog’idan Bobomurod Rahmatulloyevni sovringa loyiq deb topdi.

Laureatlik diplomi va pul mukofotlarini topshirish marosimi har ikki qo’shni respublika rasmiylari va ijodkorlari ishtirokida Xo’jand va Isfana shaharlarida bo’lib o’tdi.

Mohira Husanovaga mukofot topshirish marosimida ishtirok etgan tojik yozuvchisi Mahkam Po’lat o’zbek-tojik-qirg’iz asriy do’stligi, chegara bilmas san’ati va madaniyati haqida ma’ruza qilarkan, qadim Xo’jandda o’zbeklarning bu muhim tadbir boshida turganligi bilan tabriklab, sovrindorlarga ijodiy kamolot tiladi.

- Markaziy Osiyoda o’zbeklar millat va elatlarni birlashtiruvchi kuch bo’lib kelgan, bu tadbir ana shuning yaqqol ifodasi bo’lmoqda. Sizlarki, bunday sharafli vazifani bajarishni zimmangizga olgan ekansizlar, parvardigor o’zi qo’llaydi. Bu ayni bugungi kunda lozim bo’lgan juda  muhim va zarur tadbir. Bunday yumushga qo’l urganlaringiz ulug’ va savob ish, – dedi yozuvchi Mahkam Po’lat Xo’janddagi tadbirda. Read the rest of this entry »

Hunar borki, asrlarni qaritgan…

Posted April 13th, 2015 at 9:32 am (UTC-4)
Leave a comment

Zamona zayli bilan yo’qolib borayotgan kasblar oz emas. Aytaylik, ko’nchi, xat tashuvchi, tegirmonchi, soatsoz, aravasoz…

Lekin hunarlar borki, ilm-texnika taraqqiyoti davrida ham – bitmas, o’lmas, tuganmas. Otalar san’atini yangi avlod davom ettirmoqda.

…O’shda (Janubiy Qirg’iziston) tandirchilar ustaxonalari shahar o’rtasida qad ko’targan  Taxti Sulaymon tog’i atrofida joylashgan. Ushbu hunar tarixi uzundan-uzoq. Olimlar tomonidan bu joylarda  olib borilgan qazilmalar paytida XII asrga oid kulolchilik namunalari topilgan…

Mutaxassislarga ko’ra, O’sh tandirlariga talab yildan yilga oshib bormoqda. Buyurtmalar sayyoramizning turli qit’alarida faoliyat ko’rsatayotgan vatandoshlar – tadbirkorlar, oshpaz, nonvoy, somsapazlardan ham kelib turadi.

17 yoshli Olloberdi – beshikchilar sulolasining vakili. O’sh shahar markaziy bozorida alohida beshik rastasi mavjud. Olloberdi esa o’zi istiqomat qilayotgan ko’chada do’kon ochdi – mahalla bolajon, kun sayin chaqaloq dunyoga keladi. Baxtli xonadonlar buyurtmalarining keti uzilmaydi.

Tol yog’ochidan yasalgan beshiklar uncha qimmat emas – 1200-2000 qirg’iz so’mi (20-30 AQSh dollari atrofida). Did bilan bezatilgan, jihozlangan beshiklar narxi esa uch yarim ming so’mdan olti minggacha.

Pichoqchi Bahromjon Ashurov tayyorlagan buyumlar ham xaridorgir. “Men, asosan, Rossiyadan keltirilgan yaxshi toblangan metall bilan ishlayman”, – deydi u. 15 yoshli Hamidillo ota kasbini qunt bilan o’rganmoqda.

Aravonlik do’ppido’zlar  mahsuloti  bozorda ham, turli ko’rgazmalarda ham old o’rinlarda turar ekan. “Hozirgi yoshlar milliy bosh kiyimlarini kamroq kiyishadi, ammo o’rta va katta avlod orasida mijozlar k’op”, – deydi chevar opalar.

Temirchi, sandiqchi, kashtachi, shirdoqdo’z, qalpoqdo’z… – qo’lingiz dard ko’rmasin, umri boqiy hunarlar sohiblari.  Asl go’zallik, boqiylik sizning qo’lingizda, desam, mubolag’a bo’lmas, balki…

Matn va suratlar muallifi Muhiddin ZARIF

“Tandir mavsumi” odatda bahor o’rtasida, iliq kunlar kirishi bilan boshlanadi, O’sh, 2014-yil.

“Tandir mavsumi” odatda bahor o’rtasida, iliq kunlar kirishi bilan boshlanadi, O’sh, 2014-yil.

Read the rest of this entry »

Tojikistonda Navro’z tantanalari

Posted March 25th, 2015 at 11:36 pm (UTC-4)
Leave a comment

Markaziy Osiyoning eng qashshoq mamlakati deb ko’riladigan Tojikistonda Navro’z tantanalari to’rt kun davom etdi.

Prezident Emomali Rahmon qarori bilan bu yil bayram mamlakat shimolida – Sug’d viloyatida o’tkazildi.

Tadbirlarda qo’shni mamlakatlardan mehmonlar, shuningdek, Afg’oniston va Erondan alohida taklif etilgan delegatsiyalar ishtirok etdi.

Tojikiston, Afg’oniston va Eron o’rtasidagi kelishuvga muvofiq, Navro’z har yili galma-gal bu mamlakatlarning birida o’tkaziladi, bu yil unga Tojikiston mezbonlik qildi.

Mamlakat prezidenti Sug’d viloyatining Jabbor Rasulov va Bobojon G’afurov nohiyalarida bo’lib, yangi turar-joy, madaniy binolar, ishlab chiqarish korxonalari ochilish marosimlarida qatnashdi.

Eng katta tadbir Xo’jand shahridagi “Istiqlol” sport majmuasida bo’lib, teatrlashtirilgan ko’rinishlarga butun jumhuriyatdan yetti mingdan ortiq odam jalb etilgan. 25 ming odamga mo’ljallangan stadionga tamoshabinlar sig’madi.

Navro’z tadbirlarining so’nggi kunida prezident  B.G’ofurov nohiyasidagi “Arbob” qasri yaqinidagi yangi qurilgan amfiteatr ochilish marosimini boshqardi. Qariyib 4 gektarlik maydonni egallagan amfiteatr 7 ming o’rindiqga ega.

Xuddi shu kuni O’zbekiston va Qirg’iziston polvonlari ishtirokida amfiteatrda o’tkazilgan kurashda taniqli tojik polvoni Komronshoh Ustopiriyon g’alabaga erishib, prezident qo’lidan “Hyundai”  yengil avtomashinasi kalitini oldi.

Quyida shu bayram kunlaridan olingan suratlarni e’tiboringizga havola etamiz.

Suratlar va matn muallifi Ravshan SHAMS

1.Read the rest of this entry »

Bahor taom tortmoqda – quvvatli, totli va shifobaxsh

Posted March 16th, 2015 at 9:48 am (UTC-4)
Leave a comment

O’shlik qariya Yo’ldoshboy ota erta bahordan tevarak-atrofdagi qir-adirlarni kezishni odat qilgan. U qor ortidan unib chiqqan mitti gullar, barg otayotgan o’simliklarni teradi.

“Ko’klamga yetkazganiga shukr, ko’zingizga surtib, iste’mol qiling – udum shunaqa, – deydi u ko’k o’t dastalarini mahalladagilarga ulashar ekan. – Qishdan horib chiqqan tanangiz uchun ismaloq, jag’-jag’, yalpizdan bo’lgan yemak ming kimyoviy darmondoridan afzal”.

Mahallalarda sumalak  qaynaydi. Xotin-xalaj, qizu-yigit, yoshu-qari jam, shodu-xurram.

Uy bekalari ko’klam yemaklaridan dasturxon qilib, yaqinlari, qarindoshlarnikiga yo’l oladi. Odamlar bir-biriga ilinadi: “Yangilikdan totib ko’ring”. Udum shunaqa.

Shu kunlarda Janubiy Qirg’iziston bozor-guzarlari, oshxona-choyxonalarida ham bahoriy taomlar mavsumi. Ko’k somsaning turlari o’zi bir nechta. Xohlasangiz, ko’k chuchvara buyuring, ko’k qatlama, ko’k quymoq… Quvvatli, totli, shifobaxsh va arzon.

Mahalliy shifokorlar tabiat ne’matlaridan imkon qadar foydalanib qolishni maslahat berishadi. Buning uchun qirlarga chiqish shart emas – rastalar turfa xil ko’katlarga to’lib-toshgan. Dala ko’katlari, adir ko’kati, issiqxonaniki…

“Ko’k o’tlarni, mijozga qarab, qaynatilgan yoki chala qovurilgan va qovurilgan holda iste’mol qilish lozim, amaliyotni uch-to’rt hafta davom ettirsangiz, natijani albatta sezasiz”, – deydi oliy toifali doktor Rafiqjon Tojiboyev.

… Ko’m-ko’k, yam-yashil. Bahor nafasi dillarni yayratadi.

Matn va suratlar muallifi Muhiddin ZARIF

Sumalak masallig’ini tayyorlash jarayoni. Aravon tumani

Sumalak masallig’ini tayyorlash jarayoni. Aravon tumani

Dasturxon ko’rki  - jo’xori yormasi. Ham chanqoq bosadi, ham to’yimli. O’sh, mart, 2014

Dasturxon ko’rki – jo’xori yormasi. Ham chanqoq bosadi, ham to’yimli. O’sh, mart, 2014

Read the rest of this entry »

Tojikistonda Majlisi Oliy quyi palatasi va mahalliy majlislarga saylov tayyorgarligi qizg’in

Posted February 26th, 2015 at 10:43 pm (UTC-4)
Leave a comment

1-mart Tojikistonda Oliy Majlis quyi palatasi – Majlisi Namoyandagon va mahalliy majlislarga saylov qanday o’tishi haqida mamlakatda ko’pchilik bosh ham qotirib o’tirmaydi.

Hukumat vakillari jahon hamjamiyatini  mamlakatda saylovlar demokratik va shaffof o’tkazilishiga ishontirib keladi.

Tojikistonning Yevropa Ittifoqidagi doimiy vakili Rustam Soliyev Bryusselda Yevroparlament Vitse-prezidenti Richard Charneski bilan uchrashganda saylovning yuqori darajada uyushqoqlik bilan o’tishiga ishonch bildirgan.

Bu yilgi parlament saylovida mamlakatdagi sakkiz partiya vakillari ishtirok etayotgan bo’lsa-da, nomzodlarning 60 foizdan ortig’ini hukmron Xalq demokratik partiyasi vakillari tashkil etadi.

Oliy Majlis quyi palatasi uchun bir deputatlik o’rniga ba’zi joylarda yetti-sakkiz kishi, mahalliy majlislarga esa o’n bir kishigacha da’vogarlik qilayotgan havzalar bor.

Mustaqil kuzatuvchilarga ko’ra, parlamentda besh-o’n vakillikka umid qilayotgan Islom uyg’onish va Sotsial-demokratik partiya vakillarining imkoniyati juda oz.

“Tojikistonda faqat mana shu ikki partiyagina hukumatga muxolif kuch sifatida ko’riladi, qolganlari shunchaki nomiga xolos”,- deydi mustaqil jurnalist Jo’ra Yusufiy.

Mamlakatda saylov oldidan har bir saylovchi o’zi uchun o’zi ovoz berishi shart va zarurligi haqidagi targ’ibot oldingi yillardagidan kuchli, har saylov uchastkalarida ogohlantirish varaqalarini ko’rish mumkin.

Tojikiston poytaxti va viloyat markazlarida saylovchilar o’rtasida o’tkazilgan mustaqil so’rov natijalari shuni ko’rsatganki, saylovchilarning qariyb 68 foizi saylov natijalariga qiziqish bildirmagan, biron bir o’zgarishga umid yo’q, hammasi ilgarigidek qoladi, deb fikr bildirgan bo’lsa, 5 foizga yaqini marakada umuman ishtirok etmasligini bildirgan. Respondentlarning aksariyati bir yoki bir necha kishi o’rnida muntazam ovoz berib kelayotganini tan olgan.

Saylovchi Mavluda Qosimova aytadiki, oilasida o’zi, ikki o’g’li va kelini – besh kishi uchun har doim saylov uchastkasiga to’ng’ich og’li borib kelgan, bu yil ham shunday bo’ladi.

“Men uchun bu saylovlarning qizig’i yo’q, kimni saylaymiz farqi bo’lmasa, hammasi ko’zbo’yamachilikdan boshqa narsa emas, unga vaqtni ketgazgunimcha, sigirimni sog’ib olaman”, – deydi Mavluda.

Sotsialistik partiya namoyandasi Farrux Boqiyev, “Bu yilgi saylov oldingilaridan tubdan farq qiladi, elektorat juda faollashgan, xalqaro kuzatuvchilar ham buni tan olishmoqda”, – deb aytadi. Uning fikricha, joriy yil saylovi mamlakatda tinch va osoyishta, yuksak uyushqoqlik bilan o’tadi, shunisi muhim.

Tojikiston Islom uyg’onish partiyasi faoli Mirzoqul Hojimatov o’z partiyasi nomzodlariga ko’rsatilayotgan tazyiqlar borasida so’zlab, “Bazi nomzodlarimiz dardi ichida, ularning tadbirkorligi xatar ostida qolgani uchun nomlarini ro’yxatdan o’zlari olishga majbur bo’lishdi, hatto ismlarini ochiq aytishdan qo’rqishadi”, deydi.

Mahalliy majlislarga saylovlar bo’yicha Sug’d viloyat  saylov komissiyasi raisi Muhammadjon Ismatdinov “qayd etilgan nomzodlardan deyarli shikoyat yo’q, hammasi qonuniy bo’lmoqda”, desa, Sotsial demokratik partiya vakillari joylarda bo’layotgan tazyiqlarga misollar keltiradi, nomzodlari noqonuniy ro’yxatdan chiqarib yuborilganini pesh qiladi.

“Vaqti bo’ldiki, biz hatto sudlanib, hozir qidiruvda bo’lmagan nomzodlarni ham ro’yxatdan o’tkazdik, marhamat, tekhirishlaring mumkin, demokratiya, shaffoflik, qonun ustuvorligi shu darajada bo’ladi-da, yana nima kerak?” – deydi saylov va referendumlar bo’yicha Markaziy komissiya vakili Saidboy Zokirov.

Rossiyaning Sverdlovsk viloyati markazi Yekaterinburgda ishlayotgan saylovchi Mirabbos Xoshokov aytadiki, bu viloyatda ikki yuz mingdan ortiq tojikistonlik bor, ularning aksariyati ovoz berish huquqiga ega, ammo hammasi ham saylovda ishtirok eta olmaydi. Uning fikricha, mehnat muhojirlari orasidan ham parlamentga vakil saylash vaqti yetgan, hukumat bu haqda o’ylab ko’rishi zarur.

“Biz Rossiyada o’gaydek yashaymiz, parlamentda vakilimiz bo’lsa, vatandoshlarimiz hozirgidek xo’lanib qolmasdi”, – deb umid qiladi Mirabbos.

Tojikistnondagi saylovlar bo’yicha OBSE kuzatuv missiyasi namoyandalari joylarda tashkil etilayotgan ishlardan boxabarliklarini, hukumat ular uchun barcha sharoitlarni yaratib berishganini ta’kidlar ekanlar, “Biz xulosalarimizni keyinroq bildiramiz, saylovga daxolatimiz yo’q, faqat tavsiyalarimiz bo’ladi”, – deyishadi.

Suratlar va matn muallifi Ravshan SHAMS

1. Majlisi Oliy quyi palatasi -Majlisi Namoyandagon va mahalliy majlislarga saylov uchastkasi

1. Majlisi Oliy quyi palatasi -Majlisi Namoyandagon va mahalliy majlislarga saylov uchastkasi

Read the rest of this entry »

Qirg’izistonda xalq amaliy san’ati zamon bilan hamnafas

Posted February 12th, 2015 at 10:17 pm (UTC-4)
Leave a comment

O’sh shahrining Dala hovlilari mavzesida yashovchi Qunduz Talkanchiyeva esini tanibdiki, kigizdan milliy liboslar va uy jihozlari tayyorlash bilan mashg’ul. Uning qo’lidan chiqqan oq qalpoq, kundalik va bayram kamzil-choponlari, gilamdan pishiq shirdoqlarning bozori chaqqon.

“Qulay, tabiiy, xalqona buyumlarga, ayniqsa, keyingi yillarda talab kuchaymoqda,- deydi chevar opa.- Masalan, milliy oq qalpoq eng yaxshi sovg’alardan sanaladi, ushbu bosh kiyim hozir keng rasm bo’ldi”.

Qirg’iz ayollari azaldan q’oy hamda echki junidan kiyim-kechak, kundalik turmushda kerakli turli-tuman anjomu-jihozlar yasab keladi.  Yengil, qishda issiq, yozda salqinlikni saqlaydigan o’tovlar ham aynan tabiiy mato bo’lmish kigizdan tayyorlanadi.

“Biz faqat sof qo’y hamda echki juni aralashmasini ishlatamiz, gulu-naqshlar bitish uchun turli o’simliklardan tayyorlangan bo’yoqlar qo’llaymiz”, – deydi Qunduz opaning umr yo’ldoshi Taalaybek aka. Ushbu hunarni u ayolidan o’rgangan va hozir mohir ustalardan sanaladi.

Kigiz buyumlar tikilmaydi, to’qilmaydi. Kigiz – bu issiq suv yordamida “pishirilgan” va bosma taxta bilan obdon bosilib tekislangan jun mato. Gullari ham aynan shu usul bilan tushiriladi.

Aytishlaricha, qizlarga sep qatori berilgan shirdoqlar (xonaga to’shaladigan yoda uy devoriga osiladigan buyum) avloddan avlodga o’tib, asrni qaritar ekan.

Bozorda ham qo’l mehnati va asl mato mahsuli yuqori baholanadi. Masalan, Taalaybek aka so’zlariga ko’ra, sof jundan tayyorlangan shirdoqlar uchun sotuvchilar 6-7 ming qirg’iz so’midan to 18-20 ming so’mgacha (100-300 AQSh dollariga teng) so’rashadi. Qalpoq etti yuz somdan yuqori.

“Afsuski, hozir rastalarni, asosan, Xitoydan keltirilgan sun’iy matodan tayyorlangan qalpoq, chopon va boshqa milliy liboslar bosib ketdi. Kompyuter degan narsa xohlagan naqshni birpasta tushirib berar ekan”, – deydi Kunduz Talkanchiyeva.

Aytishlaricha, biz tashrif buyurgan mahallada har uch-tort xonadonning biri liboschilik bilan shug’ullanib, aksariyati sun’iy tolali arzon xitoy matolaridan foydalanar ekan. Cho’ntakbop, ya’ni bozorbop (aslidan 8-10 barobar arzon) bu mollarning xaridori ko’p, deyishadi.

Qirg’iziston hunarmandlari hayoti aks etgan suratlar quyida.

Matn va suratlar muallifi Muhiddin ZARIF

Qirg’izistonda har bahor milliy bosh kiyim – Oq qalpoq kuni o’tkaziladi, O’sh shahri, mart 2014.

Qirg’izistonda har bahor milliy bosh kiyim – Oq qalpoq kuni o’tkaziladi, O’sh shahri, mart 2014.

Read the rest of this entry »

Xo’jand: “eskisini buzib, yangisini qurishmoqchi”

Posted January 29th, 2015 at 12:26 am (UTC-4)
Leave a comment

Keyingi yillarda Tojikiston shahar va nohiya markazlarida bir qancha qurilishlar olib borilmoqdaki, buni mamlakatga tashrif buyurgan mehmonlar ham qayd etishmoqda.

2015-yilda Navro’z tantanalari Tojikistonning So’g’d viloyati markazi bo’lmish Xo’jand shahrida xalqaro miqyosda nishonlanishi rejalangan.

Tojikiston, Afg’oniston va Eron davlatlari rahbariyati kelishuviga muvofiq, Navro’z tantanalari har yili navbatma-navbat bu mamlakatlarning birida o’tadi. Mezbonlik bu yil Xo’jand shahriga nasib etgan.

Shaharning Kamol Xo’jandiy nomli madaniyat va istirohat bog’i bayram munosabati bilan qayta qurilmoqda. Sho’rolar davrida o’rnatilgan barcha yodgorlik va attraksionlar, hatto keksa chinorlar ham olib tashlangan. Yangi attraksionlar Turkiyadan keltiriladi, qurilishga Eron arxitektorlari jalb etilgan.

Xo’jand ahliga bolaligini eslatuvchi haykallar buzib tashlangan, asriy chinorlar qo’porilgan. Me’morlar deydiki, “eskisini buzmay, yangisini qurib bo’lmaydi”.

Hozir viloyat markazidagi madaniyat va istirohat bo’g’iga kiraverishda milliy o’ymakorlik san’atini eslatuvchi ulug’vor temir beton ustunlardan ko’tarilgan darvoza – arka qurilmoqda. Mahalliy kandakorlarning aytishicha, past bo’lsa ham ustunlar yog’ochdan o’rnatilsa, tabiiy va go’zal chiqardi, ammo hukumat yuksak bo’lsin deb buyruq bergan.

Navro’zning Xo’jandda nishonlanishi oldidan, shahar markazidagi shohko’chalar chetiga, yo’laklar yonlab Gollandiyadan maxsus keltirilgan lola piyozlari ekilmoqda.

Lenin haykali o’rniga o’rnatilgan Ismoil Somoniyning 20 metrdan balandroq haykali atrofidagi favvoralar qayta nazardan o’tkazilib, kechalari rang-rang tovlanishi kafolatlanmoqda.

Shahar arxitektura bosh boshqarmasi, viloyat madaniyat boshqarmasi va tegishli idoralar hamkorligida Xo’jandning Navro’z kunlarigacha tegishli tarzda obod bo’lishi uchun maxsus loyiha ishlab chiqqan. Unga ko’ra, ommaviy tadbirlar o’tadigan maydonlarda xavfsizlik ta’minlanadi, noxush ko’rinishlar mehmonlar nazariga tushmasligi kerak.

Xo’jand Markaziy Osiyoning Sirdaryo sohilida joylashgan yirik shahri bo’lib, qadimda uni “Tirozi jahon” (o’zbekchada “Dunyo kamalagi”) deb nomlashgan.

Arboblarga ko’ra, shahar xalqaro bayram kunlari ana shu nomni oqlashi zarur.  Ko’chalarda shomgacha ish qaynaydi, texnika va ishchi kuchi sahardan kechgacha tinim bilmaydi.

Xo’jand Farg’ona vodiysining eng g’arbiy qismi hisoblanib, qor va yomg’irli bulutlar shaharni chetlab o’tadi, faqat qattiq sovuq tushgandagina ko’chalar qorga burkanadi.

Mahalliy ma’murlarga ko’ra, mamlakatda Oliy Majlis va mahalliy xalq deputatlariga o’tkaziladigan saylovlarga tayyorgarlik yangi qurilishlarning borishiga ta’sir o’tkazmaydi, jarayon nazorat ostida.

Ko’chalarda hozir uchrayotgan gadoylar, piyodalarga xalaqit beruvchi yo’l chetidagi noqonuniy savdo nuqtalari yo’qotiladi, eski binolar bezakli material bilan to’sib qo’yiladi.

Hukumat zarur mablag’ ajratgan, buning aksar qismi tadbirkorlar va savdogarlardan “ixtiyoriy- -majburiy” tarzda undirilishi aniq, deydi xo’jandliklar.

Marhamat, Xo’janddagi bugungi manzara bilan tanishing:

Xo'janddagi Asiriy nomidagi So'g'd viloyat kutubxonasi

Xo’janddagi Asiriy nomidagi So’g'd viloyat kutubxonasi

Read the rest of this entry »

BLOG HAQIDA

“Yoshlariston” blogi haqida

Ushbu blog – ijodkor, shijoatli va qiziquvchan yoshlar uchun o’zlari yashayotgan jamiyatda ro’y berayotgan muhim voqealar, qolaversa dunyodagi o’zgarishlar haqida fikr va mulohaza bildirish maydoni. Qay yurtda yashamang, bu yerda eksklyuziv surat va videolar ulashib, ularni tomosha qilishingiz mumkin.

Bu sahifani “Yoshlariston” deb bejiz atamadik. Markaziy Osiyoning besh davlati hamda Afg’onistonda aholining aksar qismi yoshlardir. Zamonamiz muammolari va yutuqlarini ular boshqalardan ko’ra yaxshiroq biladi.

Blog rang-barang mavzular uchun ochiq. Siyosatdan tortib, iqtisod va madaniyatgacha… Istagan masalani yoriting, muhokama qiling. Yagona iltimosimiz – bir-birimizni hurmat qilaylik va fikr bildirganda qo’pol so’zlar ishlatmaylik, toki bu maydon hammamizga ma’naviy ozuqa bersin.

Surat, video yoki boshqa turdagi material va xabarlar bo’lsa, biz bilan bog’laning. Siz bilan hamkorlik qilishdan bag’oyat mamnun bo’lamiz. Manzilimiz: uzbek@voanews.com

“Yoshlariston” – yoshlar maydoni. Blogimiz sizga muntazir.

Bo’limlar

Taqvim

August 2015
M T W T F S S
« Jun    
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31