Qadim O’shning serjilo maskani – Talabalar shaharchasi

Posted April 28th, 2016 at 3:53 pm (UTC-4)
Leave a comment

DSC04762Talabalar shaharchasi O’shning (Qirg’iziston) eng so’lim va bahavo chekka mavzesida joylashgan. Bir tarafda yam-yashil qir-adirlar, dalalar, bir tarafda jo’shqin Oqbura daryosi. Sokin muhit, toza havo…

Bu go’shada to’rt oliygoh hamda uch o’rta-maxsus o’quv yurti faoliyat ko’rsatmoqda. Aytishlaricha, jami o’ttiz mingga yaqin talaba, bir necha ming ustoz uchun tuzilgan shart-sharoitga mintaqaning katta-katta poytaxt shaharlari havas qilsa arziydi. Bu yerda zamonaviy o’quv korpuslari, kutubxonalar, yotoqxonalar, sport va dam olish, sog’lomlashtirish markazlari va katta masjid bor.

Deyarli barchasi mustaqillik yillari barpo etilgan.

Marhamat, yigit-qizlar. O’qing, o’rganing, olg’a intiling, deging keladi bu sharoitlarni ko’rib.

Mahalliy oliygohlar xalqaro aloqalarni taraqqiy ettirmoqda. Mutolaa zallarida Hindiston, Pokiston, Bangladesh, Turkiya kabi mamlakatlardan kelgan yoshlarni uchratish mumkin. O’sh davlat universitetining Xalqaro Tibbiyot kulliyoti, Turkiya Diyonat vaqfi bilan hamkorlikda tashkil etilgan Ilohiyot fakulteti, O’sh Texnologiya universitetining axborot texnologiyalari va qurilish bo’limlari eng nufuzli bilim dargohlari sarasiga kiradi.

Mutaxassislarga ko’ra, mahalliy o’quv yurtlarining salohiyati, obro’-e’tiborining o’sib borishi  hududda ilm-fan taraqqiyotiga salmoqli hissa qo’shadi.

Matn va suratlar muallifi Muhiddin Zarif

DSC04662Read the rest of this entry »

Qirg’iziston: Birinchi xalqaro oqinlar festivalida yoshlar faol qatnashdi

Posted March 21st, 2016 at 11:58 am (UTC-4)
Leave a comment

DSC04685

Qirg’izistonda ilk bor o’tkazilgan xalqaro festival bejiz “Oqinlar shohi O’sh-Navro’z-2016” deb atalmadi. Qadim O’sh shahri uch kun davomida “oqinlar poytaxti” bo’ldi. SSSR xalq artisti, taniqli kinorejissyor Bolot Shamshiyev sahnalashtirgan nufuzli ko’rikda Qirg’iziston, Qozog’iston hamda Xitoy Xalq Respublikasi vakillari ishtirok etdi.

Asrlar osha yashab kelayotgan “Aytish” (oqinlar aytishuvi, musobaqasi)  - xalq og’zaki ijodining yorqin namunasi. O’ziga xos bu bellashuv har ikki tomondan tezkor aql, hozirjavoblik va topqirlik, nozik takalluf talab qiladi. Oldindan berilgan mavzuni, improvizatsiya qilgan holda, keng talqin etish kerak. Odatda, aytish tarixiy obrazlar qiyofasida ijro etiladi.

Bu “mushoira” yosh tanlamaydi. Unda yosh bola ham, keksa oqsoqol yoki onaxon ham qatnashishi mumkin. Read the rest of this entry »

Tojikiston Navro’zni qarshilar ekan, saylov va migratsiya dolzarb masalalar

Posted February 29th, 2016 at 12:53 pm (UTC-4)
Leave a comment

5. Har yil bahorida Khujand shahri markazida ramziy gullagan o'rik daraxti o'rnatiladi

Bu yil Tojikistonga bahor juda erta keldi. Bozor rastalarida yanvar oyi tugamasdan ko’k somsa uchun dorivor o’simliklar paydo bo’ldi. Fevral oyida adirlarda boychechak ochildi. Ariq lablarida momoqaymoq gulladi, yalpiz undi.

Bozorlarda o’tgan yilgi kuz hosili hali mo’l. Garchi, 2015-yil bahoridagi qattiq sovuq mamlakat shimoliga katta zarar yetkazib, asosiy hosilni nobud etgan bo’lsa-da, mamlakat janubi va Eron hamda Qirg’izistondan keltirilayotgan meva-chevalar rastalarni to’ldirmoqda.

Ob-havoning issiq kelishi sabab, mamlakat rahbariyati keyingi 20 yil orasida birinchi marta qish faslida aholi uchun elektr energiyasiga joriy etilgan cheklovni butun Tojikiston bo’ylab bekor qildi. Odatda elektr energiyasiga cheklov aprel oyi o’rtalarigacha, ba’zida esa yoz oylarigacha cho’zilardi.

Ba’zilar nazarida mamlakatda elektr energiyasiga cheklovning muddatidan ilgari bekor qilinishini Tojikiston konstitutsiyasiga kiritilayotgan o’zgartirishlar sabab may oyida o’tkazilishi rejalangan umumxalq referendiumiga bog’liq. Shu bilan birga issiq ob-havo tog’lardagi qor va muzliklarning tez erishi tufayli daryolarda suv miqdorining ortganligi kundek ravshan. Bu esa, o’z navbatida gidroelekr stansiyalarida generatorlarning maksimal ishlashiga imkon beradi.

Respublika konstitutsiyasiga kiritilayotgan o’zgartirishlar hozir mamlakat bo’ylab qizg’in muhokamada. Ayrim ziyolilar fikricha, asosiy o’zgarish prezidentlikka Tojikiston fuqorolari endi oldingidek 35 emas, 30 yoshdan nomzod ko’rsatilishi mumkinligi va millat peshvosining umrbod daxlsizligidir. Shuningdek, oliy sud organlari bosh lavozimlariga ham yoshlar tayinlanishi mumkin bo’ladi. Bu esa, mamlakatda yosh kadrlarga e’tiborning ortayotganidan dalolat beradi deyilmoqda. Qo’lgan o’zgartirish va qo’shimchalar esa u qadar ahamiyat kasb etmaydi.

Oddiy xalq esa bahorgi dala ishlari, yangi bog’lar yaratish, yer maydonlarini ekinga tayyorlash, ariq-zovurlarni tozalash bilan band. Birgina Xatlon viloyatida shu yil bahorida besh ming gektardan ortiq mevali bo’g yaratish ko’zda tutilgan bo’lib, o’tgan yil oxirida millat peshvosi titulini olgan prezident Emomali Rahmon o’zi ko’chat ekishda shaxsan ishtirok etmoqda.

“Biz yangi va yangi bo’glar yaratilayotganidan xursandmiz, lekin bir narsaga aq’lim etmaydi. Har yili minglab gektar maydonga miilionlab tup daraxt tikiladi, agar bularning 50-60 foizi tutib ketganda ham aqalli o’n yil orasida ba’zi nohiyalar o’rmonga aylanib ketgan bo’lardi, ammo qani o’sho o’rmon, hosil qaerda? Bozorlarimizdagi meva rastalarining oldini Eron mahsulotlari egallagan, o’zimizdagilar nahot 3-4 yilda hosilga kirmasa?” -deb ajablanadi bir qishloq agronomi.

Tojikiston, Eron va Afg’oniston hukumatlari orasidagi kelishvga muvofiq, bahorgi Navro’z bayrami galma-gal shu mamlakatlarning birida xalqaro miqyosda o’tkaziladi. Navro’zga bu yil Tojikiston mezbonlik qiladi, asosiy tadbirlar mamlakat shimoli – Sug’d viloyatida o’tkazilishi ko’zda tutilgan.

Har yilgidek, bu yil ham Sug’d viloyat markazi Khujand shahri asosiy maydonini odamlar ko’zini quvontirib, dillarga zavq bag’ishlab ramziy gullayotgan o’rik daraxti bezadi,

Havolar isib, Tojikistondan asosan Rossiyaga mehnat muhojirligiga yo’l olayotgan kishilar qarindosh-urg’lari, turli-tuman banklardan qarz ko’tarishmoqda. Respublika aholini ish bilan ta’minlash va muhojirat davlat qo’mitasi nohiya ma’sullaridan Bahrom Saydulloev aytadiki, migrantlar uchun hozir moliyaviy muammo dolzarb masala bo’lib qolmoqda.

“Shunday odamlar borki, duppa – durust mutaxassis, tajribali usta bo’lib etisgan, ilgarilari Rossiyada ishlab tajriba ham orttirishgan. Lekin mana endi yana safarga chiqishlari uchun pullari yo’q. Aholining aksariyati banklardan qarz olib qo’ygan, majbuiyatlari bor, boshqa kredit ololmaydi, ketish uchun aqalli yo’lkiralari yo’q. Bu masalada ko’mak so’rab, bizga murojaat qilayotganlar miqdori tobora ortib bormoqda, nima yo’l ko’rsatishni ham bilmaymiz”, – deydi Bahrom Saydulloev.

Uning fikricha mikrokredit banklari berayotgan qarzlari uchun ustama foizlarni kamaytirishi kerak, hozir ular yiliga o’n sakkizdan o’ttiz foizgacha sudxo’rlik qilishmoqda.

“Dunyoning biron mamlakatida banklar o’z mijozlarini Tojikistondagichalik terisini qo’shib chilmasa kerak”,- deydi Rossiyadan qaytib, boshqa borolmayotgan mehnat muhojirlaridan biri.

Tojikistonning eng yosh aholisi, bolalar va o’smirlar esa har qanday siyosiy-iqtisodiy tashvishlardan chekkada, bahorgi issiq kunlar quvonchini bir-birlari bilan baham ko’rishib, dalalardan yalpiz teradi, endi kurtak urib, barg yozayotgan tol navdalaridan boshlariga tolpopuk to’qib, uzun-uzun yasama soch ulashadi, chiroyga intilishadi.

Ravshan Shams

Xo’jand, Tojikiston

Shibirg’onda Alisher Navoiy tavalludi nishonlandi

Posted February 9th, 2016 at 5:58 pm (UTC-4)
Leave a comment

Afg‘onistonning Shibirg‘on shahrida Bobur adabiy-madaniy markazi tashabbusi bilan Alisher Navoiyning 575 yillik yubileyi o‘tkazildi. Unda 1000 ga yaqin odam ishtirok etdi.
Navoiy asarlari va uning davlat va ijtimoiy hayotda tutgan o’rni haqida ma’ruzalar qilindi.

Har yili Afg‘onistonning qator viloyatlarida Navoiyning tug‘ilgan kuni nishonlanadi.

Quyida Shibirg’onda o’tgan tadbir aks etgan suratlarni e’tiboringizga havola etamiz.

Matn va suratlar muallifi Abulbasir Ilg’or.

DSC_0002DSC_0004DSC_0009DSC_0013DSC_0038DSC_0049DSC_0055DSC_0057DSC_0135DSC_0140DSC_0155DSC_0202Read the rest of this entry »

Darxon – tog’lar orasidagi o’zbek qishlog’i

Posted February 4th, 2016 at 9:05 pm (UTC-4)
Leave a comment

Bundan 400 yilcha muqaddam Farg’ona vodiysidan Turkiston tizma tog’lari orqali Pomir-Oloy vodiylariga boruvchi karvonni har doim Istravshanga o’tishda Sangidog’ darasida qaroqchilar muntazam talab kelishgan. Aytishlaricha, o’shanda o’zbekning qo’ng’irot urug’idan bo’lgan yetti aka-uka shu darada qorovullik qilib, karvonlarning xatarsiz o’tishini ta’minlagan va yo’lto’sarlikka chek qo’yishgan ekan. Bora-bora bu darada qo’nim topgan aka-ukalar tevaragiga uzoq-yaqinlardan boshqalar ham kelib qo’shilgan, Istravshan begi ularni barcha soliqlardan ozod etib qo’ygan, odamlar yashayotgan qishloqcha esa shu sabab Darxon, ya’ni soliqlardan ozod etilgan degan nom olgan.

Bu tarixiy haqiqat, deydi Istravshanning 2500 yilligini nishonlashdan oldin o’lka tarixini o’rgangan tarixchi olimlar. Qadimiy kitoblarda bu haqda yozib qoldirilgan.

Hozir Turkiston to’g etaklarida joylashgan Darxon qishlog’ida 500 ga yaqin xo’jalik bo’lib, to’rt mingga yaqin aholi yashaydi, ularning 80 foizdan ortig’i o’zbeklardir.

Tojikistonning Sug’d viloyati, G’onchi nohiyasiga qarashli bu qishloqdagi shoir Abdulla Qayum nomidagi 17-o’rta maktabda uch yuzdan ortiq talaba o’qiydi. Bu yerdan taniqli irrigatorlar yetishib chiqqan. Viloyatda tanilgan tajribali suvchi, hozirda 85 yoshni qoralayotgan Subxon Xoliqov ham shu qishloqdan.

Read the rest of this entry »

Qishloq yoshlar bilan go’zal va farovon

Posted October 13th, 2015 at 8:06 pm (UTC-4)
Leave a comment

Kuz fasli qishloqqa ajib fayz, latofat va baraka baxsh etadi. Bu fayzu-barakotning “mualliflari” – ona tabiat hamda, deyish mumkinki, yoshlar.

“Yer va chorvaning qishloq ahliga mulk  sifatida bo’lib berilishi yoshlarda qishloq xo’jaligiga o’zgacha havas va mehr uyg’otdi, – deydi O’sh viloyati Aravon tumanidan faxriy agronom Tohirjon Olimjonov. – Izlanuvchan fermerlar yangi texnologiyalar, serhosil navlar olib keldi. Oqibatda hozir qishloq nafaqat o’lkamiz shaharlarini boqayapti. Rossiya, Qozog’istonga karvon-karvon meva-cheva, poliz mahsulotlari yuborilayapti. Buning ortidan xonadonlarga farovonlik kelyapti”.

Aravonning ertangi kartoshkasi, O’zganu Oq-Turpoq guruchi, Botken o’rigi, Aqsining olmayu-olxo’risi, Qorasuvning Podavon sabzisi butun mintaqada ma’lum va manzur.

Jo’rayevlar sulolasining kenja vakili Hojiakbar (suratlarda) yetishtirgan sabzi, qadim usulda o’ralarda saqlanib, oy o’tgan sayin shifobaxsh xususiyati kuchayadi.

Shahardan kelin bo’lib tushgan Dilnoza mol sog’ish, qurut-qaymoq tayyorlashni yaxshi o’rganib olgan (suratlarda).

Qishloqlarda qurilish qizg’in. Yosh avlod shinam, barcha qulayliklarga ega uylarda yashashga intiladi. O’z qo’llari bilan binolar yaratib, gullar ekib, toza ichimlik suvi olib kelish naqadar gashtli (suratlarda).

Bu joylarda bolalikdan mol-qo’y boqish, olisdan ichimlik suvi tashish, dala ishlarini bajarish, kezi kelsa, g’isht quyish kabi ishlarga o’rganishadi (suratlarda).

“Mehnatda chiniqsa, kam bo’lishmaydi”, – deydi kattalar – ota-bobolar. Bu o’rinda o’spirin yoshlar haq-huquqlari haqida ko’pam o’ylanilmaydi.

Ovul yoshlari ilm-fan, san’atga oshiqmoqda, masjidga shoshayotganlar orasida ham o’spirinlar bisyor (suratlarda).

Rasmiy xabarlarga ko’ra, yangi yerlarga ko’chib o’tishni ixtiyor etgan yosh oilalar, shuningdek, olis tumanlarda ishlamoqchi bo’lgan yosh mutaxassislarga  mahalliy va markaziy hukumat  qator imtiyozlar beradi.

Yaratuvchan yosh kuch hamma joyda kerak va aziz. Read the rest of this entry »

Qirg’izistonda saylov qanday o’tdi?

Posted October 7th, 2015 at 10:39 pm (UTC-4)
Leave a comment

4-oktabr kuni Qirg‘izistonda parlament saylovlari bo‘lib o‘tdi. Rostini aytsam, so‘nggi daqiqagacha saylovlarning toza o‘tishiga shubham bor edi. Ayniqsa, ba’zi davlat ishxonalari xodimlaridan ularni SDPK uchun tashviqot o‘tkazishga majburlashayotgani haqida eshitgach, shubham go‘yoki tasdiqlangandek bo’ldi.

Shunday bo‘lsa ham saylovga bordim. Kirib, kerakli joyga bosh barmog‘imni qo‘ydim. Kompyuter darhaqiqat shu joyda ro‘yxatdan o‘tganim va hali ovoz bermaganimni tasdiqlab, magazinda beradigan chekga o‘xshash qog‘oz chiqarib berdi. “Chek”ni ko‘rsatib byulleten oldim, to‘ldirib, “aqlli urna”ga tutdim, osongina “yutib yubordi”.

Jarayonni o‘z ko‘zim bilan ko‘rib, qanaqadir g‘irromlik qilish ancha mushkulligiga ishonch hosil qildim. Kompyuter bir odamga ikki marta chek bermaydi, ya’ni bir odam ikki marta qatnasha olmasligi aniq. Qolaversa, “aqlli urna” bittadan ortiq byulleten qabul qilmaydi, bildirmay ikkita byulleten tashlab qo‘yish ham mumkin emas. Kechki payt saylov natijalari e’lon qilingach, bu yangi tariximizdagi eng toza saylov, degan xulosaga keldim.

So‘nggi ma’lumotga ko‘ra, ovoz berish huquqiga ega fuqarolarning 59 %ga yaqini ovoz bergan. Haqiqatga juda yaqin raqamlar. Saylovoldi kampaniyasi va natijalarni solishtirsak, har bir partiya sarflangan mablag‘, mehnat va partiyalarning ayni damdagi obro‘siga yarasha ovoz olganini ko‘rish mumkin.

Albatta, kamchiliklar hali ko‘p. Lekin oldinga qadam tashlayotganimiz sezildi, odamlarda yana umid uyg‘ondi. Endi eng muhimi – orqaga qaytmaslik. Ayniqsa, ba’zi tanqidchilar gap-so‘zidan qo‘rqib biometrika va yangi texnologiyalardan voz kechmaslik kerak. Aksincha, uni yanada takomillashtirish zarur.

Yana bir tanqid – partiyalar ovoz olish uchun pul berdi, degan gaplar. Fuqaro o‘z ovozini sotishga tayyor ekan, xaridor ham topiladi. Bu narsani darrov yo‘q qilish qiyin. Lekin, e’tibor bering, shu yerda ham saylovchi uchun kurash ketyapti. Avvalgi zamon bo‘lganida, pulni saylov komissiyasiga bersa, o‘zlari keragicha byulleten tashlab bergan bo‘lardi. Atambayev Qirg‘iziston tarixida qanday nom qoldiradi, hozir aytish qiyin. Lekin toza saylovlar o‘tkazilishiga sharoit yaratgan davlat rahbari sifatida nom qoldirish uchun unda yaxshi imkoniyat bor.

Bugun tushlik payti saylov haqida to‘lib-toshib gapirayotganimni eshitgan hamkasabam: “Men saylovlarga qatnashmay qo‘yganimga ancha bo‘ldi, chunki ularning toza o‘tishiga umuman ishonmas edim. Lekin, bugun sen bu saylovlar toza o‘tgani haqida gapirayotgan uchinchi yoki to‘rtinchi odamsan. Men ham keyingi saylovda, albatta, qatnashishga qaror qildim” – dedi.

Keyingi saylovlar hamkasabamda uyg‘ongan kelajakga umidni so‘ndirmasligiga, toza saylovlar odatiy holga aylanishiga chin dildan ishongim keladi.

Shermuhammad Abdug’ofurov,
Qirg’iziston

Qirg’izistondagi saylov kampaniyalarida yoshlar faol

Posted September 8th, 2015 at 9:00 pm (UTC-4)
Leave a comment

Qirg’izistonda parlament saylovlariga tayyorgarlik hal qiluvchi bosqichga kirdi. Ushbu siyosiy tadbir 4-oktabrga belgilangan bo’lib, shu kunlarda parlamentdan joy olish uchun kurashayotgan siyosiy partiyalar targ’ibot-tashviqoti avjiga chiqqan.

Ko’chalar batamom saylov “libosida”. Har qadamda partiyalar shiorlari, chaqiriqlari.  Rang-barang  surat-rasmlar, ramzlar ko’zni qamashtiradi.

Rasmiy xabarlarga ko’ra, saylovoldi tadbirlari uchun siyosiy partiyalarning oldi 75-85 million, keti 5-10 million qirg’iz so’mi to’plagan. Bu pullar tashviqot shoulari, shahar-qishloq maydonlari hamda stadionlarida uyushtirilayotgan katta konsertlar, partiyalar simvolikasi aks ettirilgan turli-tuman libos,  buyum, kitobchalar chiqarishga, saylovchilar uchun boshqa sovg’a-salomlarga sochilmoqda.

Kuni-kecha O’sh shahri markaziy stadionida partiyalardan biri o’tkazgan estrada yulduzlari chiqishlariga qo’shni shahar-qishloqlardan tomoshabin tashib kelish uchun kamida 150 avtobus yollangani aytilmoqda. Oz bo’lsa-da yemak-ichmak, hadya-suvenirlar va hokazo chiqimlarni qo’yavering. Har-bir “yulduz” gonorarini ham sanamaylik.

Barcha saylovoldi tadbirlarida asosiy kuch – yoshlar. Partiyalar ramzi tushirilgan kiyim-kechaklarda ko’cha kezayotganlar ham o’quvchi-talabalar. Jon-jahdi bilan qaysi bir siyosiy guruhni maqtayotgan ham shular. Konsert, musobaqa-yu, boshqa tadbirlarga fayz bag’ishlayotganlar ham yosh avlod vakillari.

Saylovlarda qonunbuzarlikka yo’l qo’ymaslikni maqsad qilgan “Taza shayloo” assotsiasiyasida ham aksar yigit-qizlarni uchratdik.

Kimdir “qalb amri bilan”… Ayni paytda anchagina odam saylov bahona biroz pul ishlab olishni ko’zlaydi. Mahalliy aholining turli tabaqalari orasidan partiyalar qisqa muddatda yollagan tashviqotchilarga tuzukkina “moyana” to’lanar ekan. Asosiy mezon: qancha ko’p saylovchini biz tomon og’dirsangiz– shuncha ko’p jaraq-jaraq olasiz.

Yoshlarga esa ham g’oya, ham pul kerak…

Quyida Qirg’izistonning saylovoldi siyosiy hayoti aks etgan suratlarni e’tiboringizga havola etamiz.

Suratlar va matn muallifi Muhiddin Zarif

DSC04173Read the rest of this entry »

Tojikiston: hunarmandchilik xotin-qizlar uchun tirikchilik

Posted June 30th, 2015 at 10:36 am (UTC-4)
Leave a comment

Bir kun kleib bu qizlar qiyiq tikish san'atini o'z avlodlariga meros qoldirishadi

Mamlakatda ishsizlik keng tarqalgani va ishlab chiqarish qisqarib ketgani sabab erkaklarning asosiy qismi vatanni tark etgan. Xotin-qizlar esa sakkiz million aholining qariyib 55 foizini tashkil etadi.

Ayollar aksariyat hollarda uyda, ro’zg’or yumushlari va bolalar bilan band.

Hukumat keyingi yillarda mahalliy hunarmandchilikni rivojlantirish harakatida. Shu bilan xotin-qizlarni mehnatga jalb etishga intilmoqda.

2014-yilda Sug’d viloyat hokimiyati shu maqsadda 200 ming somoniy ajratib, maxsus tanlov asosida 30 grant bergan.Rasmiylar kam ta’minlangan oilalarga alohida ahamiyat qaratilganini aytadi.

Birgina Sug’d viloyatida Asht, Bobojon G’afurov, Panjakent, Spitamen nohiyalarida xalq hunarmandchiligini rivojlantirish markazlari ochilib, ishga tushirildi. Bu markazlarga bichish-to’qishda tajribali onaxonlar jalb etilib, yoshlarga qadimiy kashtachilik, qo’lda gilam  va matolar to’qish, milliy uslubdagi jihozlar tayyorlash o’rgatilmoqda.

Sug’d viloyatiing Spitamen nohiyasidagi qadimgi Kurkat qihlog’ida ishsiz 80 xotin-qiz jalb etilgan yangi ishlab chiqarish o’quv markaziga mahalliy hukumat eski ustalar yasagan 10 ga yaqin adras va atlas to’qish dastgohlari, 20 dona zamonaviy tikish mashinalari taqdim etdi.

Gilam to’quvchilarga Mavluda Ummatova, kiyim tikuvchi chevarlarga Dilafro’z Hotamova ustozlik qilmoqda.

“Ishlab chiqarayotgan mahsulotlarimiz pishiq-puxtaligi bilan ajralib turadi. Lekin gap shundaki, qo’l mehnati va tabiiy xom ashyoning qimmatkigi sabab mahsulotlarimiz arzon-garov import mollari bilan raqobatlasha olmaydi. Xalqimiz sifatsiz bo’lsada, Xitoy va Eron mahsulotlari xarid qilishga o’rganib qolgan”, – deydi Dilafro’z.

Mavluda Ummatovaning aytishicha, garchi to’y-hashamlarda eski udumlarga rioya qilishsada, xalq zamonaviy matolarni xarid qilishni m’aqul ko’radi.

“To’ylarda kelinlar uchun o’ta qimmat turk, arab, hind kiyim-kechaklari, matolarni xarid qilishadi. Holbuki, sifatiga ko’ra ulardan ustunroq turadigan, o’z qo’limizda to’qilgan choyshab, parda, quroq dasturxonlar, matolarimiz bor. Odamlar yaltur-yultur matolarga o’ch, zamonaviy modaga berilgan, yoshlarning didi boshqacha”, – deydi Mavluda.

Tajribali gilam to’quvchi Risolat opa Abdurahmonova chet elning arzon matolariga qaraganda avra-astari quroqlrdan tikilgan ko’rpa va ko’rpachalar, dasturxon, yostiq jildlari har qanday xonadon  sandig’ini to’ldirishi, uyini bezashi mumkin deb aytadi.

“Eski davrlarda tabiiy jun va ipdan to’qilgan gilam, sholchani ostimizga to’shar edik, ham sifatli, ham zararsiz edi. Odamlarimiz endi arzon-garov Eronu-turk  gilamlariga o’rganib qoldi. Biz tabiiy jundan to’qigan 80X100 sm hajmdagi kichik gilamchamiz tannarxi qarib 500 somonyga boradi. Bu pulga manaman degan kishi to’yxonaga gerdayib katta Eron gilamini  ko’tarib  boradi. Mamlakatimizda xalq amaliy hunarmandchiligiga e’tibor qaratilib, qo’l menhatiga qiziqish ko’rsatilayotgani yaxshi, ammo masalani oxirigacha hal etish zarur”, – deydi Risolat  opa.

Uning fikricha, respublika hukumati mahalliy tadbirkorlar faoliyatini davlat miqyosida qo’llab quvvatlashi zarur, mahsulotlar targ’iboti ommaviy axborot vositalarida keng yo’lga qo’yilishi, soliqlarda imtiyozlar berilishi kerak.

Ravshan Shams

Xo’jand, Tojikiston

Ustoz va shogird, qiyiq tikish jarayoni

Ustoz va shogird, qiyiq tikish jarayoni

Usta to'quvchi Maluda Ummatova shogirdi bilan dastgohlarni yigishtirmoqda

Usta to’quvchi Maluda Ummatova shogirdi bilan dastgohlarni yigishtirmoqda

Ish ustida

Ish ustida

Qo'lda yasalgan to'qish dastgohida ishlashni onalardan meros olishganlar bor

Qo’lda yasalgan to’qish dastgohida ishlashni onalaridan o’rganganlar bor

Qo'lda tikilgan palaklar qishloqlarda hali hali chimildiq, go'shangalarni bezab kelmoqda

Qo’lda tikilgan palaklar qishloqlarda hali hali chimildiq, go’shangalarni bezab kelmoqda

Qo'lda sholcha to'qish yangi avlodga meros qoldirilmoqda

Qo’lda sholcha to’qish yangi avlodga meros

Qo'lda ensiz to'qiladigan adras  tolalari mana shhunday qo'llardan o'tadi

Qo’lda ensiz to’qiladigan adras tolalari mana shunday qo’llardan o’tadi

Qiziqish bo'lsa hunarni qizaloqlar ham egallashi mumkin

Qiziqish bo’lsa hunarni qizaloqlar ham egallashi mumkin

Paxta tolasidan to'qilib,tabiiy rang berilgan iplardan sholcha to'qilmoqda

Paxta tolasidan to’qilib, tabiiy rang berilgan iplardan sholcha to’qilmoqda

Oyoq ostiga mo'ljallab qo'lda to'qilayotgan qalin gilamcha har qanday Eron mahsulotidan ustun turadi

Oyoq ostiga mo’ljallab qo’lda to’qilayotgan qalin gilamcha har qanday Eron mahsulotidan ustun turadi

Ota-bobolarimiz mana shunday dastgohlarda mato to'qishgan, ular yana ish bermoqda

Ota-bobolarimiz mana shunday dastgohlarda mato to’qishgan, ular yana ish bermoqda

Minglab ip tolalaridan qo'lda mana shunday sholcha to'qiladi

Minglab ip tolalaridan qo’lda mana shunday sholcha to’qiladi

Eskilardan qilgan qiqiq va quroq tikish ham san'at

Eskilardan qilgan qiqiq va quroq tikish ham san’at

Eskidan qolgan sholcha yana hayotga qaytmoqda

Eskidan qolgan sholcha yana hayotga qaytmoqda

Chevarlarga ish mo'l, o'quvchilar uchun ust-bosh formasiga buyirtma olindi

Chevarlarga ish mo’l, o’quvchilar uchun ust-bosh formasiga buyurtma olindi

Chevar kelinlar ishsiz qolmaydi

Chevar kelinlar ishsiz qolmaydi

Ustozlar saboq bermoqda

Ustozlar saboq bermoqda

Bichuvchi usta yoshlarga matoni qanday kesishni o'rgatadi

Bichuvchi usta yoshlarga matoni qanday kesishni o’rgatadi

Ayollar onalaridan meros olgan ish uslublarini yoshlarga o'rgatishmoqda

Ayollar onalaridan meros olgan ish uslublarini yoshlarga o’rgatishmoqda

Adras to'qish jarayoni

Adras to’qish jarayoni

Tojikiston mehnat bozori: yollanma ishchi kuchi qadrsizlanib ketgan (fotolar)

Posted May 30th, 2015 at 5:22 pm (UTC-4)
Leave a comment

Tojikiston ichki iqtisodiyoti, umuman fuqarolar kunlik hayotining 60 foizdan ortig’i mehnat  muhojirlarining chetdan yuborayotgan mablag’lariga bog’lanib qolgan.

Migratsiya masalalarini tadqiq etuvchi xalqaro tashkilot ma’lumotlariga ko’ra, Tojikistonga 2010- yildan 2014-yilgacha mehnat muhojirlari asosan Rossiya va Qozog’istondan har yili o’rtacha 3 millarddan 4,5 milliard dollargacha pul jo’natib turishgan.

Ukrainadagi mojaro sabab G’arb davlatlari Rossiyaga joruy etgan iqtisodiy sanksiyalar Tojikistondan u yerga borayotgan mehnat muhojirlari oqimiga ham ta’sir o’tkazgan.

2015-yilning o’zidayoq Rossiyaga har yili ish izlab boruvchilar taxminan 300 mingga kamaygan. Bularning oylik ish haqlari o’rtacha 500 dollardan hisoblangan taqdirda ham respublika aholisi 150 million dollar mablag’dan mosuvo qolgan. Holbuki, ba’zi tahlilchilar bu raqamni bir millardgacha deb yozishadi.

Rossiya federatsiyasi mehnat muhojirlari uchun yangi va qattiqroq qonun-qoidalarni joriy etar ekan, Tojikistonning o’zida mardikorlar soni oshgan. Ilgari nohiya va yirik qishloqlarda ko’rilmagan mardikor bozorlari endi shu yerning o’zida paydo bo’lmoqda.

Shunday bo’lsada, mumkin va mumkin bo’lmagan yo’llar bilan mehnat muhojirligiga yo’l oluvchilar miqdori yoshlar hisobiga to’ldirilmoqda. Tahlikali holatlarda ham ular vatanga qaytmayapti. Masalan, Rossiya orqali Yamanda ishlayotgan ayrim tojik shifokorlari hali ham u yerda qolib ishlash istagida.

Tojikistonda aholi ko’payishi uy-joy qurilishi va xususiy tomorqaga ehtiyojni oshirgan.

Har qanday o’zbek xonadoni yangi avlod uchun alohida uy-joy qilaman deydi. Yangi oila uchun hovli-joy kerak.

Tojikistonda bu yil davlat va xususiy sektorda qurilish keng quloch yozgan. Qurilish mollari bahosi 35-40 foizgacha ortganligi ham bunyodkorlik ko’lamiga u qadar ta’sir yetkazmagan.

Statistik ma’lumotlarga ko’ra, viloyat va nohilyaar markazlarida turar –joy binolari qurilishi 25 foizgacha ortgan. Sug’d viloyatida 250 ming aholiga mo’ljallangan Sayhun nomidagi yangi shahar qurilishi boshlangan.

Yollanma ishchi kuchining kunlik narxi Tojikiston mardikor bozorlarida mehnatga qarab 30-80 somoniygacha belgilanadi. Poytaxt Dushanbeda esa to 120 somoniygacha. Bu o’rtacha 12-18 dollar.

6-10 kishidan iborat uy quruvchi mardikorlar brigadasi tajribali usta boshchiligida bir xonadon uchun oldi ayvonli 4-5 xonali uy-joyni 8 mingdan to 20 ming somoniygacha baholab olishadi va hamma jihozlar tayyor bo’lsa, uzog’i bilan 30-35 kecha kunduzda bitirib berishdi. Bunga devor suvoqlari kirmaydi.

Bu ish haqiga imoratning poydevorini quyishdan to tomini yopib berishgacha kiradi. Bu – faqat ishchilarning mehnat haqi. Qurilish jihozlari va mardikorlarning yeb-ichishiga ketadigan mablag’ alohida.

Hozir bir dona xom g’ishtning bahosi o’rtacha 30 diram (1 somoniy =100 diram), pishgan g’isht esa sifatiga qarab 60-75 diram atrofida. Bir xonadon uchun mo’ljallangan oldayvon va ikki xonayu dahlizli uy uchun 20-25 ming guvala (guvala kesak donasining narxi 11 diramdan 18 diramgacha) yoki 15 minggacha g’isht ishlatiladi.

Tojikiston qishloqlari aholisi Yevropadan Amerikayu Yaqin Sharq davlatlarigacha mehnat muhojirligiga borishar ekan, g’arb davlatlari turmush tarzu ularning ham hayotlariga ta’sir o’tkazmay qolmadi.

Qishloqlarda kanalizatsiya tarmog’ini bodringu-xandalak ekiladigan keng tomorqasiga chiqarib, zamonaviy uy-joy qurayotganlarni uchratish mumkin. Masalan, tog’oldi qishloqlaridan birida Rossiyada ishlab kelgan uch aka-uka qishloqda 47 ming dollar sarflab, barcha sharoitlari muhayyo zamonaviy ikki qavati yashashga, tagxonasi jihozlarga, uchinchi qavati shiyponli dang’illama qasr qurishgan. Tomorqa etagida 25 qoramolga, 40-50 bosh qo’yga mo’ljallangan og’il  solishgan. Zamonaviy uslubda. Gap endi uzluksiz energiya bo’lishida qolgan xolos.

Ilg’or texnik jihozlarning chekka qishloqlargacha yetib kelishi mardikorlar ishini ancha yengil qilgan. Ba’zi joylarda beton qorishmasini mashina bilan qorishadi. Ammo hali ham qo’l kuchi ustun.

Eng og’ir ish –beton qoruvchilarniki. Poydevorga, ko’p qavatli uylar qurilishida ba’zan ustalar mardikor bozoridan o’z ish haqlari evaziga pulga muhtojlarni kuniga 25 somoniydan yollashadi.

“Mardikor bozoriga ish beruvchu uy egasidek, tong sahardan emas, soat  o’nlarda borsam, brigadam uchun 50 somonlik ish uchun qora ishchini 25 somoniyga ham yo’llayman. Oradagi farq menga foydaga qoladi”,- deydi usta brigadir.

Til bilmagani, mutaxassis emasligi sabab Rossiyaga yo’li bekilgan chekka qishloq yoshlari bekor kun o’tkazgandan ko’ra ana shu ish haqiga ham rozi bo’lishadi.

“Ba’zida uy egasi yotoq joyi ham beradi, kunlik obu-ovqatim tayyor, agar narximni tushirmasam, ishsiz qolaman, qishloqda oilam bor axir”, – deydi Anvar ismli mardikor yigit.

Tojikiston mehnat bozorida hozir mahalliy yollanma ishchi kuchini sotuvchi o’rtakashlar ham paydo bo’lgan. Ular ish beruvchi bilan mardikorlar o’rtasida vositachilik qilib, oyiga 3-4 ming somoniygacha topishadiki, bu oliy ma’lumotli o’qituvchining maoshidan to’rt barobargacha ziyoddir.

Ravshan Shams

Xo’jand, Tojikiston

Xususiy turar joy binosi qurilishida

Xususiy turar joy binosi qurilishida

Og'ir ishda yaxna choy jonning rohati

Og’ir ishda yaxna choy jonning rohati

Mardikorlar har sigaretning donasiini navbat bilan chekishadi, bu ham iqtisod

Mardikorlar har sigaretning donasiini navbat bilan chekishadi, bu ham iqtisod

Mardikorlar navbati bila betonni qo'lda qorishadi

Mardikorlar navbati bila betonni qo’lda qorishadi

Brigadir va ishchilar tushlikda

Brigadir va ishchilar tushlikda

Tushlikda palov, ish davomida ichilgan bir paqir yaxna choy'ning ham tagi ko'rinib qoldi

Tushlikda palov, ish davomida ichilgan bir paqir yaxna choy’ning ham tagi ko’rinib qoldi

Mardikorlarning o'zi ish xonadonida osh damlashadi

Mardikorlarning o’zi ish xonadonida osh damlashadi

Birinchi qavat uchun temir-beton shift qo'lda quyilmoqda

Birinchi qavat uchun temir-beton shift qo’lda quyilmoqda

Beton qoruvchi mardikor

Beton qoruvchi mardikor

Beton qorishmasini paqirlab qo'lda yuqorga uzatishning o'zi bo'lmaydi

Beton qorishmasini paqirlab qo’lda yuqorga uzatishning o’zi bo’lmaydi

Beton qorishmasi paqirda qo'lma qo'l yuqoriga yetkaziladi

Beton qorishmasi paqirda qo’lma qo’l yuqoriga yetkaziladi

Mardikorlar bira to'la ikki kub beton qorishmoqda

Mardikorlar bira to’la ikki kub beton qorishmoqda

Ilgarilari shift yog'och bilan bosilgan bo'lsa, hozir qalinroq taxta ham ish beraveradi

Ilgarilari shift yog’och bilan bosilgan bo’lsa, hozir qalinroq taxta ham ish beraveradi

Usta shogirdga g'isht terishni o'rgatmoqda

Usta shogirdga g’isht terishni o’rgatmoqda

Yordamchi mardikor bir ish kunida har donasining vazni 3 kg.dan ortiqroq 2 mingga yaqin g'istni mana shnday qo'lma qo'l qiladi

Yordamchi mardikor bir ish kunida har donasining vazni 3 kg.dan ortiqroq 2 mingga yaqin g’istni mana shnday qo’lma qo’l qiladi

Eskisini buzib yangisini qurish mardikor uchun osom ish emas

Eskisini buzib yangisini qurish mardikor uchun osom ish emas

Xususiy ayvonli hovli joy qurilishida

Xususiy ayvonli hovli joy qurilishida

Mardikorlar ish uchun mijoz kutishmoqda

Mardikorlar ish uchun mijoz kutishmoqda

BLOG HAQIDA

“Yoshlariston” blogi haqida

Ushbu blog – ijodkor, shijoatli va qiziquvchan yoshlar uchun o’zlari yashayotgan jamiyatda ro’y berayotgan muhim voqealar, qolaversa dunyodagi o’zgarishlar haqida fikr va mulohaza bildirish maydoni. Qay yurtda yashamang, bu yerda eksklyuziv surat va videolar ulashib, ularni tomosha qilishingiz mumkin.

Bu sahifani “Yoshlariston” deb bejiz atamadik. Markaziy Osiyoning besh davlati hamda Afg’onistonda aholining aksar qismi yoshlardir. Zamonamiz muammolari va yutuqlarini ular boshqalardan ko’ra yaxshiroq biladi.

Blog rang-barang mavzular uchun ochiq. Siyosatdan tortib, iqtisod va madaniyatgacha… Istagan masalani yoriting, muhokama qiling. Yagona iltimosimiz – bir-birimizni hurmat qilaylik va fikr bildirganda qo’pol so’zlar ishlatmaylik, toki bu maydon hammamizga ma’naviy ozuqa bersin.

Surat, video yoki boshqa turdagi material va xabarlar bo’lsa, biz bilan bog’laning. Siz bilan hamkorlik qilishdan bag’oyat mamnun bo’lamiz. Manzilimiz: uzbek@voanews.com

“Yoshlariston” – yoshlar maydoni. Blogimiz sizga muntazir.

Bo’limlar

Taqvim

April 2016
M T W T F S S
« Mar    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930